Shekara shebindegi aýdandarda aýqymdy jumys atqarylýda

– Danıal Kenjetaıuly, sheka­ra­­daǵy bes aýdandy qamtyǵan baǵ­dar­la­ma 2020-2024 jyldar ara­ly­ǵyn­da­ǵy besjyldyq kezeńge eseptel­gen eken. Osy jyldarǵa qandaı maq­sat­tar qoıyldy?

– Qaı-qaısymyzdyń da túp-tamy­ry­myz – aýylda. Degenmen bir kezderi tirshilik qamymen kópshilik el aýyldaryn tastap, qalaǵa qonys aýdarǵanyn bilemiz. Keıbir aýyldardyń bos qalǵany da shyndyq. Biz óz tarapymyzdan orta­lyq jáne shet aýmaqtar arasyndaǵy jaǵ­daı­dy teńestirý úshin damý máselelerin te­reń zerdelep, Kúrshim, Tarbaǵataı, Ka­ton­­qaraǵaı, Zaısan jáne Úrjar aýdan­­­dary halqynyń ómir súrý sapasyn jaqsartý jóninde usynystar ázir­le­­dik. Oblys turǵyndary úshin shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytýdyń áleý­mettik-ekonomıkalyq mańyzy zor. Onyń ústine oblystar ishinde ózge mem­le­­ket­termen shektesip jatqan eń uzaq shekara – Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda. О́skemennen alys, Qytaımen shekaralas jatqan bes aýdannyń da damý qarqyny baıaý. Búgingi tańda atalǵan shekaralas aýdandarda 194 myń adam turady. Sońǵy jyldary kóshi-qonǵa baılanysty turǵyndar sany 17 myńǵa azaıǵan. Jalpy, halyqtyń aýyldyq jerden ketýi oblystyń barlyq óńirine tán. Biraq qazir kóshý saıabyrsyp, turaqtalyp qal­dy.

Shekara mańyndaǵy aýyldardy damytý jumystaryn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev erekshe baqylaýyna alyp otyr. Memleket basshysynyń tap­syr­­masy boıynsha biz jumys toptaryn qurdyq. Quramyna ortalyq organdar men túrli vedomstvolardyń ókilderi kirdi. Keshendi damý josparyn ázirleý kezinde óńirlerdegi máselelerdi, bolashaǵyn, áleýetti jáne jasyryn rezervterdi zertteý boıynsha úlken jumys júrgizildi. Halyqpen kezdesýler ótti, olardyń oı-pikirleri tyńdaldy. Jalpy aýdandar men oblys ortalyǵynyń arasyndaǵy joldar jóndelip, ınfraqurylymnyń qalyptasyp kele jatqanyn kórip otyrsyzdar. Ishinara aýyldar bolmasa, kóbine ın­ternet jelisi de jetti. Qurylǵan áleý­mettik-ekonomıkalyq josparymyz júzege assa, aýyl halqynyń ál-aýqa­ty, álbette, artady. Qaladaǵydaı ys­tyq sý, sýyq sýy úıine engizilse, joly saırap jatsa, bilim men medısına sapasy artsa, týǵan jerinen eshkim taban aýdara qoıady dep oılamaımyn. Qo­ıylǵan mindetterdi sheshý úshin biz qol­daǵy barlyq bıýdjettik, bıýdjetten tys resýrstardy, memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalardyń quraldaryn jumyldyrdyq. Bes jyl ishinde keshendi josparlardy iske asyrýǵa barlyǵy 209 mlrd teńge baǵyttaý josparlanǵan. Jumyspen qamtý jol kartasy jobalary esebinen bul soma 9 mlrd-qa artyp, 218 mlrd teńgeni qurady. Onyń 70%-y – bıýdjet qarajaty esebinen. Osy oraı­da salynǵan árbir 7 teńge jeke ın­ves­tısııalarǵa tıesili ekenin atap ótý qajet.

