Densaýlyq saqtaý salasyn ilgeriletedi

Basty maqsat – qyzmet sapasyn arttyrý

Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeks jobasy men oǵan ilespe zań jobasynyń barsha qazaqstandyqqa qajetti de mańyzdy ekenin, osy kodeks jo­basy halyq arasynda kóp tal­qylanǵanyn atap ótti.

– Depýtattarymyz aımaqtarǵa sapary kezinde osy másele bas­ty nazarda boldy. Arnaıy ju­­­mys toptary, keńeıtilgen oty­­­rys­tar uıymdastyryldy. Osy kodeks boıynsha densaýlyq saqtaý salasy mamandarynyń qatysýymen Májiliste Nur Otan partııasynyń fraksııa otyrysy da ótti. Osy sharalarda aıtylǵan barlyq usynys-pikir zań jobasyn qabyldaý kezinde eskerildi. Nátıjesinde, kodekstiń árbir normasy jan-jaqty talqylanyp, kóptegen másele óz sheshimin tapty. Ásirese sıfrly tehnologııany engize otyryp, medısınalyq qyzmettiń sapasyn kúsheıtý, donor­lyq máselesi, ana jáne ba­la densaýlyǵyn saqtaý boıyn­sha ózgerister engizildi. Sonyń arqasynda densaýlyq saqtaý salasynda burynǵydan bólek zaman talabyna saı jańa zań maquldandy deýge bolady, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Birinshi oqylymda maqul­danǵan «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeks jobasy jumys berýshiler men jumyskerdiń densaýlyq úshin ortaq jaýapkershiligi men qoǵamdyq densaýlyqty saqtaýdy kúsheıtýge, medısınalyq tehnologııalardy damytýǵa, medı­sınalyq qyzmetter kórsetý, dá­rilik zattar men medısınalyq buıymdardyń aınalysy salalarynda baqylaýdy jetildirýge, medısına qyzmetkeriniń mártebesin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Atalǵan qujattyń jaı-jap­sarymen Densaýlyq saqtaý mı­nıstri Eljan Birtanov tanystyryp, joba ashyq normatıvtik qu­qyqtyq aktiler portalynda 2019 jyldyń qańtar aıynan bas­tap talqylanǵanyn, osy arqyly azamattardan túsken 3 myńnan asa usynys jumys toptarynda qaralǵanyn jetkizdi.

– Kodeks jobasyna buryn zańnamada qamtylmaǵan jańa baptar engizildi. Mysaly, salaaralyq árekettestik máselelerin sheshý maqsatynda qoǵamdyq densaýlyq salasyndaǵy memlekettik organ­dardyń mindetteri aıqyn­dal­dy. Jumyskerler arasynda den­saýlyq saqtaý men profılak­tı­ka baǵdarlamasyn ázirlep iske asyrý, salamatty ju­mys oryn­­daryn qurý jáne ju­mys­ker­lerdi skrınıngterden ótkizý múmkindikteri kózdelgen. Skrı­nıngten ótý úshin mindetti áleý­­mettik demalystar qaras­ty­ry­lady. Júrgizýshi quqyǵyn alý ke­zinde alǵashqy kómek kór­se­tý daǵdylaryn úırený min­det­teledi. Qorshaǵan ortanyń ha­lyq densaýlyǵyna áseri, onyń ishinde shý jáne lastanǵan aýa máseleleri retteldi. Qazirgi tańda jasóspirimder men jastar­ǵa medısınalyq kómek qupııa kór­se­tilmeıdi. Osyǵan oraı balalar­dyń densaýlyǵyn saqtaý máse­leleri jáne jasóspirimderdiń óz erkimen medısınalyq kómekke júginý múmkindigi eskerildi. «Mek­­tep medısınasy» uǵymy zań­namalyq túrde bekitildi. So­ny­men qatar psıhıkalyq den­saýlyq saqtaý, sýısıdtik minez-qulyqtyń, qumar oıyndar­dyń profılaktıkasy jónindegi normalar retteldi. Bilim berý jáne túsindirý is-sharalaryn ótkize otyryp, tárbıe alýshylar men oqýshylardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa ata-analar men pedagogtardy tartý boıynsha normalar reglamentteldi, – dedi mınıstr.

Buǵan qosa vedomstvo bas­shysy medısınalyq kómekti uıym­dastyrýdyń ıntegrasııa­lanǵan modeli engizilip jatqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, aza­mattarǵa tıimdi, sapaly medı­sınalyq kómek kórsetý jáne syrqattaný deńgeıin tómendetý maqsatynda kodeks jobasynda medısınalyq kómek kór­setýdiń úsh deńgeıli júıesi qaras­ty­rylǵan. Bul júıe – barlyq deń­geıde pasıentter aǵymyn bas­qarýǵa jáne stasıonarlarda kez kelgen beıindegi pasıentterdi qabyldaýǵa múmkindik beredi.

