Qazaqtyń «Áıel bir qolymen besikti, bir qolymen álemdi terbetedi» degen danalyq sózi bar. Daýasyz dert dóńgelengen dúnıeni dúrbeleńge túsirgen dál qazirgi shaqta úzdiksiz qarym-qatynas pen tynymsyz tirliktiń úderisin úzbegen sıfrly tehnologııanyń tilin meńgerip, álemdi «terbetip» turǵan arýlar bar. Zamannyń tynysyn tap basqan osyndaı sanaýly, sanaly jandardyń biri – Ásel Janasova.
Qazirgi qoǵamda áıel isi, erdiń kúshi dep sanalatyn sala neken-saıaq. Jahandaný qarqyny kúsheıgen myna zamannyń tyń salasy aqparattyq tehnologııany mamandyq retinde kóbine er adamdar qolaı kóredi. Soǵan qaramastan, osy iske bilek sybana kirisken, bilimi men biligi tolysqan burymdylardyń biri Ásel Janasova IT-salany Qazaqstanda irkilissiz ilgeriletýge súbeli úlesin qosyp júr.
Keıipkerimizdiń atyn «100 jańa esim» jobasy áıgileı tústi. Bul biregeı bastama osy ýaqytqa deıin kóptiń ıgiligi úshin, kópke qyzmet etetin óz salasynyń órisin keńeıtý úshin eseli eńbek etip júrgen talaı jannyń esimin elge tanytty. Árıne oń baǵasyn alǵan joba jetistikke jetken azamattardy tanystyrýdy ǵana emes, sondaı sáýleli adamdar arqyly otansúıgishtik, eńbekqorlyq sııaqty qundylyqtardyń mańyzyn arttyrýdy kózdeıdi. Osy jobada jeńimpaz atanyp, úzdikterdiń qatarynan tabylǵan Ásel Janasova Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan bastama elimizde barlyq salanyń órkendeýine, jastardyń ómirden óz jolyn tabýyna septigin tıgizetinin aıtady.
«Kishkentaı kezimizden eńbegimen erekshelengen elimizdegi jáne álemdegi tulǵalarǵa eliktep, solar sııaqty bolsaq dep armandap óstik. Osyndaı armanyna jetý jolyn tabysty bastaǵan qazirgi qazaqstandyqtardyń, onyń ishinde jastardy úlgi etetin «100 jańa esim» jobasynyń mańyzy zor. Bizdi elge tanystyrǵan bul joba aldymyzǵa odan saıyn bıik maqsat, úlken jaýapkershilik júktep, áli de elge bererimiz kóp ekenin qaperimizge salyp, yntalandyrdy dep oılaımyn. Osy senimniń údesinen shyǵýǵa tyrysamyn», deıdi Ásel.
Sóz basynda otandasymyzdyń atyn álemmen baılanystyryp aıtýymyz da tegin emes. Jaqynda ǵana naýryz aıynda Ulybrıtanııada qarjylyq tehnologııa salasyndaǵy dástúrli Women in Fintech Powerlist-2019 reıtıngi jarııalanyp, Ásel Janasova kóshbasshy áıelderdiń otyzdyǵynan kórindi.
Qazirgi ýaqytta úzdik IT-mamandardyń qataryndaǵy Ásel ınnovasııalyq tehnologııalardyń aǵymyna ilesip qana qoımaı, damýyna da belsendi aralasýdy áý bastan maqsat tutqan eken. Mektep kezinen esepke júırik bolyp, matematıka men fızıka pánderinen birshama bilim básekesinde top jarǵan.
Ásel – Almaty qalasynyń týmasy. Qarapaıym otbasynda tárbıelengen, ákesi – bas energetık, anasy – ýnıversıtette oqytýshy. Ata-anasy qyzynyń alǵyr, zerek ekenin erte ańǵaryp, úsh jasynan bastap mektepke deıingi bilim berý oryndaryna apara bastaǵan. Qosymsha dombyra, gımnastıka, bı úıirmelerine de qatysqan Áseldiń qabileti jan-jaqty shyńdala túsken.
Ol 7-synypqa deıin qaladaǵy №123 mektepte oqyp, odan keıin Orynbek Jáýtikov atyndaǵy respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebinde bilim aldy. Matematıkadan emtıhanda barlyq esepti túgel durys sheship kózge túskenimen, fızıkaǵa qyzyǵýshylyǵy basymdaý bolyp, osy pánnen respýblıkalyq jáne halyqaralyq olımpıadalarda júzden júırik shyqty. Mektep qabyrǵasynda «Jyl oqýshysy» atanyp, «Altyn belgimen» támamdady.
Jetistikteri Brıtan grantyn jeńip alýyna múmkindik berdi. Buǵan qosa S.Demırel ýnıversıtetiniń de granty daıyn turdy. Biraq ózi Ulybrıtanııada oqýdy jón sanady. Qazirgi aqparattyq qoǵamnyń keń óris alǵanyn eskerip, shetelde IT-salasynyń qyr-syryna molynan qanyǵýdy qup kórdi.
Ásel ozyq memleket Ulybrıtanııaǵa alǵash tabany tıgende kolledjdiń tabaldyryǵyn attaıdy. Jat jerdi jersinip ketý ońaı bola qoıǵan joq. Kolledjde qytaı jastarymen jarysyp esep shyǵaryp, alǵyrlyǵymen daralandy. Odan keıin bul eldegi ǵana emes, álemdegi beldi ýnıversıtet – Kembrıdjge oqýǵa túsedi.
