Áleýmettik mańyzdy zań jobalaryna basa mán beriledi

Elbasy árdaıym halqymen birge

Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Nur­lan Nyǵmatýlın sóz basynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Egemen Qazaqas­tan gazetinde jarııalanǵan koronavı­rýs indeti men álemdik ekonomı­ka­lyq daǵdarysqa baılanysty «Birlese bilgen el bárin jeńedi» atty maqalasyna pikirin aıtty.

– Barshańyzǵa belgili, búgin respýb­lıkalyq aqparat quraldarynda Tuńǵysh Prezıdentimizdiń arnaıy Úndeýi jarııalandy. Bul Úndeý – Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń árqashanda óz halqymen birge ekenin kórsetip, halqymyzdyń yntymaǵyn odan ári nyǵaıtýǵa serpin beredi. Sebebi Elbasymyzdyń kóregen saıasatynyń arqasynda táýelsizdik jyldary birligimiz artyp, elimizde iri saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik reformalar jasalyp, Qazaqstanymyz barlyq sa­la­da zor tabysqa jetti. Sonymen birge bo­la­shaqqa arnalǵan Ulttyq qorymyz da bar. Bul qazirgi kúrdeli kezeńde halqymyzdy, árbir azamatty jan-jaqty qoldaýǵa múmkindik berip otyr. Sondyqtan Elbasymyz aıtqandaı, «birlik bar jerde alynbaıtyn asý joq». Biz birlikti, keli­simdi, turaqtylyqty saqtap, osy ýaqytsha qıyndyqtan aman-esen shyǵamyz, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Májilis Tóraǵasy Qazaqstan táýel­siz­diktiń alǵashqy jyldarynda damý­dyń negizgi kezeńderinen ótkenin eske sala otyryp, Elbasynyń kúsh-jige­ri­niń arqasynda bolashaqqa qajetti qor jı­naqtalǵanyna toqtaldy. Olar – Ulttyq qor, damyǵan ekonomıka, ınfraqurylym jáne áleýmettik reformalar.

– Qazir biz jaýapkershilikti arttyryp, elimizdiń ıgiligi úshin, ásirese muqtaj jandarǵa qoldaý kórsetý úshin barlyq múmkindikti paıdalaný óte mańyzdy. «Halqymyzdyń tózimdiligi, erik-jigeri jáne ózine degen zor senimi arqasynda mindetti túrde jeńip shyǵamyz», dep Elbasy aıtqandaı, qazaqstandyqtar qazirgi kúrdeli jaǵdaıdy da jeńe alatynyna eshqandaı kúmán joq. Birde-bir adam, elimizdiń eshbir azamaty qamqorlyqsyz qalmaýy mańyzdy. Biz, Parlament depýtattary otandastarymyzdy qazirgi qaýip-qaterden qorǵaý úshin, eń aldymen, áleýmettik mańyzy bar zań jobalaryna kúsh-jigerimizdi jumsaımyz, – dedi Spıker.

Keshendi turǵyn úı saıasatyn qalyptastyrýǵa yqpal etedi

Jalpy otyrystyń kún tártibindegi negizgi másele – «Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı baǵ­dar­lamalary operatorlarynyń sanyn qysqartý máseleleri boıynsha óz­ge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasy birinshi oqy­lym­da maquldandy. Zań jobasy Prezı­dent Qasym-Jomart Toqaevtyń halyq­qa Joldaýyndaǵy turǵyn úı baǵdarla­ma­lary operatorlarynyń sanyn qysqartý týraly tapsyrmasyna sáıkes ázirlengen.

Bul qujattyń jaı-japsarymen Májilis depýtaty Sapar Ahmetov tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, zań jobasy «Qazaqstan ıpotekalyq kompanııasy» AQ, «Báıterek development» AQ jáne «Turǵyn úı qurylysyna kepildik berý qory» AQ sııaqty turǵyn úı baǵdarlamalarynyń jumys istep turǵan operatorlaryn Turǵyn úı qurylysynyń biryńǵaı operatory etip biriktirýge, sondaı-aq olardyń birin-biri qaıtalaıtyn fýnksııalaryn joıýǵa jáne jalpy ákimshilik shyǵystaryn qysqartýǵa baǵyttalǵan.

Sonymen qatar biryńǵaı opera­tor­dyń jańǵyrtylǵan qyzmetteri usy­nylyp otyr. Zań jobasynda turǵyn úı qurylysynyń biryńǵaı opera­to­rynyń kelesi jumystardy atqarýy qarastyrylady: memlekettik baǵdar­lamalar aıasynda qurylysty júzege asyryp jatqan zańdy tulǵalarǵa nesıe berý, jergilikti atqarýshy organdarda ári ákimdikterde baspana kezeginde tirkelgen azamattarǵa satyp alý quqyǵymen jaldamaly páterdi usynýdy reglamentasııa­laý, ınvestısııalyq jobalardy qar­jy­landyrý men iske asyrý.

Qujatta turǵyn úı qurylysy biryń­ǵaı operatorynyń ıpotekalyq turǵyn úı qaryzdaryna kepildik berý, kóppáterli turǵyn úıdiń qurylysyn aıaqtaýǵa ke­pil­dikter berý boıynsha da normalar kóz­delgen. Zań jobasynda Qazaqstan Respýb­lıkasynyń 3 kodeksi men 4 zańyna ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý usy­nylady.

