Qyrkúıek aıy sportshylar men jankúıerlerdiń esinde álem chempıonaty ótken aı retinde esinde qalatyny anyq. О́ıtkeni bul aıda álemniń túkpir-túkpirinde tórt birdeı álem chempıonaty uıymdastyryldy. Qatar astanasy Dohada ótken juma kúni jalaýy jelbiregen jeńil atletıkadan álem birinshiligi 5 qazanda máresine jetedi. Búgingi materıalymyzda biz Taılandtyń Pattaııa qalasynda qazaqstandyq sportshylardyń qatysýymen ótken aýyr atletıkadan álem chempıonatyn qorytyndylaımyz.
Birden aıtaıyq, bıylǵy jahandyq birinshilik Qazaqstan úshin sátsiz boldy. Sebebi Taılandqa barǵan «tolaǵaılarymyz» bir ǵana medal ıelendi. Jalpy, Qazaqstan quramasynan álem birinshiligine toǵyz atletimiz barǵan-dy. Jahandyq doda aldynda qurama bas bapkeri Iýrıı Melnıkov erler arasynda Denıs Ýlanovtan, qyzdar básekesinde Zúlfııa Chınshanlodan júlde kútemiz degen bolatyn. Biraq ekeýi de júldege ilige almady. «Olımpıadaǵa irikteý kezeńderiniń jańa erejesi boıynsha bizdiń basty maqsatymyz – jekeleı synda meılinshe kóbirek upaı jınaý. Degenmen, qyzdar básekesinde álem chempıonatynyń júldesinen basty úmitkerlerdiń bir – Zúlfııa Chınshanlo. Ol qazirgi tańda qazaqstandyq aýyr atletter arasynda reıtıngte kósh bastap tur. Al erler arasynda Denıs Ýlanovqa kóp úmit artamyz. Qalǵan sportshylarymyzdan da jaqsy nátıje kútetinimizdi jasyrmaımyn», degen bolatyn.
Jıyrma jastaǵy qaharman
Biraq eki sportshy da bas bapkerdiń senimin aqtaı almaı, júldeden qur qaldy. Dese de, 20 jastaǵy Igor Son búkil quramany álem chempıonatynan júldesiz oralýdan qutqaryp, bir kúnde qaharman atandy. Otandasymyz álem birinshiligine alǵash ret qatysyp tursa da, kúmis medal oljalady. 55 kıloda synǵa túsken ol serpe kóterýde 120 kılo ziltemirdi kóterse, julqa kóterý baǵdarlamasynda 146 kılony eńserdi. Eki jattyǵý qorytyndysy boıynsha, 266 kılo salmaqty baǵyndyryp, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy. Esterińizde bolsa, Igor tamyz aıynda Taldyqorǵanda ótken Qazaqstan Spartakıadasynda eki jattyǵý qorytyndysy boıynsha 260 kılo ziltemirdi kóterip, Qazaqstan rekordyn jańartqan bolatyn. Eki aıdyń ishinde óz nátıjesin 6 kıloǵa jaqsartqan otandasymyzdyń bolashaǵynan zor úmit kútýge bolady.
Bul salmaqta top jarǵan Soltústik Koreıa sportshysy Om Iýn Chhol eki birdeı álem rekordyn ornatty. 294 (128+166) kılony eńsergen ol julqa kóterýde jáne jalpy esepte álem rekordyn jańartty. Buǵan deıingi julqa kóterýdegi rekord 162, jalpy esepte 293 kılo bolatyn. Sondaı-aq otandasymyzdan bir kılo kem kótergen (265 kılo, 118+147) Saýd Arabııasy ókili Mansýr Abdýlrahım 265 kılo salmaqpen úzdik úshtikti túıindedi.
Sonymen qatar osy salmaqta óner kórsetken taǵy bir qazaqstandyq sportshy, byltyrǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Arlı Chonteı 263 kılomen (118 +145) besinshi oryn ıelendi. 2008 jyly Qytaıdan Qyrǵyzstanǵa qonys aýdaryp, 2012 jyly London Olımpıadasynyń qarsańynda Qazaqstan azamattyǵyn alǵan Arlı Chonteı 7 jyldyń ishinde tórt ret qana bizdi júldesimen qýantty. 2017 jyly Taıpeıdegi Ýnıversıada oıyndarynda qola medalǵa ıe bolsa, byltyr Ashǵabatta ótken álemdik dodada kúmis aldy. Al bıylǵy Azııa chempıonatynda qola medal enshilegen bolatyn.
Olımpıada júldegerleri júldesiz qaıtty
Pattaııadaǵy álem chempıonatyna buǵan deıin Olımpııa oıyndarynda júlde alǵan (Ilıa Ilın men Zúlfııa Chınshanlony qospaǵanda) eki sportshymyz barǵan edi. Biraq ekeýi de Taıland astanasynan quralaqan qaıtty. Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynyń chempıony Nıdjat Ragımov 17-oryndy qanaǵat tutty. Osydan 4 jyl buryn AQSh-ta ótken álem chempıonatynda, 3 jyl buryn Rıo tórinde 77 kıloda qarsylas shaq keltirmegen Nıdjat PattaIıada jańa salmaqta ıaǵnı 81 kıloda óner kórsetti. Byltyr Ashǵabatta ótken dúnıejúzilik birinshilikte 77 kıloda synǵa túsip, segizinshi oryn alǵan bolatyn.
