«Ákimdikke kelip toltyrsyn»
Telefondaǵy adam sózin: «Sálemetsiz be? «Egemen Qazaqstan» gazeti me?» dep bastady. Tyńdap turǵanymdy aıttym. Odan keıingi oıyn: «Sizder osydan biraz buryn «Haliń qalaı, aýyl mektebi?» degen taqyrypta «Kókeıkesti» aıdaryna maqala jazyp edińizder. Biz ony mektebimizdegi muǵalimder bolyp talqyladyq. Áli de áńgimemizge arqaý bolyp keledi. О́ıtkeni ondaǵy sizder kótergen másele bizdiń bas aýrýymyzǵa aınalǵan» dep jalǵady.
Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynyń bir aýylynan habarlasyp turǵanyn jetkizgen mamannyń aıtýynsha, mektepte muǵalimderdiń elektrondy kúndelikke kirip, baǵa qoıýyna arnalǵan jalǵyz kompıýter bar. Ondaǵy kezektiń sońy keıde túngi eki-úshte aıaqtalatyn kórinedi. Eń soraqysy sol, búkil múddeli muǵalim talasqan jalǵyz kompıýterdiń ınterneti naýryz aıynyń 15-nen bastap múlde óship tynypty.
Aýdandyq ákimdik pen bilim bólimi memlekettik satyp alý erejelerine baılanysty qyzmet kórsetý merzimi aıaqtalǵanyn alǵa tartyp, jaqyn jýyqta ınternet bolmaıtynyn eskertken. Sodan muǵalimder baǵa qoıyp, kúndelikti toltyrý úshin aýdan ákimdigine keshki altydan keıin jumysqa qatynaǵan.
«Internet istemeıdi, jaǵdaı jasalmaǵan, biraq talap joǵary. Aýdan ákimdiginen «ákimdikke kelip toltyrsyn» degen tapsyrma keldi. Sodan aýyldan aýdanǵa qatynap, ákimdiktegi qyzmetkerlerdiń kompıýterine kezekke turatyn kúıge tústik. Olardyń kompıýterden qoly bosaǵanyn, túski asqa ketkenin nemese keshke jumys bitkenin kútemiz. Qysqasy, solarǵa yńǵaıly ýaqytty tosamyz» dep tańǵaldyrdy. Aryzyn aıtqan apaı elektrondy jýrnaldy kún saıyn paıdalanbaǵan soń, oǵan qosa tehnologııany jedel ıgerip te kete qoımaıtyny bar, janyna jas mamandy jetektep aýdanǵa barady eken.
Búkil aýyl osyndaı
«Nege muny endi ǵana aıtyp otyrǵanymdy túsinbeı turǵan bolarsyz. Oqý kezi degenińiz naǵyz maıdan ispettes. Odan bas kóterý áste múmkin emes. Áıteýir jyldy jaýyp, jaı tapqannan keıin áriptester bolyp kelesi jylǵa qamdanyp otyrǵanda ıtshilegen tirligimiz esimizge túsip, oı ústine oı jamaldy. Alańymyz arta tústi. Kelesi oqý jylynda da osylaı sabylamyz ba?» dep qynjyldy telefonnyń arǵy jaǵynda kúrsingen keıipker.
Qarapaıym uıaly telefonnyń baılanysy ustamaıtyn aýylda sóılesý múmkin emes. Sondyqtan muǵalim qaladaǵy balalarynyń uıaly nómirine úı telefonymen shyǵatyn kórinedi. Al qalalyq baılanyspen uıaly baılanysqa shyǵý tap-taza shyǵyn ekenine shyryldaǵan ol: «Bir aıda úı telefonymen sóıleskenime birtalaı aqsha tóleıtin boldym. Ol azdaı senbi-jeksenbi kúnderi kúndelik toltyrý úshin qalaǵa baryp kelemiz. О́ıtkeni balalar kompıýterdi jaqsy meńgergenimen, elektrondy jýrnaldy, bizdiń kásibı termınderdi túsine bermeı qatelesedi» deıdi.
Osy shaǵymyn aýdandaǵy bilim bólimine jetkizipti. Sóıtse, ondaǵylar: «Sizdiń aýyl ǵana emes, Qarqaraly aýdanyndaǵy búkil aýylda osylaı» dep shyǵaryp salypty. Jalǵyz emestigi janyna demeý bolýy kerek eken.