Aǵymdaǵy jyly 44,1 mlrd teńge (bas­tapqy jospar boıynsha 37,6 mlrd) baǵyt­taldy, onyń ishinde bıýdjettik qarjy­landyrý esebinen – 34,2 mlrd teńge. Osylaısha bes aýdannyń jyl­dyq bıýdjeti keshendi josparlar qabyl­dan­ǵannan keıin 1,5 esege ósip, 75 mlrd teńgeni qurady. Bıyldan bastap 2024 jylǵa deıingi josparlardy iske asyrý barysynda 21 myńnan astam, onyń ishinde 8,6 myń turaqty jumys orny qurylady. Aıta ketý kerek, karantındik shekteýlerdiń qıyn kezeńinde bastalǵan 2020 jylǵy ınfraqurylymdyq jobalar 5,5 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtydy. Olardyń jartysy Jumyspen qamtýdyń jol kartasy aıasynda ekenin de eskerte ketken jón. 170 adam suranysqa ıe jumysshy mamandyqtaryna tegin qysqa merzimdi kýrstarda oqydy. «Eń­bek» baǵdarlamasy aıasynda 1648 adam qo­ǵamdyq jumystarmen qamtyldy. She­kara mańyndaǵy aýyldarda jumys isteı­miz degen jastarǵa múmkindik mol.

– Alǵa qoıǵan maqsat túsinikti bold­y. Endi shekaradaǵy aýdandardy da­my­týdyń eń negizgi baǵyttaryna toq­talyp ótińizshi.

– Shyǵys óńirinde tabıǵat ártúrli. Taý-tasy, orman-toǵaıy, ózen-kóli bar jumaq meken. Qaı aýdandy alyp qarasaq ta, týrızm salasyn damytýǵa óte qolaıly. Bi­rin­shiden, shekaralas aýdandarda ob­lys­­taǵy tórt qoryq aımaǵynyń úsheýi orna­lasqan. Atap aıtsaq, Tarbaǵataı, Katon­qaraǵaı ulttyq parkteri jáne Marqakól qoryǵy. Olardyń aýmaǵynan 20 týrıstik soqpaq pen marshrýt ótedi. Úrjar aýdany emdik sýy, batpaǵy bar Alakólimen, Kúrshim aýdany qoryq aýma­ǵyndaǵy Marqakólimen, Zaısan aýdany balyǵymen, Katonqaraǵaı aýdany Berel qorǵany, Rahman kólimen tanymal. Al Tarbaǵataı aýdany Yrǵyzbaı baba ke­senesimen, Shımaıly pet­ro­glıft­e­ri­men belgili.

Ekinshiden, aýmaqtardyń árqaı­sy­synda áli ıgerile qoımaǵan qazba baı­lyq­tary bar. Oblys ekonomıkasynyń keshendi salasy taý-ken óndirýmen ty­ǵyz baılanysty tústi metallýrgııa bo­lyp tabylatyndyqtan, jaqyn arada biz­diń nazarymyz paıdaly qazbalardyń ken oryndaryna barlaý júrgizýge baǵyt­tal­maq. Birinshi kezekte bul – Shyǵys Qazaqstannyń jalpy aýdanynyń 30%-ǵa jýyǵyn quraıtyn Zaısan kólin, Zaısan oıpatyn qorshaıtyn aýmaq. Al jerasty qazba baılyǵy Zaısan, Kúr­shim jáne Tarbaǵataı aýdandarynan ótedi. Ken oryn­dary mys, altyn jáne keń taralǵan paı­daly qazbalarǵa baı bol­ǵandyqtan, oblysta olardy óndirý jáne qaıta óń­deý úshin iri ortalyq qurý­dyń mol múm­kindigi bar. Bul – endi ýaqyt enshi­sin­degi jospar.

Shıkizat bazasyn odan ári keńeıtý ju­mys istep turǵan óndiristerdi qazir­gi za­manǵa saı uıymdastyrý, jumys oryn­da­rynyń sanyn ulǵaıtý kóz­del­gen. In­jenerlik jáne áleýmettik ınfra­qu­ry­lymdy damytý úshin qajetti jaǵ­daı­­lar jasalmaq.