«Kembrıdjge tapsyrarda fızıkadan eksperıment jasap, qıyn esepti shyǵarǵanyma aǵylshyndar tánti boldy. Sodan oqý ornyna túskenim týraly qujatty «Bolashaq» baǵdarlamasyna tapsyryp, onda aǵylshyn, orys jáne qazaq tilderiniń synaǵynan súrinbeı óttim. Osylaısha bedeldi bilim ordasynda bilim alyp, memlekettiń qoldaýyn sezindim. Bul turǵyda Elbasy Nursultan Nazarbaevqa erekshe alǵysymdy bildiremin», dedi «Bolashaq» stıpendıanty aǵynan jarylyp.
Qarapaıym qazaq qyzy qanshama eldiń jastary jınalǵan ýnıversıtette júrip, mereke kezderinde baýyrsaq pisirip, qurt-irimshik jasap, naýryzkóje daıyndap, dombyramen án salyp, sheteldikterge ulttyq dástúrimizdi barynsha áspettep kórsete bildi.
Kembrıdjdi «Kompıýterlik ǵylymdar» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan Ásel Londonda qalý týraly sheshim qabyldaıdy. Sóıtip 2010 jyldan bastap jańadan jasaqtalyp jatqan Eurasian Resourses Group (ERG) kompanııasynda jumys istep, áýeli jumysyn top jetekshisiniń assıstenti bolyp bastaıdy. Bes jyl ishinde qyzmet babymen birtindep joǵarylap, kıberqaýipsizdik boıynsha Brazılııa, Reseı, Qytaı, Qazaqstan, Afrıka aımaǵy jáne Eýropa elderiniń bólimin basqaratyn dárejege jetedi. Aınalasyndaǵy bilikti qyzmetkerler oǵan jas dep qarap, biligine shúbá keltirgen jaǵdaılar da kezdesipti. Biraq ýaqyt óte kele bárine qolynan is keletinin túbegeıli moıyndatty. Ol kompanııada basqarý modelin qurý, strategııany damytý qyzyq tájirıbe bolǵanyn, bul jumysy eńbek jolyndaǵy birinshi tramplın ekenin aıtady.
Alaıda Eýropada turaqtap qalýdy oılamaǵan keıipkerimiz jınaǵan bilimi men tájirıbesin óz eliniń órkendeýi jolyna salýdy azamattyq boryshy dep sanaıdy. Ol 2014 jyly Otanyna oralyp, Ulttyq bankte qarjylyq tehnologııalardy damytý strategııasyn ázirledi. Biraq sol tusta sıfrly tehnologııalardyń ındýstrııadaǵy róli qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinetinder az edi. Sondyqtan qatyp qalǵan júıeni ózgertý oǵan qıynǵa soqqan.
Sodan keıin Ásel 2016 jyldan bastap bir jyl Qazaqstandaǵy iri IT-kompanııa – «Zerdeniń» bas dırektory bolyp qyzmet etti. Onda ol komandasymen birge «Sıfrlyq Qazaqstan» tujyrymdamasyn damytýǵa úles qosqanyn aıtyp, osy jobadan oń nátıje shyǵarý úshin uıqysyz tún qatyp júrip jumys istegen kezderi bolǵanyn eske aldy.
Búgingi tańda Ásel «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń sıfrly tehnologııalar boıynsha dırektory qyzmetin atqarady. Ol jańadan qurylǵan ortalyqtyń IT-strategııasyna ǵana emes, Qazaqstandaǵy qarjylyq tehnologııalardy damytýǵa jaýapty boldy. Iаǵnı, Ulttyq bankte bastaǵan jumysyn AHQO-da jalǵastyrýdyń múmkindigi týdy.
Jetekshi maman komandasymen birge sot júıesin avtomattandyrý boıynsha jobalardy engizýdi qolǵa alyp, qaǵazbastylyqty túgel tyıdy. Sondaı-aq basqa elderdiń azamattary úshin Qazaqstanda kompanııalar ashý prosesin jeńildetetin elektrondy joba boıynsha jumys istedi. Elden tys kez kelgen adam 15 mınýt ishinde ótinish berip, vıza ala alady jáne onlaın bank shotyn asha alatyn boldy. Munyń bári elimizge ınvestısııa tartý isin alǵa jyljytady.
«Men Qazaqstanda jańa ıdeıalardy júzege asyrǵym keledi. Mysaly, jasandy ıntellekt zerthanasyn iske qosý oıymda júr. Bizdiń elde baǵdarlamashylar jetispeıdi. Ásirese jasandy ıntellekt, mashınamen oqytý nemese derekterdi basqarý sııaqty jańa salalarda maman tapshy. Al búkil álem osy baǵytta damyp keledi. 2018 jyly qarjy kompanııalary úshin FinTech Stars startapyn qoldaý boıynsha is bastadyq. Sonyń nátıjesinde qazaqstandyq Otbasy 365 kompanııasy shveısarııalyq Seedstars sammıtinde óz ónimin tanystyrýǵa shaqyrtý aldy», deıdi Ásel.
Osylaısha el isine aralasyp, óz salasynda talaı belesti baǵyndyryp, bedel bıiginen kórine bilgen Ásel otbasylyq ómirge de beıjaı qaraǵan emes. Qazaqstanǵa oralǵanyna kóp jyl ótpeı, turmys qurdy. Ol – aty dardaı kompanııa isiniń qııýyn keltirip qana qoımaı, bir úıdiń tirligin úılestirip otyrǵan otbasynyń uıytqysy. Elimizde tyńnan túren salyp jatqan salanyń qulashyn keńge sermeýine qarym-qabiletin, qajyr-qaıratyn salyp, qyzmet etip júrgen osyndaı qazaq qyzdaryna qalaı qaıran qalmaısyz?!