Eren toǵaıyn saqtaý paryzymyz

Derekterge súıensek, Eren toǵaıy Jetisý jerinde neogen kezeńinen saqtalyp qalǵan tabı­ǵattyń tańǵajaıyp syıy. Toǵaı Almaty oblysyndaǵy Ile ózeniniń sol jaq salasy, Sharyn ózeniniń ortańǵy aǵysynda, Sarytoǵaı eldi me­kenine jaqyn jerde or­nalasqan. Munda óte sırek kezdesetin, relıkti aǵashtyń úsh túri: Ile jıdesi, Ile bóri­qaraqaty jáne shaǵan ereni ósedi. Shaǵan ereni – záıtún tuqymdasynyń shaǵan týysyna jatatyn, óte ylǵal súıgish aǵash. Bul aǵashtar ózen arnasyna jaqyn ósedi, aýmaǵy 5014 gektar jerdi alyp jatyr. Soǵdy ereni nemese shaǵany Qazaqstannan basqa tek AQSh-tyń Nevada shta­tyndaǵy Grand shatqalynda ósetin, joıylyp bara jatqan, asa yjda­ǵat­­tylyqpen qorǵaýdy qajet etetin túri. 

Tabıǵattyń erekshe syıy Eren toǵaıynyń búgingi tańdaǵy ahýaly ekologtardy qatty tol­ǵandyrady. О́ıtkeni, sońǵy jyl­dary «Moınaq» SES-i iske qosylǵannan keıin Sharyn ózeni arqyly aǵatyn sý mólsheriniń azaıýy, sonymen birge toǵaıdyń sýlandyrý júıeleri men tarmaq­tarynyń tozýy aýmaqtyń ekolo­gııalyq jaǵdaıyna keleńsiz áse­rin tıgizip, sonyń saldary­nan 1,5 gektardan asa Eren toǵaıynyń qurǵap, qýrap, joıylyp ke­týine ákelip soqtyrǵan. 

Eren toǵaıynyń qorda­lanǵan máselelerin sheshýdi Almaty oblysy boıynsha Ekologııa depar­tamenti dabyl qaǵyp, sol departamenttiń bastamasymen aǵymdaǵy jyl­­dyń naýryz aıynda Eren toǵaıynyń qazirgi tańdaǵy eko­logııalyq jaǵdaıy, so­nyń ishinde antropogendik fak­torlardyń qorshaǵan or­tanyń jaı-kúıine áse­rine qatysty qu­zyrly mem­­lekettik meke­me­ler­diń qa­tysýymen jan-jaq­­ty tal­qylandy jáne keshik­tir­meı atqarýǵa tıisti is-sharalar tizbegi belgilendi. 

Degenmen Almaty oblysy­nyń Uıǵyr aýdanynyń ákim­digi men memlekettik arnaıy meke­melerdiń arasyndaǵy óz­ara túsinispeýshiliktiń, máselege atústi qaraýdyń saldarynan san myńdaǵan jyldardan ádemi ásemdigimen, kókoraı kór­kemdigimen tabıǵat syıǵa tartqan muranyń joǵalyp, joıylyp ketýi eldiń, halyq­tyń aldynda keshirilmes kúná bolar edi.

Áıteýir atalǵan túıt­kil­di másele Ekologııa depar­tamen­tiniń baqylaýyna alynyp, tıisti me­kemelerden belgilengen is-sha­­ralardyń oryndalýy jó­ninde boıynsha esepter alynyp, egjeı-tegjeıli taldanyp, sonyń nátı­jesi boıynsha sheshimder qa­byldandy.

«Jumyla kótergen júk je­ńil» degendeı, osy máselege qatysty memlekettik mekeme­ler yntymaqtastyqpen, túsi­nist­ikpen jumys atqarsa, Al­maty oblysynyń altyn alqa­sy sııaqty tabıǵı erekshe eskertkish bolǵan Eren toǵaıyn bolashaq urpaqqa jasyl jelegimen, tal-teregimen, kórkeıip qulpyrǵan kúıinde jetkize alamyz.