Úshinshiden, bul aýmaqtarda mal men ósim­dik sharýashylyǵy damyǵan. Demek aýyl sharýashylyǵy óndirisi jergilikti ha­lyqty ǵana azyq-túlikpen qamtyp qoımaıdy, eksportqa baǵyttalǵan ónim óndirý jobalaryn da iske asyrýǵa yq­pal etedi. Bes aýdanda 170 iri jáne orta mal sharýashylyǵy, 24 ósimdik sharýa­shylyǵy turaqty jumys isteıdi. Olar­dyń negizinde iri keshender qurý jáne odan ári klasterlik damý úshin usaq sharýa qojalyqtary men jeke qosalqy shar­­ýa­shylyqtardy tarta otyryp, ko­ope­ra­sııa jasaýǵa bolady.

Jalpy keshendi josparlardyń negizgi stra­tegııalyq mindetteri – kásipkerlikti, týrızmdi, agroónerkásiptik keshendi da­mytý, sondaı-aq turǵyn úı jáne ınje­ne­rlik ınfraqurylymdy, sapaly bilim berý jáne medısınany, mádenıet jáne sport­ty, qyzmet kórsetý salasyn damytý.

Turǵyndardyń turmysyn týrıster arttyrady

– «Rýhanı Jańǵyrý» baǵ­dar­la­ma­sy­­nyń aıasynda atqarylyp jat­qan ju­­mystar óńirdi damytýǵa qalaı  yq­pal etip jatyr?

– Elbasynyń «Rýhanı Jańǵyrý» baǵdarlamasynyń jáne «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynyń mindetteri aıasynda shekara mańyndaǵy aýdandar aýmaǵynda tarıhı-mádenı murany zertteý jáne saqtaý jónindegi jarqyn jobalar iske asyrylýda. Joǵaryda atap ótkendeı, óńirde ótkenniń biregeı tarıhı eskertkishteri bar. Jyl saıyn oblystyq bıýdjetten 100 mln teńge bólinetin arheologııa salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumystarynyń oblystyq baǵdarlamasy arqyly eleýli jetistikterge qol jet­ki­zip otyrmyz. Solardyń ishindegi eń kór­nek­tileri – Katonqaraǵaı aýdanyn­da­ǵy Berel qorǵany jáne Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Eleke Sazy qorymy. Onda tarıh ǵylymdarynyń doktorlary, professorlar Zeınolla Samashev pen Ábdesh Tóleýbaevtardyń jetekshilikterimen saq jáne kóne túrki zamanynyń jádi­ger­­leri tabyldy. Shilikti, Eleke Sazy jáne Úrjar hanshaıymynyń rekons­trýksııalanǵan «Altyn adamy» myń­da­ǵan artefaktiler «Uly Dala alty­ny» atty arnaıy ekspozısııaǵa birik­ti­rildi. О́tken jyly ol Máskeýdegi mem­lekettik ortalyq murajaıynda kór­setildi. Búgin­de Ulybrıtanııanyń Kembrıdj ýnı­ver­sı­tetiniń «Fitzwilliam» mura­jaıyn­da kór­meni eksponattaý boıynsha daıyndyq ju­mystary júrip jatyr. Munyń bári babalarymyzdyń álemdik órkenıettiń qalyptasýyna úlken úles qosqanyn kórsetedi.

– Sońǵy jyldary óńirge týrıs­ter­di tartý úshin kóptegen jumys atqa­ryl­­dy. Al bes aýdan úshin qandaı sha­ra­­­lar qarastyrylǵan?

– Aıta keteıin, týrızm qoǵamdaǵy bar­lyq salalarǵa, bıznes nysandarynyń damýyna yqpal etedi. Ártúrli qyzmet usy­natyn jańa kásiporyndar qaı ýa­qyt­ta da ashyla beredi. Bul jańa jumys oryn­daryn quryp, halyqtyń tabys deń­ge­ıin kóterýge áser etedi.

Týrızmmen aınalysamyn degen ká­sip­­kerlerge memleketten qoldaý kór­se­­tiledi. Jasalǵan jobasyna sáıkes sýb­sı­dııa, kepildik qaryz beriledi, ınje­ner­­lik ınfraqurylym júrgizýge de múm­kindik jasalady. Mysaly, Zaısan aýda­nyndaǵy ańshylyq jáne saýyqtyrý týrız­min uıymdastyrýmen aınalysatyn sharýa­shylyqqa elektr jelisi tartyldy.

Koronavırýs indeti kezindegi sheka­ra­­lardyń jabylýy ishki týrızmdi da­my­týǵa qolaıly boldy. Bıyl demalys baza­larynyń, qonaqúılerdiń ıeleri sanı­tarlyq sharalardy saqtaı otyryp, týrıs­terdi qabyldap, jumys istedi.

Osy tusta Alakóldiń shyǵys jaǵa­la­­ýynyń damýyna jeke toqtalyp óte­ıin. Bes jyl ishinde jaǵalaýy jaıly kýrorttyq aımaqqa aınalyp, arbat sa­lyn­dy, týrıstik-aqparattyq ortalyq ashyl­­dy, mádenıet úıi men murajaı qaıta quryldy, 120 shaqyrym jol jón­deldi. Jyl saıyn jaǵalaýǵa 13-15 jańa demalys úıleri turǵyzylyp, oıyn-saýyq, tamaqtaný nysandary ashy­­lyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta jyl boıy týrıst tartý josparlanyp otyr. Esep­­tep qarasaq, ınfraqurylymǵa sha­ma­men 10 mlrd teńge salyndy. Alda­ǵy tórt jylǵa eki ese kóp baǵyttaý jos­par­lanǵan.

Kelesi jyly kól jaǵalaýynda ashyq aspan astyndaǵy «AlazoneArena» sahnasy paıda bolady. Onda 4 myńǵa jýyq oryn bar, shamamen Iýrmaladaǵydaı. Sondaı-aq jaǵalaýda jańa qurylys aımaǵy anyqtalyp, 60 gektar jerge ınjenerlik ınfraqurylym tartylady. Ol jerde zaman talabyna saı jaıly qonaqúıler salý josparlanǵan. Bul jer ýchaskeleri ınvestorlarǵa jalǵa berilip, keıinnen úzdik joba baıqaýy arqyly jeke menshikke berilýi múmkin.

Saıahatshylardy sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etý úshin jaǵalaýǵa quny 1 mlrd teńgelik jabdyqtaý jelileri júr­gi­ziledi. 2,4 mlrd teńgege joǵary volt­ty jeli qurylysy arqyly elektr qýa­tynyń tapshylyq máselesi sheshildi.

Búginde logıstıka tolyq qamtamasyz etilip, áýe jáne temir jol baǵyttary sýbsıdııalanyp jatyr. Úrjar aýylyndaǵy áýejaıdy qaıta jóndeý jumystary bastaldy. Qazirgi ýaqytta áýejaı AN-24 jáne Iаk-40 áýe kemelerin qabyldap, 322 reıspen 25 myńǵa jýyq jolaýshyny tasymaldasa, joba aıaqtalǵannan keıin áýejaı Fokker 50, Bombardier CRJ-200, Embraer EMB 120ER syndy áýe kemelerin qabyldaı alady. Sóıtip, reıster sany 405-ke, al jolaýshylar aǵyny 30 myńǵa deıin artpaq.

Orta eseppen týrıstik aımaqqa qazir­diń ózinde jylyna 600 myń demalýshy keledi. Olarǵa shamamen 12 mlrd teń­ge­niń qyzmeti kórsetiledi. Onyń ishinde jergilikti aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler 4 mlrd teńgeniń ónimin, ıaǵnı 2 myń tonna nan ónimderin, jarma jáne makaron ónimderin, 4 myń tonna kartop pen kókónis, 1,5 myń tonna et jáne et ónimderin, 5 myń tonna sút jáne sút ónimderin, 200 tonna ósimdik maıyn satyp otyr. Alakólge bir maýsymda kemi bir mln demalýshy kelse, úlken jetistik bolar edi.

Týrızmge toqtalǵanda, avtomobıl joldarynyń sapasy týraly aıtpaı ketý múmkin emes. Sebebi kólik joldarynyń sapasy, kez kelgen jobanyń júzege asýyna tikeleı áser etedi. Sońǵy bes jyl ishinde biz shekara mańyndaǵy aýdandarda avtomobıl joldaryn jóndeýge, salýǵa 2,4 mlrd teńge jumsadyq. Al keshendi josparlardy iske asyrý bastalǵannan beri bul soma 3 esege artyp, 6,7 mlrd teńgege jetti. 2020 jyly 268 shaqyrym jol jóndeldi. Onyń ishinde 12 eldi mekenge kireberis joldar jáne «Úlken Na­ryn – Kúrshim» jol ýchaskesi bar. Sondaı-aq 13 aýylda 130 shaqyrym kóshe jóndeldi.

Qýatty zaýyt – baqýatty halyq

– Halyq endi-endi týrızmge nazar aýda­ryp, sol salaǵa bet burdy. Bul óńir­diń ekonomıkasyna serpin bereri anyq. Dese de, aýyl turǵyndarynyń negiz­gi sharýashylyǵy – mal ósirý, egin egý. Aýyl sharýashylyǵynda qan­daı oń ózgerister bar?

– Agroónerkásiptik keshenniń negizgi baǵyty sút jáne et ekeni belgili. Sońǵy 5 jylda salynǵan ınvestısııanyń kómegimen halyqtan sút satyp alýdy aqshalaı eseptesek, 17 esege, ónim retinde 13 esege ulǵaıttyq. О́ńdeýshi kásiporyndardyń qýattylyq júktemesi 29%-dan 75%-ǵa deıin ulǵaıdy. Bıyl kásiporyndardyń júktemesin 87%-ǵa deıin qamtamasyz etip, sút baǵytyn damytýymyz kerek. Osy jyly Kúrshim aýdanynyń fermalary 45 mln teńgege 454 tonna sút óndirse, halyq 85 mln teńgege 854 tonna sút óndirdi, ıaǵnı eki ese artyq. Al Zaısan aýdanynda halyq sút qabyldaý pýnktteri arqyly 85 mln teńgege 850 tonna sút satty. Biz qol jetkizgen jetistiktermen toqtap qalmaı, sút kooperatıvterin odan ári damytamyz. Bul – halyq úshin turaqty tabys kózi. Sóıtip olar óz isin keńeıtý úshin jumys isteı bastaýy múmkin. Halyqtan sút jınaý jobasy óziniń tıimdiligin rastap, sútti mal sharýashylyǵymen aına­ly­sýdyń paıdaly ekenin dáleldedi. Sońǵy 5 jylda oblys turǵyndarynan sút satyp alý 240 mln teńgeden 4 mlrd teń­gege deıin ulǵaıtyldy.

«Eńbek» baǵdarlamasy arqyly etti mal sharýashylyǵyn damytý qolǵa alynyp, shekara mańyndaǵy bes aýdanda 452 joba iske asyryldy. Bir ǵana Tarbaǵataı aýda­nynda mal sharýashylyǵyn júr­gizý­shi sharýashylyqtar 632 mln teńgege 12 myń bas asyl tuqymdy usaq mal satyp aldy. Zaısan aýdanynda tuqymdy túr­len­dirý úshin 10 myń bas usaq mal bar.

Al iri jobalardy iske asyrý úshin «Agroónerkásiptik keshendi damytý» sala­lyq baǵdarlamasy jumys istep tur. Máselen, Úrjar aýdanyndaǵy «Alǵabas» sharýa­shylyǵynda jeńildetilgen sharttar boıynsha bordaqylaý maqsatynda 450 mln teńgege mal satyp alyndy.

­О́simdik sharýashylyǵyn damytý baǵ­­darlamasyna sáıkes, eksporttyq ále­ýet­ti arttyrýǵa jáne salanyń tıim­­di­l­igin arttyrýǵa yqpal etetin da­qyl­­dardyń alańdaryn ulǵaıta otyryp, egis­t­ikti ártaraptandyrý boıynsha ju­mys júrgizilýde. Bul týraly Pre­zı­de­nt Joldaýynda tabysty 1,5-2 esege arttyrýǵa múmkindik beretin tıim­di­ligi joǵary ósimdikke kóshý boıynsha bel­sendi jumysty jalǵastyrýdy tap­syr­ǵan bolatyn.

Shyǵys Qazaqstanda óndiristi ke­ńeı­tý jáne eksport kólemin ulǵaıtý úshin aýqymdy jumys júrip jatyr. Mysaly, álemde burshaq jáne maıly daqyldarǵa suranys joǵary. Syrtqy naryqtaǵy eń iri tutynýshy – Qytaı. Bul memleket jyl saıyn mıllıondaǵan tonna maıly daqyldardy ımporttaýǵa daıyn.

Búginde elimizde ósiriletin kúnba­ǵys­­tyń 66%-y bizdiń oblysta ósedi. Bul daqyldyń úlesi oblystaǵy jalpy egistiktiń 23%-yn quraıdy. Ony 40%-ǵa deıin ulǵaıtý óz qolymyzda. Sondaı-aq ósimdik maılarynyń ár túrin óndirý bo­ıynsha kóshbasshy bolýǵa da múm­kin­di­gimiz bar. Sol úshin de maıly da­qyl­dar­dy qaıta óńdeý úshin tórt iri jobany iske asyrý bastaldy. Olardy iske qosyp, qaıta óńdeý kólemin jylyna 700 myń tonnaǵa arttyrýǵa múmkindik beredi. Sonda shıkizatqa degen qajettilik týyndap, egis alqaptary keńeıedi. Qazirdiń ózinde Zaısan aýdanynda 1 myń gektar kúnbaǵys, 400 gektar soıa, 150 gektar júgeri ósiriledi. Katonqaraǵaı aýdanynda «Jas Qanat» sharýashylyǵy 180 gektar alqapta jergilikti «Birlik» soıa sor­tyn aýdandastyrýda. Eger tájirıbe ju­mystary sátti aıaqtalsa, bul sort aýdan sharýashylyqtaryna taratylady. Jer jóninde qoryta aıtsam, shekara mańyndaǵy aýdandarda egis úshin bar­ly­ǵy 300 myń gektardan asa jer paıda­la­ny­­lyp jatyr.

Jaıly baspana – basty nazarda

– Halyqtyń basty máselesi bas­pa­na ekenin ózińiz de aıtyp otyrsyz. Shekaradaǵy keıbir aýdandarda qaz­daı tizilgen jańa úılerdiń boı kóter­ge­nin baıqap qaldyq.

– Bul máseleler – meniń jeke baqylaýymda. Elbasy «Aýyldardy damytyp, aýyl halqynyń ál-aýqatyn arttyrmaı agrarlyq sektordy ósirý múmkin emes» dep birneshe ret aıtqan. Al ómir sapasyn arttyrý úshin aldymen baspana kerek. Búginde oblystyń shekaralas aýdandarynda turǵyn úı alý kezeginde 3 myń adam tirkelgen. Atalǵan máseleni sheshý úshin árbir aýdan boıynsha qurylys kólemi men qarjylandyrý kózderi anyqtaldy. Bıýdjet esebinen Katonqaraǵaı aýdanynyń Úlken Naryn aýylynda 7 eki páterli úıdiń qurylysy aıaqtalyp, 30 páterli úı salynyp jatyr. Kúrshim aýdany Kúrshim aýylynda 10 páterli úıdiń qurylysy men abattandyrylýy aıaqtalyp qaldy. Oǵan qosa Marqakól aýylynda 24 jáne 36 páterli úılerge qujattama ázirlendi. Úrjar aýylynda 30 páterli úı paıdalanýǵa berilip, 60 páterli úıdiń qurylysy júrip jatyr.

