Qońyr kúz túsip, qara sýyqtyń alǵashqy habary jete bastady. Aldymyz qys. Áne-mine degenshe úskirik aıaz ben azynaǵan borany kóp kúnder de keleri kúmánsiz. Jylytý maýsymy jeti aıǵa jýyqtaıtyn aımaqtary bar bizdiń elde qytymyr qysqa qapysyz daıyndyq kerek. Osy aptadaǵy Úkimettiń selektorlyq otyrysy da jylytý maýsymyna óńirlerdiń daıyndyq barysyn pysyqtaýǵa arnaldy.
Jergilikti ákimdikter qystyń qamyn jazda oılastyrdy ma? Jylý qazandyqtary jóndelip, tozǵan jeliler jańartyldy ma? Kómir jáne basqa da otyn qory jetkilikti me, baǵasyn halyqtyń qaltasy kótere me? Osy jáne basqa da suraqtarǵa jaýap alý úshin óńirdegi tilshilerimiz oblystardan tıisinshe aqparat berýdi jalǵastyrady.
Almaty qysta qysylmaıdy
Qalanyń Energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń habarlaýynsha, bıyl Almatyda jylý júıesi 15 qazanda iske qosylady. Mektep, balabaqsha, aýrýhana syndy áleýmettik nysandarǵa 12 qazannan bastap jylý berilmek. Jylytý maýsymyna daıyndyq jumystarynyń barlyǵy belgilengen kestege saı júrýde.
Turǵyndardyń qardy ýaqytyly tazartý jáne ózge de ótinimderine shuǵyl nazar aýdarý úshin qalanyń barlyq aýdandarynda «jedel jeli» men ýchaske bastyqtarynyń, aýdan ákimderi orynbasarlarynyń baılanys nómiri jazylǵan aqparattyq taqta ornatý tapsyryldy.
Kommýnaldyq qyzmetke jaıaý júrginshiler joly men aýlalardy jedel tazartýda PIK-terdiń jumysyn barynsha kúsheıtý qajettigi eskertildi.
Jalpy kezekti jylytý maýsymyna daıyndyq jumystary aýqymdy júrdi. 32 shaqyrym eskirgen jylý qubyry aýystyrylyp, gıdravlıkalyq synamalardan ótkizildi. Jylý magıstraldaryn qaıta jabdyqtaýdy respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrý jyl saıyn ulǵaıyp keledi.
Jóndeý jumystarynyń barlyǵy jospar boıynsha 1 qyrkúıekke deıin bitken. Qurylys jumystary kezinde de eshkim ystyq sýdan tarshylyq kórgen joq deıdi mamandar. Jumys kezinde ýaqytsha keste syzylyp, turǵyndar basqa sý kózderine qosylyp otyrǵan. Qolaısyzdyq tek kósheni qazǵanda ǵana bolǵan.
Jóndeý júrgizgen merdiger mekemeler jumystaryna 3 jylǵa kepildik beredi. Aqaý bola qalsa ózderi tez arada jóndeýge mindetti. Aıta keteıik, byltyr Almatyda jylý júıesi tot basyp, ábden eskirgen 13 shaqyrymnan asa qubyr aýystyryldy. Qazirgi tańda barlyq tutynýshylar ystyq sýmen qamtamasyz etilip, jóndeý jumystary aıaqtaldy. Jylý júıesine syrty plastık, ishinde penopolýretan bar, úshinshi qabaty bolat jabyndymen qaptalǵan qubyrlar qoldanyldy. Burynǵy qubyrlar 25 jylǵa jaramdy bolsa, qazirgi qubyrlardyń jaramdylyq merzimi – 30-40 jyl. Syrty qorǵalyp turatyndyqtan sýdyń áserinen ony tot baspaıdy.
Negizinde jylý berý quzyrly organnyń qaýlysy shyqqannan soń beriledi. Alaıda, aýa temperatýrasy tómendep ketken jaǵdaıda balabaqshalar men aýrýhanalarǵa jylý odan erterek qosylady.
Qalalyq Energotıimdilik jáne ınfraqurylymdyq damý basqarmasy jylý-energetıka keshenin damytý bóliminiń basshysy Rýslan Kemelbaev munyń barlyǵy jylý energııasyn qoldaný erejeleri men jylytý maýsymynyń daıyndyǵyna baılanysty ekenin aıtty. Eger bes kún boıy aýa temperatýrasy 8 gradýs jyly bolsa, onda jylytý maýsymyn bastaý týraly qaýly shyǵarylady.
«Densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne turǵyn úı nysandarynyń jylytý maýsymyna daıyndyǵy – 100 paıyz. Almaty qysta jaýramaıdy» dedi Rýslan Kemelbaev.
Jylýǵa jaýapty mekeme jyl saıyn kem degende 10 shaqyrym qubyrdy aýystyrýdy josparlap otyr. Degenmen, bul jańarǵan qubyrdyń nebary, 2 paıyzyn ǵana quraıdy. Almatyda jalpy uzyndyǵy 1 myń 193 shaqyrym jylý jáne ystyq sý qubyry bolsa, onyń 736 shaqyrymy 25 jyldan astam ýaqyttan beri qoldanylyp keledi. Olardy jańartý kezek kúttirmes mindetterdiń sanatynda tur.
Otyn-energetıka kesheniniń kásiporyndary, «Almatyjylýkommýnenergo» mekemesiniń jóndeýden shyqqan 78 dana jylý qazandyǵy iske qosýǵa saqadaı saı mazýt jáne jyl sońyna deıin kógildir otyn tasýǵa kelisim-shart jasalǵan.
2 jylý elektr stansasy men Almaty jylý júıeleriniń batys jylý keshenindegi daıyndyǵy aıaqtaldy. Kesteler, qajetti qural-jabdyqtar quramy da jylý maýsymyna daıyn.
Almaty ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń biliktiligi men synǵa tózimdiligin aldaǵy qys pen kóktem synaıdy. Al ázirshe qala bıligi «Almaty aldaǵy qysta jaýramaıdy» dep bizdi sendirip otyr.
Gúlbarshyn AITJANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY