«Jeti myń gektar jerge egin ektim...»

–Bıyl kúzdegi aýa raıy 2014 jyldy eske saldy, – dep bastady dıqan áńgimesin. – Col jyly biz astyq ala almaı qalǵan edik. Jerdiń bári ezilip, jaýyn tópeledi de turdy. Bir-eki kún ashyq bolsa, jer tolyq keppeı jatyp úshinshi kúni taǵy da quıady. Kombaın egiske kire almaı, kóz aldymyzda aqqan ter, tókken eńbekpen kelgen halyq­tyń yryzdyǵyn ala almaı qor bol­ǵan edik. Qudaıǵa shúkir, bıyl jaýyn kóp bolǵanymen ashyq kúnder de jetkilikti bolyp, jeti myń gektar jerge ekken as­ty­ǵymyzdy áıteýir jınap aldyq.

Buryn J.Omarov otyz bir myń gektar alqapqa astyq egedi eken. Soltústik Qazaqstanǵa ınvestor retinde kelip, aýqymdy jer alyp, astyq ekken reseılik «Trans-Avto» degen kásiporyn keıin ol jerdi tastap ketkende jergilikti azamattar ony qolǵa alyp, «Shaǵala-Agro» atty kásiporyn quryp, ózderi astyq egýdi bastaǵan. J.Omarov sol astyq kásiporny basshylarynyń biri bolǵan. Al byltyrdan beri on bes jyldaı birge istegen kásiporynynan «ortaq ógizden ońasha buzaý artyq» degen qazaq danalyǵymen óz aldyna jeke otaý tikken eken.

Jomarttyń ákesi Jaqsy­lyq ómir boıy dıqanshylyqpen aı­na­lys­qan, eki birdeı Eńbek Qyzyl Týy ordenin alǵan eńbek­qor jan. Únemi janynda júre­tin ulyna ol jasynan dıqan­­shy­lyq­tyń qyr-syryn, kombaın­nyń uńǵyl-shuńǵylyn ábden sińirgen. Sóıtip ata kásip bolyp qa­lyptasqan dıqanshylyqpen Jo­mart ta alysqa kete almady. Esep-qısapqa júırik bolyp, qarjyger mamandyǵyn ıger­se de, ekonomıst, revızor sııaq­ty qyzmetterdi abyroı­men at­qar­sa da jerdiń qudireti ony ózine tarta berdi. Árıne, ózi eshteńe óndirmeıtin, eshteńege jaýap bermeıtin, júıkesi tozbaıtyn, tek bireýdiń istege­nin tek­se­retin revızor qyzmeti adam­ǵa óte jaıly. Biraq «Qa­rýyń­nyń barynda qaırat qyl­maı, qańǵyp ótken ómirdiń bári de jel», demeı me Abaı danyshpan. Al Jomart Abaı men Maǵjan óleńderin, Sábıt, Ǵabıt shyǵarmalaryn jatqa bile­tin, túısigi mol, tanymy tereń jigit. «О́zim óndirmesem, qaı­naǵan eńbektiń qaq ortasynda júrmesem, artymda iz qal­dyr­dym – dep aıta alamyn ba?» dep ózin ózi qaıraǵan jigit qıyn­dyǵy men qyzyǵy mol jer tyr­naýǵa osylaı kirisip ketipti. Sóı­tip qazir oblystaǵy ataqty dı­qan­shy­lardyń birine aınalyp otyr.

2016 jyly onyń kásiporny oblystaǵy úzdikterdiń qatary­nan sanalǵandyqtan Qyzyljar men Aqqaıyń aýdandarynyń aýmaǵyndaǵy «Shaǵala-Agro» kásip­orny oblysymyzǵa ju­mys saparymen kelgen Elbasy Nursultan Nazarbaevqa da tanystyrylǵan. Jomarttyń ózi sol joly Nursultan Ábish­ulymen erkin sóılesip, barlyq jaǵdaıdy jerine jetkizip áńgi­melep bergende Elbasy soltús­tik qazaǵynyń shapqan attaı zaýlaǵan qazaqshasyna da tánti bolǵan eken.