Sonymen qatar kodeks jobasynda medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi, mindetti medısınalyq saqtandyrý jáne erikti medısınalyq saqtandyrý aıasyndaǵy medısınalyq kómek­tiń kólemin anyqtaý qaǵıdalary reglamenttelgen. Medısınalyq kómektiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda medısınalyq kómek kórsetýdi standarttaýdyń biryńǵaı tásilderi jasalady, transplantasııa ınstıtýty je­til­diriledi, memlekettik baqy­laý kúsheıtiledi. Nátıjesinde, medısınalyq kómek qalalyq jáne aýyldyq jerlerde qoljetimdi bolady, medısınalyq kómek kór­setý prosesteri standarttalady, usynylatyn medısınalyq qyz­metterdiń sapasyn baqylaý kúsheıtiledi.

 Básekege qabiletti mamandar – tıimdilik kepili

Densaýlyq saqtaýdyń tıim­di júıesin qurýdyń negizgi shart­tarynyń biri – salany báse­kege qabiletti mamandarmen, qa­jetti ǵylymı-zertteýlermen já­ne ınnovasııalarmen qamta­masyz etý. Medısınalyq kadr­lardyń deńgeıin kóterý maq­satynda bilim berýdiń úzdiksiz ınte­grasııalanǵan modelin, bilim alýshylardyń táýelsiz baǵa­lanýyn jáne túlekterdiń kásibı daıarlyǵyn engizý kózdeldi. Ko­dekstiń jobasy bıobankterdiń, bıoetıkalyq komıssııalardyń qury­lýy men paıdalanylýyn jáne etıka máseleleri jónin­degi komıssııalardyń róli men mártebesin retteıdi. Medısı­nalyq bilim berý uıymdarynda strategııalyq áriptestikti, ýnı­ver­sıtettik klınıkalar men bi­rik­tirilgen akademııalyq medı­sı­nalyq ortalyqtardyń jumy­syn odan ári damytý kózdeledi. Nátıjesinde, medı­sı­na­lyq kadr­­lardy daıarlaý sapasy ar­ta­dy, qoldanbaly jáne ir­geli zert­teýlerdiń damýy qam­tylady, gen­dik ınjenerııa men derbesten­dirilgen medısınanyń damýyna múmkindik beriledi.

Jobany talqylaý barysynda depýtat Baqytgúl Hamenova mınıstrden sırflandyrý kezinde adamdardyń jeke derekteriniń qaýipsizdigi qanshalyqty saq­tal­ǵanyn surady. Buǵan jaýap retinde Eljan Birtanov em­delýshiniń málimetine tek qana ony emdeıtin dáriger ǵana qol jetkize alatynyn, osy kodeks qabyldanǵannan keıin arnaıy normatıvtik aktimen ár sıfrly densaýlyq júıesi nysandarynyń erekshe quqyǵy bolatynyn, olardyń aıryqsha kody bekitiletinin alǵa tartty.

Sondaı-aq depýtat Bekbolat Tileýhan zań arqyly vaksına saldyrýdy mindetteýdi synǵa aldy. О́z kezeginde Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov vaksınasııany mindetti túrde engizý qadamy ınfeksııalyq aýrýlar boıynsha basqa aza­mat­tardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa negizdelgenin aıtty.

Jalpy otyrysta Parlament Májilisi jáne Senaty depýtat­tarynyń bastamasymen ázir­lengen «Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ana men balany qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy maquldandy.

Memleket basshysynyń tap­syrmalaryn oryndaý maq­satynda qolǵa alynǵan bul zań jobasy terrorıstik áreketten zardap shekken balalardy qor­ǵaýdy qamtamasyz etýge, olardy qaı­tarý boıynsha sharalar qabyl­daýǵa, osyndaı balalarǵa arnaý­ly áleýmettik qyzmetter kórse­týge jáne kóp balaly otba­sylar­dy áleýmettik qoldaýǵa ba­ǵyt­talǵan.

Depýtattar zań jobasymen jumys isteý barysynda bi­lim jáne ǵylym salasyndaǵy ýá­kiletti organnyń terrorıstik áre­ketten zardap shekken balalardy áleýmettik ońaltý má­seleleri boıynsha salaaralyq úılestirýdi júzege asyrý jó­nindegi quzyretin bekitip berý normasynyń redak­sııasyn jaq­sartýǵa, segiz jáne odan kóp bala­lar úshin 2020 jyl­ǵy 1 qań­tardan bastap jár­demaqy tóleýge baǵyttalǵan túzetýler engizdi.

Sonymen qatar bul jıynda Májilistiń salalyq komıtetteri Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl jáne salyq salý jáne ınvestısııalyq ahýaldy jetildirý týraly zań jobalaryn jumysqa aldy.

Jalpy otyrys sońynda depýtattar memlekettik organ­dardyń basshylaryna birneshe depýtattyq saýal joldady. Atap aıtqanda, depýtat Sáken Qany­bekov eldegi sý resýrstaryn basqarý problemalaryna, Shavhat О́temisov Jaıyq-Oral transshekaralyq ózeni basseıni ekojúıesiniń ózekti máselelerine nazar aýdardy. Al Aıqyn Qońy­rov kásipkerlikti qoldaý men damytýdyń «Bıznestiń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasy týraly aıtsa, Vladıslav Ko­sarev «Qazaq sańyraýlar qoǵa­my» qoǵamdyq birlestiginiń máse­le­lerin ortaǵa saldy.