Osy oraıda aıta keteıin, kóp balaly otbasylar da eskerýsiz qalmaıdy. Shekaradaǵy bes aýdanda jeke qurylys kompanııalardyń qarajaty esebinen kóp balaly otbasylarǵa 15 myń sharshy metrge 71 eki páterli jáne 6 bir páterli úı salynýda. Qurylys aıaqtalǵannan keıin bul úılerdi sharshy metrine 140 myń teńge tólep, satyp alǵýa bolady. Qalalyq jerde osyndaı sapadaǵy turǵyn úı qurylysynyń quny 240 myń teńgege jetedi.

Jalpy, biz turǵyn úı qurylysynyń kólemin eki esege ulǵaıtýdy josparlap otyrmyz, ıaǵnı shekaralas aýdandarda kelesi jyly keminde 150 eki páterli úı salynady. Sóıtip, bes jyl ishinde úsh myńǵa jýyq kezekte turǵan azamattar turǵyn úımen qamtamasyz etiledi.

– Shalǵaıdaǵy halyqtyń kókeıin­de júrgen taǵy bir másele – aýyzsý. Jalpy kommýnaldyq sharýa­shy­lyq­ta qandaı jumystar qolǵa alyndy?

– Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shy­lyǵyna keler bolsaq, shekaralas aýdandarda qurylys-jóndeý qarqyny báseńdegen emes. Úrjar aýdanynda shekara mańyndaǵy – Baqty, Qabanbaı, Kóktal aýyldarynda sýmen jabdyqtaý qu­ry­ly­sy júrip jatyr. Zaısan aýda­ny­nyń Aınabulaq, Baqasý, Jarsý, Tas­bastaý aýyldarynyń jelileri jańar­ty­lýda. Kúrshim aýdany, Marqakól aýy­lynda jumystar aıaqtaldy. Alty eldi mekende blokty-modýldi sý tazartý stansalary ornatyldy, onyń ishinde Marqakól memlekettik qoryǵy ornalasqan Uranhaı aýylyna da ornatyldy. Osyndaı stansalar Úrjar, Tarbaǵataı jáne Zaısan aýdandarynyń 12 aýylynda ornatyldy. Zaısan qalasy men 9 aýyldy gazdandyrý aıaqtaldy. Aýdannyń taǵy 8 eldi mekeninde gazben jabdyqtaý jelileriniń qurylysy áli jalǵasyp jatyr. Barlyq aýdanda kósheler men skverler abattandyrylyp, kógaldandyryldy, kóshe jaryǵy ornatyldy.

Osylaısha, el prezıdenti Qasym-Jomart Kemelulynyń shekara mańyndaǵy óńirlerdi damytýǵa, ishki resýrstar men Memlekettik baǵdarlamalar tetikterin ju­myldyrýǵa nazar aýdarýynyń arqa­­syn­­da ­biz bes aýdanda halyqtyń prob­lema­laryn sheshý men bıznestiń or­nyq­ty damýyna jaǵdaı jasaý boıynsha úlken jumysty bastadyq. Jyldy jaqsy nátıjelermen aıaqtaıtynymyzǵa qýa­nysh­tymyz. Jalpy damýdyń keshendi jos­parlary aýyldyq jerde sapaly ómir súrýge jaǵdaı jasaıdy dep aıta alamyn.

– Salıqaly suhbatyńyzǵa rahmet. Shyraıly Shyǵysymyz ósip-órkendep, damı bersin!

Áńgimelesken, Mereı QAINARULY,

Egemen Qazaqstan