– Turǵyn-úı saıasaty – árqashanda kún tártibinen túspeıtin mańyzdy másele. Osy jolda Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlenip, maquldanǵan búgingi zań jobasy atalǵan saladaǵy suraqtardy ýaqyt talabyna sáıkes odan ári tıimdi sheshýge yqpal etedi dep bilemiz. Sebebi endi Qazaqstanda turǵyn úı saıasatyn júzege asyratyn biryńǵaı operator qurylady. Ol halqymyzǵa, sonyń ishinde, áleýmettik qoldaýdy qajet etetin azamattar arasynda qoljetimdi bas­pana máselesin sheshýge keń jol ashady, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Zań jobasy turǵyn úı baǵdarla­malarynyń jumys istep turǵan operatorlary biriktirý arqyly jalpy ákimshilik shyǵyndar 42%-ǵa azaıady. Osy rette Májilis Tóraǵasy negizgi basymdyqtar muǵalimderge, dárigerlerge, bıýdjettik uıymdardyń qyzmetkerlerine, sondaı-aq tabys deńgeıi ortasha jáne ortashadan tómen memlekettik qyzmetshilerdi qamtıtynyn atap ótti.

 Birqatar qujat ekinshi oqylymda maquldandy

Munyń alǵaqshysy «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zań jobasy boldy. Zań jobasynyń maqsaty – azamattardyń beıbit jınalys­tar, mıtıngiler men demonstrasııalar, sherýler men pıketteý ótkizýine qatysty konstıtýsııalyq quqyqtaryn iske asyrý.

Zań jobasynda beıbit jınalystardy ótkizý úshin habarlama jasaý tártibi engiziledi. Bul rette jergilikti atqarýshy organnyń jaýaby bolmaǵan jaǵdaıda, beıbit jınalysty ótkizý únsiz kelisim boıynsha kelisildi dep esepteledi.

Qujatta beıbit jınalystardy mamandandyrylǵan oryndarda ǵana ótkizý kózdeledi. Ony jergilikti máslıhat aıqyndaıdy. Mamandandyrylǵan oryndar uıymdastyrý yńǵaılylyǵyn, kó­lik qoljetimdiligin, jınalystar­dy uıymdastyrýshylar men qatysý­shy­lardyń, basqa adamdardyń qaýipsizdigin, olardyń ınfraqurylym obektilerin paıdalaný múmkindigin qamtamasyz etýge tıis. Zań jobasynda beıbit jınalystardy ótkizý úshin balamaly oryndy usyný quqyǵy da kózdelgen.

Beıbit jınalystardy ótkizý týraly habarlamany berý merzimi – bes jumys kúnine deıin, al demonstrasııa, sherý nysanyndaǵy jınalystardy ótkizý kelisimin alý týraly ótinishti berý merzimi on jumys kúnine deıin qysqartyldy. Osyǵan baılanysty jergilikti atqarýshy organdar qujattardy tıisinshe úsh jáne jeti jumys kúni ishinde qaraýǵa tıis. Mamandandyrylǵan oryndardyń bar-joǵy, bos nemese bos emestigi týraly aqparattyń ashyq ári obektıvti bolýy maqsatynda jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretine óz ınternet-resýrsynda beıbit jınalystardy ótkizýge arnalǵan oryndardyń tizimin júkteıtin túzetý engizildi. Bul beıbit jınalystardy uıymdastyrýshylarǵa is-sharalaryn aldyn ala josparlaýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq quqyqtyq olqylyqtarǵa jol bermeý, zań jobasynyń normalaryn bir-birine jáne basqa da zańnamalyq aktilerge sáıkes keltirý maqsatynda redaksııalyq, naqtylaýshy sıpattaǵy túzetýler engizildi.

Buǵan qosa jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» ilespe Zań jobasy da ekinshi oqy­lymda maquldandy. Bul qujattar jóninde Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Qanat Mýsın baıandady.

Ekinshi oqylymda depýtattardan qol­daý tapqan qujattyń biri – «Ardagerler týraly» zań jobasy. Bul týraly Áleý­mettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Beıbit Mamraev keńinen aıtyp berdi.

– Birinshi oqylymda talqylaý barysynda aıtylǵandaı «Ardagerler týraly» zań jobasy ardagerler sanattaryn júıelendirýge jáne olardy áleýmettik qoldaý sharalarymen retteýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar qujatta basqa memleketterdiń aýmaǵynda urys qımyldaryna qatysqan ardagerlerdi derbes sanatqa jatqyzý kózdeledi. Zań jobasyn pysyqtaý barysynda depýtattar birqatar túzetý engizdi. Birinshiden, jergilikti ókildi organdardyń, uıym basshylarynyń áleýmettik qoldaý men jeńildikterdiń qosymsha sharalaryn belgileıtin, sondaı-aq ardagerler men osy Zańnyń kúshi qoldanylatyn adamdarǵa materıaldyq jáne basqa da kómek túrlerin kórsetý quqyqtary naqtylandy, – dedi Beıbit Mamraev.

Sonymen qatar alqaly jıynda «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine Qarýly Kúsh­ter­diń, basqa da áskerler men áskerı qura­lymdardyń arsenaldary, bazalary men qoımalary janyndaǵy tyıym salynǵan aımaqtar men tyıym salynǵan aýdandar máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.

Qaralyp otyrǵan zań jobasynyń tujyrymdamasy bıyl 26 naýryzda birinshi oqylymda qoldaý tapty. Má­jilistiń Halyqaralyq ister, qor­ǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tór­aǵasy Muhtar Erman bul qujat Qarýly Kúshterdiń, basqa da áskerler men áskerı quralymdardyń oq-dárileri arse­naldarynyń, bazalary men qoıma­larynyń qaýipsiz jumys isteýin, sondaı-aq oq-dárilerdi saqtaý kezinde tótenshe jaǵdaıdyń týyndaýy múmkin bolǵan jaǵdaıda halyqty, azamattyq jáne basqa da ınfraqurylymdy qorǵaýdy qamtamasyz etý boıynsha zańnamany jetildirýdi kózdeıtinin aıtty.