«Atymdy aıtpaı-aq qoıaıynshy»
Myna jaıtty estigende jaǵamyzdy ustap, jazý arqyly joǵaryǵa jetkizý kerektigin aıttyq. Ári fakt, dálel retinde keıipkerdiń aty-jónin, qandaı aýyldan habarlasyp turǵanyn jáne qaı mektepte isteıtinin suradyq. Kóp muǵalimnen estıtin jattandy sóz tipti tózimińdi taýysady: «Atymdy aıtpaı-aq qoıaıynshy. Nan taýyp turǵan jerimnen aıyrylyp qalarmyn!»
Esh qýǵyndalmaıtynyn, oıdan problema qurastyryp turmaǵandyqtan jumysynan aıyrýǵa eshkimniń quqy joq ekenin aıtsaq ta, málimet berýden bas tartty. Sol sebepti atalǵan aýdandaǵy aýyl mektepteriniń muǵalimderin izdep kettik. Tanystardy, dostardy, áleýmettik jeliniń qoldanýshylaryn tarttyq.
Máseleni ashyp aıtýdan jasqanbaıtyn azamattar bar eken. Besoba aýylyndaǵy mekteptiń geografııa pániniń muǵalimi Maqsat Rysbaev aýylda 2G ǵana ustaıtynyn atap ótti. «Múmkindiktiń shegi osyndaı bolǵandyqtan, mektepke qýatty ınternet tartatyn qurylǵy (tárelke) ornatty. Naýryzdyń basynan beri kelisimsharttyń ýaqyty bitip qalǵany sebepti mektepte ınternet joq. Al kúndelik toltyrylýy tıis. Sondyqtan sońǵy toqsan boıy aýdanǵa qatynadyq» deıdi beınetke batqan muǵalim. Onyń aıtýynsha, ákimdiktegi kompıýterge saǵat keshki altydan keıin ǵana otyra alady. Internet máselesin sheshpese, kórgen kúnderi osy. Onlaın-trenıngterge qatysý degen mundaǵy muǵalimder úshin arman bolǵaly qashan.
Mınıstrlik úshin ǵana toltyramyz
Al Taldy aýylyndaǵy №14 orta mekteptiń dırektory Maqsat Qasym biz habarlasqan keshki kezde eńbek demalysynda bolsa da jumystan shyǵyp kele jatqanyn jetkizdi. О́ıtkeni bitpegen sharýa shash-etekten. «Muǵalimder men oqýshylardyń óresi bıik bolǵanyn qalaımyz, soǵan saı joǵarydan jaýatyn talap ta jeterlik. Biraq búkil aýyl ınternetsiz otyrǵan aqparattyq qoǵamda álemdegi jańalyqtan beıhabarmyz. Mamandardyń múmkindigine shekteý, oǵan qosa oqýshylar da bilimniń kóbin ınternetten alatyn zamanda óz betinshe izdenýden qaldy» deıdi.
Onyń aıtýynsha, jańartylǵan bilim mazmunyna saı túrli saıttardan oqýǵa beriletin tapsyrmalar bar. Aıtalyq, ádebıet páninen balalarǵa kitap.kz ashyq kitaphanasynan shyǵarmalar oqý týraly tapsyrma beriledi. Biraq oqýshylar ony oryndaı almaıdy. «Bárin bylaı qoıǵanda, elektrondy poshtamen hat jibere almaımyz ǵoı. Kundelik.kz-ti mınıstrlik úshin ǵana toltyryp otyrmyz. Ata-analar balalarynyń baǵalaryn kóre almaıdy. Muǵalimder aýdanǵa baryp toltyryp otyrǵanda, olar qaıdan ashady?» dep ashynady M.Qasym.
Al joǵarydaǵy jaýapty vedomstvo Kúlásh Shámshıdınova basqaryp turǵan kezde (2019 jyldyń 6 mamyryndaǵy Úkimet otyrysy): « Mınıstrlik «Kúndelik» jobasyn iske asyrdy. 6 myńnan astam mektep qosyldy. 4 mln-ǵa jýyq paıdalanýshy bar, olardyń 318 myńnan astamy – muǵalimder, 2 mln-nan astamy – oqýshylar, 1,8 mln-nan astamy – ata-analar» dep Úkimet basshysy Asqar Mamınniń aldynda esep berdi. Bul esepke «mınıstrlik úshin ǵana kúndelik toltyratyn» Qarqaralynyń aýyldary qosyldy ma eken?..