Bıylǵy álem chempıonatynda S tobynda synǵa túsken sportshynyń alǵashqy saıysta joly bolǵan joq. Julqa kóterýde 145 kılomen shekteldi. Mysaly, ol Olımpııa oıyndarynda bul saıysta 165 kılony kótergen bolatyn. Serpe kóterýde 189 kılomen shekteldi. Jalpy esepte 334 kılomen 17-oryndy mise tutty.
Bul salmaqta birinshi oryndy 77 kıloda Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri atanǵan qytaılyq Lıýı Sıaoszıýn jeńip aldy. Ol jańa salmaqta eki birdeı álem rekordyn ornatty. Ekinshi orynǵa taǵy bir qytaılyq Lı Daın (377 kg) turaqtasa, úzdik úshtikti kolýmbııalyq Braıan Rodalega (363 kg) qorytyndylady.
Denıs Ýlanov ta (89 kg) el senimin aqtaı alǵan joq. Qossaıys qorytyndysy boıynsha 358 kılo ziltemirdi ózine baǵyndyrǵan ol 10-orynǵa taban tiredi. Aıta keteıik, Ýlanov Rıo Olımpıadasynyń qola júlderi.
«Dopıngsiz chempıondar»
Dopıngpen ustalyp, Olımpııa oıyndarynyń altynynan aıyrylǵan Zúlfııa Chınshanlo men Ilıa Ilın úshin álem chempıonaty sátti bola qoıǵan joq. 55 kıloda synǵa túsken Chınshanlo qossaıys qorytyndysy boıynsha 213 (93+120) kılony baǵyndyryp, tórtinshi oryn ıelendi. Bul básekede qytaılyq Sýnıýn Lıao (227 kg) top jardy. Ekinshi oryndy taǵy bir qytaılyq sportshy Vansýn Chjan ıelense, úzdikter úshtigin fılıppındik atlet qorytyndylady. Zýlfııa Chınshanlo sońǵy 4 jyl kóleminde halyqaralyq arenadaǵy jarystarǵa qatysqan joq. Byltyr 10 maýsymda eki jylǵa sozylǵan «shettetilý» merzimi aıaqtalyp, sportqa qaıta oralǵan bolatyn.
Dopıngke baılanysty biraz jyldyq úzilisten keıin úlken sportqa qaıta oralǵan Ilıa Ilın bıyldan bastap birneshe jarysqa qatysa bastady. Sáýir aıynda Qytaıda ótken qurlyqtyq jarysta 345 (160+185) kılo salmaqty kóterip, jalpy esepte besinshi oryn ıelengen bolatyn. Sondaı-aq maýsym aıynda British International Open týrnırine qatysyp, 350 (165+185) kılomen qola júlde alǵan-dy. Al tamyz aıynda Qazaqstan Spartakıadasynda top jardy.
Álem birinshiliginde 96 kıloda synǵa túsken otandasymyz qossaıysta 363 kılony baǵyndyryp, (168+195) bar bolǵany 13-shi orynǵa taban tiredi. Básekeden keıin Ilıa Ilın óziniń nátıjesi týraly pikir bildirdi. «Jalpy alǵanda, álem chempıonaty joǵary deńgeıde ótti. О́zimniń nátıjeme kóńilim tolady. Bárin jospar boıynsha oryndadym. Meniń basty maqsatym – 10-14 orynnan kóriný kerek boldy. Nátıjesinde 13-i oryn ıelendim. Meniń jasyma bul jaman nátıje emes dep oılaımyn. Men qazir ulttyq quramada birinshi nómir emespin. Bul nátıjeden keıin ekinshi orynǵa kóteriletin shyǵarmyn. Al birinshi orynda Denıs Ýlanov tur», deıdi ol. Sondaı-aq Ilın jeltoqsan aıynda Qatarda ótetin dodaǵa qatysýdy josparlap otyr.
Jalpy eseptegi jaǵdaı
Qazaqstan álem birinshiliginde 1 kúmis medalmen jalpy komandalyq esepte 12-orynǵa turaqtady. Bizben birge dopıng daýyna tap bolyp, 2017 jyly dıskvalıfıkasııaǵa ushyraǵan Qytaı men Soltústik Koreıa quramalarynyń nátıjesi táp-táýir. Qytaı 10 altyn enshilep, jalpy komandalyq esepte top jardy. Eki altyny bar Soltústik Koreıa ekinshi orynda. Úzdik úshtikti 2 altynmen Armenııa quramasy qorytyndylady.
Taǵy bir aıta keterlik jaıt, Qazaqstan quramasy osymen úshinshi álem chempıonatynan altyn medalsyz oralyp otyr. Eń alǵash 2013 jyly Polshadaǵy chempıonatta altyn buıyrmasa, ekinshi ret byltyr Ashǵabatta ótken birinshilikte atletterimiz top jara almady. Mine, bıyl da «tolaǵaılarymyz» taý qopara almady. Eki jyl qatarynan altyn ala almaı, sátsizdikke ushyraǵan sportshylarymyz ben aýyr atletıka federasııasynyń basshylyǵy qalaı aqtalar eken?