Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq-tehnıkalyq ýnıversıtetinde Bıotehnologııa jáne juqpaly aýrýlar dıagnostıkasy zerthanasy ashyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz
Oraldyq zerthana osy qyrkúıek aıynyń basynda BQATÝ-dyń synaq ortalyǵynda ashylǵan. Ǵylymı mekeme negizinen covid-19-ǵa polımerlik tizbekti reaksııa (PTR) dıagnostıkasyn júrgizýge arnalǵan vırýsologııalyq zerthana retinde jumysyn bastaǵan. Kelisim-shart boıynsha zerthanaǵa qajetti bıomaterıaldardy «Medıker» medısınalyq ortalyǵy jetkizedi.
- Bizdiń ýnıversıtetimizdiń ǵalymdary, mamandar arnaıy Amerıkaǵa baryp, koronavırýsqa qarsy kúres ortalyqtarynda tájirıbeden ótip ári oqyp keldi. Onyń ústine álemdegi jáne jaqyn tóńirektegi salalyq uıymdardyń tájirıbesin, jalpy medısınada kovıdke qarsy kúres salasyndaǵy jańalyqtardy saralap otyryp, osyndaı zerthana ashyp otyrmyz. Búginde mundaı isti atqarýǵa bizdiń mamandardyń bilimi de, múmkindigi de jetedi. Osy kezge deıin zerthanada 500-deı tekserý ótti. Ári qaraı kóbeıtýge de múmkindik bar, - deıdi Jáńgir han ýnıversıtetiniń rektory Asqar Námetov.
Rektordyń aıtýynsha, zerthana mamandary úlken jobany qolǵa alǵan. Jalpy áý basta covid-19 indetiniń ózi jarǵanattan taraǵany aıtylǵan edi. Biraq Qazaqstandaǵy jarǵanattardy kúni búginge deıin eshkim zerttemegen eken. «Biz jarǵanattyń indet aýrýyn taratýǵa qanshalyqty qatysy bar ekenin anyqtasaq, ol bizdiń medısınaǵa da, veterınarııaǵa da kóp kómek bolady. Aýrýdyń ary qaraı taramaýyna úles qosamyz» deıdi ǵalym.
Negizi koronavırýstyń túri kóp, bul vırýstyń keıbir túri mal sharýashylyǵynda da kezdesetini belgili. Biraq covid-19-dyń malǵa qalaı áser etetini búginge deıin anyqtalmaǵan eken. «Batys Qazaqstan oblysynan iri qara malynyń eti Qytaıǵa eksporttalady. Qazir alýshy jaq mal etinde koronavırýs joqtyǵy jóninde sertıfıkat talap etip otyr eken. «Muny anyqtaý isimen elimizde bizdiń zerthanadan basqa eshkim shuǵyldanyp júrgen joq. Biz onyń júıesin jasap, anyqtap, sertıfıkat berip jatyrmyz» deıdi Asqar Myrzahmetuly.
- Synaq ortalyǵynyń bazasynda ashylǵan zerthana bıotehnologııa jáne juqpaly aýrýlar dıagnostıkasyn jasaıdy. Búginge deıin zerthana negizinen koronavırýstyń dıagnostıkasyn anyqtaýmen aınalysty. Bizdiń ujym ǵylymı zerthana bolǵandyqtan, synama alý medısınalyq mekemeler qabyrǵasynda júrgizilip, bizge daıyn bıologııalyq materıal ǵana ákelinedi. Biz olardy tirkep, óńdep, RNK bólip alyp, polımerlik tizbekti reaksııa tásilimen synaq ótkizip, dıagnostıka jasaımyz. Nátıjesi sol kúni daıyn bolady. Barlyq jumys prosesi avtomattandyrylǵan. Adam faktory óte tómen. Barlyq nátıje kún saıyn tekserilip otyrady. Bizdiń zerthana nátıjeleriniń naqtylyǵy 99,9% aqıqat ekenine kepildik beremiz. Kúni búginge deıin 500-den asa analız jasadyq. Zerthanada 6 ǵylymı qyzmetker jumys isteıdi. Olar alys-jaqyn shetelde álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtarynda bilimin jetildirip, koronavırýsty dıagnostıka jasaýǵa arnaıy ruqsat alǵan, - deıdi Jáńgir han atyndaǵy BQATÝ-dyń Synaq ortalyǵynyń dırektory, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, qaýymdastyrylǵan professor Indıra Beıshova.
Zerthana zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan jáne tolyq avtomattandyrylǵan. Aıta keterligi, synaý ortalyǵy aýyl sharýashylyǵy malynyń genetıkasyn zertteý, olardyń aýrýlaryn dıagnostıkalaý jumystaryn da júrgizedi. Bul baǵytta elimizde 4-5 zerthana bar.