Bıyl Qazaqstannyń halyq jazýshysy, memlekettik syılyqtyń ıegeri, qazaq ádebıetiniń kórnekti ókili Juban Moldaǵalıevtiń týǵanyna 100 jyl tolady. Aqynnyń ǵasyrlyq mereıtoıyna oraı týǵan jeri Batys Qazaqstanda keshendi sharalar bastaldy, dep habarlaıdy Egemen.kz
Sonyń biri – Hadısha Bókeeva atyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq qazaq drama teatry usynǵaly otyrǵan bir aktili «Juban» poetıkalyq dramasy. Bul týyndy Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, aqyn Aqushtap Baqtygereeva men belgili dramatýrg Mádına Omarovanyń shyǵarmashylyq tandeminen dúnıege kelgen.
- Karantındik qatań shekteý sharalary az da bolsa báseńdegen sátti paıdalanyp, qazaqtyń rýhty aqyny Juban Moldaǵalıevtiń 100 jyldyǵyna arnalǵan premerany kórermenge tartý etpekpiz. Qazirgi tańda teatr ujymy spektaklge qyzý daıyndyq ústinde, - deıdi teatr dırektory Saltanat Ábilǵazıeva.
Buǵan deıin qazaq teatry sahnasynda aqyn Juban Moldaǵalıevtiń ómiri men shyǵarmashylyǵy ózek bolǵan qoıylym bolmaǵan eken. Esimi táýelsizdikpen egiz atalatyn aqynnyń talaıly taǵdyry sıpattalatyn týyndyǵa teatr ujymy erekshe jaýapkershilikpen kelipti. Juban týraly qoıylymǵa daıyndyq bastamas buryn aqynnyń týǵan jeri – Aqjaıyq aýdanyna, atap aıtqanda, Saıqudyq, Qýraılysaı aýyldaryna sapar shegip, Juban júrgen joldarmen júrip, aqynnyń beınesin, ómir jolyn jan-jaqty ashýǵa septigin tıgizer derektermen tanysqan, barynsha zertteý júrgizgen.
- Osy oraıda Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Qalııar Aıtmuhambetov bastaǵan el aǵalary men jolbastaýshymyz bolǵan aqyn aǵamyz Saǵyntaı Bısenǵalıevke shynaıy janashyrlyǵy úshin erekshe rıza boldyq. Buryn Saıqudyq aýylyndaǵy Mádenıet úıiniń meńgerýshisi qyzmetin atqarǵan Týǵanaı Elýbaeva apamyzdyń, Juban aqyn aýylǵa kelgen kezinde kólik júrgizýshisi bola júrip, talaı márte saparlas bolǵan, búginde jasy 90-ǵa kelgen Maqsot Shákımov atamyzdyń, Qazaq SSR Joǵarǵy Sovetiniń depýtaty bolǵan malshy, búginde jasy jetpisten asqan Ábilhaıyrov Naýryzǵalı atamyzdyń Juban aqyn týraly estelikteri erekshe áser syılady, - deıdi dırektor.
Teatr ujymy aqynmen joldas bolǵan, jaqyn aralasqan jandardy izdep taýyp, aqynnyń shynaıy bolmysyn, aqyndyq minezin barynsha zerttegen eken. Máselen, eńbek ardageri, Qazaq SSR Joǵarǵy Sovetiniń depýtaty bolǵan Ǵazız Haımýldın aqynnyń laýazymdy qyzmet júgin arqalaı júrip, árdaıym týǵan jerine de erekshe kóńil bóletinin, keıbir kúrdeli máselelerdiń sheshilýine yqpal etkenin aıtqan. Al Jubannyń otaǵasy, áke retindegi beınesin ashýǵa aqynnyń nemere qaryndasy, Almatydaǵy bes jyl stýdenttik shaǵyn Jubannyń úıinde ótkizgen Sáýle apaıdyń estelikteri kómektesken. Belgili aqyn, jubantanýshy Úzildik Elýbaıqyzy da Juban Moldaǵalıevtiń aqyndyq beınesi, shyǵarmashylyǵynyń ózegi jaıly jaıttardy talmaı aıtady. Al ardaqty aqynnyń jubaıy, búginde toqsannyń tórinde otyrǵan Sofııa apany osy qoıylymnyń bas keńesshisi dese de bolatyndaı. Telefon arqyly jıi tildesip, aqyn bolmysy, márt minezi jaıly talaı tańǵalarlyq derekterdi aıtyp bergen.
Qoıylym avtorlarynyń biri Mádına Omarova Hadısha teatrynda buǵan deıin «Jolaýshy», «Jalt etken bir sáýle» shyǵarmalaryn sahnalap, oraldyq kórermenge ábden tanys bolǵan. Onyń qalamynan týǵan «Aqtastaǵy Ahıko» qoıylymyn Muhtar Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademııalyq drama teatry Japonııanyń astanasy Tokıo qalasynda qoıǵany belgili.
Jubanǵa arnalǵan jańa qoıylymdy sahnalaıtyn – osy teatrdyń bas rejısseri, Ámına О́mirzaqovanyń týǵanyna 100 jyl tolýyna oraı ótken respýblıkalyq teatrlar festıvaline Ermek Amanshaevtyń «Daýys nemese Daý is» absýrdtyq spektaklimen qatysyp, «Shyǵarmashylyq jetistikteri úshin» nomınasııasynyń laýreaty atanǵan Gaýhar Adaı. Al qoıýshy jáne kostıým jónindegi sýretshisi – Eýrazııa shyǵarmashylyq Gıldııasynyń múshesi (London), Nur-Sultan qalasyndaǵy Jastar teatrynyń sýretshi-dekoratory Gúldana Jurqabaeva. «Jańa qoıylymda bári de jańasha bolmaq. Spektaklge qajetti kostıýmderdiń deni jańadan tigildi» deıdi uıymdastyrýshylar. Basty róldi Oral teatrynyń baıyrǵy artısi, Mádenıet salasynyń úzdigi, tájirıbeli tarlan Temirjan Mataev somdaıdy.
Aıta ketý kerek, qoıylym kezinde karantındik shara qatań saqtalmaq. Teatrdaǵy kórermen zaly 310 oryndyq bolǵanymen, qoıylym premerasy azdaǵan adam jınalatyn jabyq kórsetilim formatynda ótedi. Zalda karantındik talapqa saı araqashyqtyq saqtalady. Medısınalyq qorǵanysh quraldary, antıseptıktermen qamtamasyz etý qarastyryldy. Al qalyń kórermen «Juban» qoıylymyn Aqjaiyq telearnasy arqyly tikeleı efırde nemese montajdalǵan túsirilim nusqasynda kóredi.
- Qoıylym Jubannyń Kolbın aldynda jeltoqsan týraly shyndyqty aıtyp, týǵan halqyna arasha túsetin jınalys sátinen bastaý alady. Aqyn boıyna daryǵan batyrlyqtyń bastaýy, ózgelerden oq boıy ozyq turýynyń syry, asqaq rýhynyń túp negizi balalyq jáne bozbala shaǵymen, eresek ómirmen astasyp sıpattalady. Jalpy, bul qoıylymda rekvızıt kóp bolady. Sahnada boı kórsetetin tústerdiń de ózindik maǵynasy bar. Tús arqyly psıhologııalyq turǵydan oı túıýge bolady. Kórermenge oıly dúnıe usynamyz dep otyrmyz, - deıdi Hadısha Bókeeva atyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq qazaq drama teatrynyń bas rejısseri Gaýhar Adaı.
Batys Qazaqstan