Ulttyq sanaǵa silkinis jasaǵan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy sońǵy 3 jylda qazaq mádenıetin jahanǵa tanytýǵa teńdessiz úles qosyp keledi. Aıtýly baǵdarlamanyń aýqymdy tarmaǵy sanalatyn «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasy búginde ulttyq ónerimiz ben mádenıetimizdi álemdik sahna keńistiginde tanytýdyń asa mańyzdy ári qýatty quralyna aınalyp otyr. Atalǵan joba sheńberinde qazaq óneriniń san tarapty jaýharlary jahandyq mádenıet arenasyna jol tartyp, dúnıejúzilik masshtabta moıyndalyp úlgerdi.
Baǵdarlama aıasynda júzege asqan tushymdy jumystar nátıjesi shyn máninde ónerimizdiń órisin keńeıtip, halqymyzǵa órkenıet bıiginen kóz tigýge tamasha jol ashyp berdi. Osydan úsh jyl buryn jaryq kórgen Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda aıtylǵan árbir usynys, bastama búginde qazaq ultynyń ıgiligi úshin qyzmet etip keledi dep senimmen aıta alamyz.
Atalǵan jumystardyń ishinde, ásirese, «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» baǵdarlamasynyń alar orny aıryqsha. Baǵdarlama kúshine engen kúnnen bastap Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tikeleı bastamasymen shetelderde zamanaýı qazaqstandyq mádenıetimizdiń jetistikterin kórsetý maqsatynda qolǵa alynǵan bul jobanyń qazaq óneri men mádenıetin jahandyq keńistikke shyǵarýdaǵy yqpaly men róli zor boldy. Atap aıtar bolsaq, baǵdarlama aıasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıi Qytaı, Ulybrıtanııa jáne Belarýs Respýblıkasynda birqatar halyqaralyq jobalaryn júzege asyrdy. Sonyń ishinde, ásirese 2017 jyldyń 14 qyrkúıeginen 2018 jyldyń 14 qańtaryna deıin Brıtan mýzeıinde (Ulybrıtanııa) ótkizilgen «Eýrazııanyń ejelgi kóshpendileri» halyqaralyq kórmesi men Táýelsizdik kúni qarsańynda Nıý-Iork qalasynda (AQSh) uıymdastyrylǵan «PHOTO fest.KZ – gúldengen Qazaqstan álem fotosýretshileriniń kózimen» atty fotokórmesine aıryqsha toqtalyp ótýge bolady. Fotokórme aıasynda qatysýshylar Býrabaı, Qorǵaljyn, Baıanaýyl, Ulytaý, Qarqaraly, Túrkistan, Otyrar, Sharyn, Shymbulaq, Medeý, Tańbaly tas, Kólsaı syndy Otanymyzdyń tarıhy tereńdigimen taǵylymdy, tabıǵaty sulýlyǵymen kóz tartar ásem jerlerimen fotosýret arqyly tanysýǵa múmkindik aldy. Qazaqtyń baıtaq dalasy fotosýret tilinde álem halqynyń nazaryn ózine burǵyzdy.
«Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» baǵdarlamasynyń kelesi baǵyty Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2017 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy Belarýs Respýblıkasyna resmı sapary aıasynda Belarýs Respýblıkasynyń Ulttyq beıneleý óneri mýzeıinde Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti kúnine arnalyp tusaýy kesilgen «Altyn adamnyń álem mýzeılerine sherýi» jobasy sheńberindegi «Uly daladaǵy kóshpendiler tarıhy» atty kórmede óz jalǵasyn tapqan bolatyn. Atalǵan kórmeniń baǵyty odan ári Máskeý qalasyna buryldy. 2018 jyldyń 4 sáýirinde Máskeýdiń Búkilreseılik halyq óneri men dekoratıvti-qoldanbaly óner mýzeıinde qazaqtyń mádenı qundylyqtary Reseı halqyna keń aýqymda tanystyryldy. Mádenı sharada Qazaqstan Respýblıkasynyń basty nyshany retinde «Altyn adam» kórermen nazaryna usynyldy.
