Qara teńizden gaz qory tabyldy

Sarapshylar gaz qory­nyń kólemi 320 mlrd tek­she metrdi quraı­tynyn boljap otyr. Biraq Túrkııa prezıdenti Qara teńizdiń qoınaýynda qazba-baılyq budan da kóp dep esep­teıdi. «Bul – mol qordyń bir bó­ligi ǵana. Allanyń qalaýymen ony da tabamyz», dedi ol. Sondaı-aq R.T.Erdoǵan energetıkalyq resýrs­tardy shetelden satyp alýdy doǵa­ryp, kerisinshe eksporttaý­ǵa kósh­kenge deıin tıisti jumystar toqta­maı­ty­nyn jetkizdi. Jospar boıynsha, gazdy óndirý 2023 jyldan bastalmaq.

Anadolyǵa tıesili teńiz bóli­gi­nen gaz tabylýy Túr­kııa úshin asa ma­ńyzdy. Bul qadam baýyrlas mem­lekettiń Reseıdiń, Irannyń jáne Ázer­baıjannyń kógildir otynyna muqtajdyǵynan qutqarady. Máselen, byltyr Túrkııa gaz ımporttaýǵa 41 mlrd dollar jumsaǵan. El eko­no­mıkasynyń áleý­eti men lıra­­nyń quny arzan­daǵa­nyn es­kersek, bul – óte kóp soma. Al­da-jalda gaz óndirý ju­my­sy sátti aıaqtalyp jat­sa, Ana­dolynyń shyǵyny da azaıa túsetini aıtpasa da túsinikti.

Degenmen, eldegi gazdy ıgerý Túrkııany birjola sheteldik ımport­qa táýeldi­likten qutqarady degenge sený qıyn. О́ıtkeni Qara teńizden tabylǵan kógildir otynnyń qory asa kóp emes. Sondyqtan shyǵar, ótken aptada R.Erdo­ǵan gaz tabylǵany týraly habar­laǵanda lıra­nyń quny ósip, onyń kólemi 320 mlrd tekshe metrdi quraı­tyny aı­tyl­ǵanda ult­tyq valıýtanyń baǵa­sy qaıta tómendedi.

Onyń ústine, sarapshylar gazdy óndirýdiń qıyndyǵyn, ony júzege asyrýǵa 10 jyl ketetinin aıtyp otyr. Al ken orny­nyń qurylysyn júr­gizýge mıl­lıardtaǵan qara­jat qajet ekeni aıtpasa da túsinikti.

«Fatıh» burǵylaý kemesi kógildir otyndy 2,1 shaqy­rym tereńdikten tapqan. Túrkııanyń energetıka mı­nıstri­niń sózine súıensek, gazdy óndirý úshin taǵy 1,4 shaqyrym qazýǵa týra keledi.

Túrkııa tarapy talaı jyldan beri Qara teńizdiń ózine tıesili bóli­ginen de, Jerorta teńizinen de jer­asty baılyǵyn izdep keledi. Biraq Anadolynyń Jerorta teńizin ıgersem degen armanyna grekter men kıpr­likter qarsy. 10 tamyzda túrik­terdiń burǵylaý kemesi Grekııa men Kıpr arasyndaǵy sýlarda barlaý jasap júrgeni anyqtalyp, eki taraptyń arasynda daý taǵy qyzǵan. Osyǵan baılanysty Fransııa Elladalar eline kómekke birneshe fregat jiberdi.

Birqatar eldiń basshy­lary Túr­kııany qazba-baı­lyqqa kezik­keni úshin quttyq­tap úlgerdi. Pales­tınanyń prezıdenti Mahmýd Abbas oqıǵaǵa baılanysty Túrkııa prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanǵa telefon sha­lyp, arnaıy quttyqtaǵan. Ol Túr­­kııa­nyń jetistigi Pales­tınanyń jetistigi dep esep­teıtinin jetkizse, R.Er­do­ǵan Ankara bıligi árda­ıym Palestına halqyn qoldaı­tynyn aıtqan. Sonymen qatar eki eldiń basshysy qarym-qatynasty nyǵaıtyp, aımaqtyq ynty­maq­tastyqty damytý­ǵa ýaǵdalasqan.

Ýkraına prezıdenti Vla­dımır Ze­lenskıı de R.Erdoǵandy telefon ar­qyly quttyqtady. Ýkraına prezı­denti ákimshiligi baspasóz qyzmetiniń ha­bar­laýynsha, Zelenskıı men Erdo­ǵan aımaq­tyq damý jóninde áńgi­me qoz­ǵap, ekijaqty qarym-qaty­nasty ny­ǵaıtýdyń ma­ńyzdy ekenin atap ótken.

Ázerbaıjan prezıdenti Ilham Álıev te baýyrlas Túrkııany jerasty baılyǵyn tapqanymen qut­tyqtap, bul qor eldiń ónerkásip áleýe­ti men ál-qýatyn arttyratynyna ekpin bergen, sondaı-aq energetıka ımportyna táýeldiligin azaıtatynyna senim bildirgen. Budan bólek, túrikterdi birqatar Arab elderi de quttyqtady.