Jerdi súıgen, keń dala­nyń tynysyn boıyna sińirgen jigit astyq alqabyn aralap, «bastary salbyrap, maýjyrap turǵan bıdaı sabaǵyna eńkeıip, tushynyp ıiskegende, dalanyń ıisi men trak­tordyń maıy burqyrap tur­ǵan kombaınshylarmen, traktorshylarmen áńgimeleskennen kúsh-qýat alady. Maǵan ashyq teńizdiń gúrili men jyly jaǵajaıdyń shýylynan góri osy aranyń sal­qyn aýasy áldeqaıda asyl sııaq­ty kórinedi. Erinbeı etken eńbekke, mahabbatpen súıip iste­gen jumysqa oraı, qara jer de berip, Jókeńniń tabysy bıyl da qomaqty bolypty. Úsh myń tonna astyǵyn elevatorǵa ótkizip qoıǵan. Gektar berekesi  orta eseppen 25 sentnerden aınal­ǵan. Alaıda buǵan dıqan qana­ǵat­tanyp turǵan joq, kem degende otyzdan alý kerek deıdi.

Aldyńǵy qatarly kombaın­shylardyń tabysy mıllıon teńgeden aınalǵan. Qazir ju­mys­shylary qoımada qalǵan as­tyqty qurǵatyp, sapasyn kóterý jumystaryn júrgizýde.

Joǵaryda aıtylǵan «Trans-Avto» kásiporny óziniń ýaqytsha kelgenin shý degennen bildirip, jerge tyńaıtqysh sebý, topyraq qunaryn jaqsartý  sııaqty ju­mys­tarǵa kóńil bólmegen eken. Birneshe jyl boıy tek seýip tastap, bıdaıdy jınap alý­dy ǵana bilgen ǵoı. Sol jerler­di alǵashqy jyly-aq sapaly tyńaıtqyshpen asyldandyrý arqyly «Toqýshy-Greın» keı­bir ýchaskelerden gektaryna qyryq sentnerge deıin astyq alypty. «Osy jumysty talmaı jalǵastyratyn bolamyz, jerden tileseń oǵan berý de kerek» deıdi dıqan. Sonymen birge ol topyraqty asyldandyrý jónindegi túrli ǵalymdardyń eń­bek­terin salystyryp oqıty­nyn jetkizdi. Dándi daqyl men zyǵyr sııaqty maıly daqyldy da aýystyryp egý topyraq quna­ryn arttyratynyn, sondaı-aq ja­­symyqtyń da qasıetin bile­ti­nin aıtty. «Tuzy joǵary kóteri­lip, aq sortań bolyp jatqan jerge buryn bir ret jasymyq egip kórgenbiz. Sol jer keıin tyńaıyp, artynan jaqsy ónim bere bastady. Sondyqtan osy da­qyldy jıi qoldanýdy jos­parlap otyrmyz. О́zi suranys­qa da ıe, átteń tym alasa ósedi», deıdi Jókeń.

Mashına-traktor parkin jańar­­typ, bıyl Qostanaıdan shyǵa­tyn alty «Esil» kombaı­nyn alǵan eken. Baǵasyna, Úki­­met­tiń bergen sýbsıdııasyna qa­­ra­­ǵanda bul kombaındar tıim­di bolyp tur. Belarýstyń «Gom­sel­­mashynyń» negizinde jasa­latyn bul kombaındar Reseı­di­kinen sapaly. Baǵasy 52 mıl­lıon teńge bolǵanymen, jeti jylǵa berilgen 25 paıyzdyq sýbsı­dııasy bar. Sóıtip kombaın úshin memleket on alty mıll­ıon­daı qarjyny qaıtaryp beredi.

Bir saǵattaı áńgimeles­keni­mizde dıqannyń aýzynan qıyn­dyq týraly, qoldamaıdy dep memleketke ókpeleý jóninde birde-bir sóz estimedik. Kerisin­she, memleket tarapynan jasa­lyp jatqan kómekti joǵary baǵalap, tek sony qoldana bilý kerek degen sózder ǵana aıtty. Sonyń ishinde bıylǵy astyqtyń satyp alý baǵasynyń tonnasyna 75 myń teńgege jetip, joǵary bol­ǵa­nyna rızashylyǵyn bildir­di. Utymdy paıdalana alsaq, bıyl­ǵy baǵa sharýalardyń jaǵ­daıyn edáýir jaqsartyp tastaıdy deıdi ol.

Aldaǵy ýaqytta mal sharýa­shy­lyǵymen de aınalysý oıynda bar eken. «Odan bas tartpaımyz, Úkimettiń qoldaýy bolyp tursa mal ósirmeıtin nesi bar. Atam qazaqtyń malmen kózi shyq­qan joq pa edi», deıdi J.Omarov.

Soltústik Qazaqstan oblysy