Týǵan eldiń tarıhyn pash eter fotokórmeler men mýzeı jumystary ǵana emes, qazaqtyń teatr men kıno ónerin de álemdik mádenı keńistikte jan-jaqty nasıhattaý – «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» baǵdarlamasynyń basty baǵyttarynyń biri. Onyń birden-bir dáleli – Los-Andjeles pen London qalalarynda «Qyz Jibek» (rejısseri – S.Qojyqov), «Anaǵa aparar jol» (rejıseri – A.Sataev), «Almas qylysh» (rejısseri – R.Ábdirashev) syndy ulttyq týyndylarymyzdyń kórermen nazaryna usynylýy hám AQSh pen Ulybrıtanııadaǵy qazaqstandyq kıno kúnderiniń joǵary deńgeıde ótýi. Kıno kúnderi aıasynda AQSh-tyń iri kınokompanııalarynyń basshylary jáne prodıýserlerimen resmı kezdesýler, Gollıvýd juldyzdarymen yntymaqtastyq kelissózder, sonymen qatar Los-Andjeles kınoakademııasynyń stýdentterimen kezdesýler ótti.
Otandyq kıno ındýstrııasy men gollıvýdtyq kınokompanııalar arasyndaǵy áriptestik baılanys munymen shektelmeı, kúni búginge deıin sátti jalǵasyn taýyp keledi. «Qazaqfılm» AQ kınostýdııasynyń gollıvýdtyq kınorejısser Djef Vespamen birlese túsirgen «Ámire» kınokartınasy sózimizdi dáıekteı túsedi. Kınonaryqqa shyqqanynan bastap-aq kórermenniń qyzý pikirtalasyna arqaý bolǵan bul fılmniń ulttyq kınoshejireden alar orny aıryqsha. Eń bastysy, kıno tili arqyly álem Ámiredeı qazaqtyń kómeıine bulbul uıa salǵan birtýar ánshisin tanyp, ónerine bas ıip jatsa – atalmysh jobanyń óz mindetin tolyqtaı atqarǵany dep bilemiz.
Sondaı-aq atalǵan mádenı baǵdarlama negizinde júzege asyrylǵan jáne bir mańyzdy oqıǵa – ulttyq teatr óneriniń álem elderin aralaýy. 2018 jyly «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatry Italııa, Vengrııa elderindegi gastroldik saparyn sátti ótkizse, Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasyn júzege asyrý maqsatynda Italııanyń birneshe qalasynda kórsetken óneri óziniń ereksheligimen jergilikti halyq tarapynan ystyq yqylasqa ıe boldy. Sonymen qatar joba aıasynda «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymy Italııa, Fransııa, Germanııa, Aýstrııa, Reseı t.b. elderge úlken gastroldik saparmen shyǵyp, sátti óner kórsetip qaıtty. Sondaı-aq Táýelsiz memleketimizdiń mádenı tarıhynda tuńǵysh ret tór qalanyń tól perzenti – Nur-Sultan qalasy Jastar teatry Ońtústik Koreıa Respýblıkasynyń mádenı astanasy Degý qalasynda ótken halyqaralyq bedeldi mıýzıkl festıvaline joldama alyp, álemdik óner sarapshylarynyń joǵary baǵasyn arqalap, elge abyroımen oraldy.
– «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń arqasynda «Astana Opera» teatrynyń aldynan tamasha múmkindikter ashyldy. «Abaı», «Qyz Jibek», «Birjan-Sara» syndy ulttyq opera ónerimizdiń jaýharlaryn álemge tanytýdyń tamasha múmkindigi týdy. Qazaqty álemge baı tarıhy men óneri arqyly tanyta alsaq, sol jaýapkershilikti abyroımen arqalaýǵa bizdeı jastardyń kúsh-jigeri, talanty jetip jatsa, baqyttymyz, – deıdi «Astana Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynyń kórkemdik jetekshisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Alan Bóribaev.
Rasymen de «Jahandaǵy zamanaýı qazaqstandyq mádenıet» jobasy ulttyq ónerimizdiń aıasyn keńeıtip, jas talapkerlerdiń aldynan úlken múmkindikter esigin aıqara ashyp berdi. Sondaı talanttyń biri – osy Alan Bóribaev. Álemniń eń úzdik opera teatrlary sahnasynda óner kórsetip júrgen mýzyka maıtalmany jetken árbir jetistigimen qazaqtyń abyroıyn asqaqtatyp júrgeni sózsiz. Sol sekildi áýezdi únimen álemdi áldılegen Dımash Qudaıbergen, Marııa Mýdrıak syndy daryndar, olardyń izin basyp kele jatqan Erjan Maksım, Danelııa Tóleshovadaı jas órender ónerin búginde jahan biledi, moıyndaıdy. Bul da bolsa, sózsiz, ultymyzdyń mereıi. Álemdik sahna arenalaryna aıqara jol ashyp bergen aıtýly jobanyń jemisti nátıjesi dep bilemiz.