Eń negizgi basymdyq – halyqtyń turaqty tabysy

О́ńir basshysy aldymen oblys­tyń áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkish­terine toqtaldy. Bıyl álemdi sharpyǵan pandemııa qalypty tirshilikke ózgeris engizgeni anyq. Degenmen der kezinde qa­byl­danǵan sheshimder arqasynda negiz­gi basymdyqqa ıe salalardaǵy kór­set­kish­terdiń tómendeýine jol berilgen joq. О́ńdeý ónerkásibinde ónim óndirý osy jyldyń 9 aıynda 3,5%-ǵa kóteril­se, aýyl sharýashylyǵy salasynda bul kór­setkish 3,1%-ǵa artqan. Jumys istep tur­ǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbek­tileriniń sany 5,4%-ǵa ulǵaıdy.

Jyl basynan beri oblysta 485 myń sharshy metrden asa turǵyn úı paıda­la­nýǵa berilipti. Bul ótken jyldyń sáıkes kez­eńimen salystyrǵanda 0,4%-ǵa kóp. Kór­setkishter arasynda ınvestısııa kólemi­niń biraz tómendegeni baıqalady. Mu­nyń mynadaı sebepteri bar: byltyr bir­neshe iri jobalardy iske asyrý aıaq­taldy, olardyń úlesine jyldyq ınves­tı­s­ııalar kóleminiń shamamen 30%-y tıe­sili boldy. Bıyl shekteýlerge baılanys­ty jalpy ekonomıkaǵa ınvestısııa kólemi qysqardy, bul ásirese qurylys jumys­tarynyń kólemine qatty áser etip otyr.

– Ken oryndarynyń sarqylýyna baılanysty munaı óndirý kólemi jyl sa­ıyn tómendep keledi, bul ónerkásiptegi ónim óndirisiniń kórsetkishine áser etýde. Toǵyz aıda 750 myń tonnadan asa ónim­di kem óndirdik, jer qoınaýyn paı­­da­lanýshylar boljamynsha jyl so­ń­yna deıin bul kólem 1 mln tonnadan asady. Osy sebepti de Shý-Sarysý shógindi basseıniniń jer qoınaýyn zertteý boıynsha jumysty bastadyq, – dedi G.Ábdiqalyqova.

Shıkizatqa táýeldi bolmaýdyń basty amaly – óńir ekonomıkasyn ártarap­tandyrý. Osy baǵytta ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń úshinshi besjyldyǵy aıasynda quny 554 mlrd teńge bolatyn 26 joba boıynsha jumys bastalyp ketti. Aral aýdanynda taýarly balyqty tereń óńdeıtin seh paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin taǵy osyndaı bir zaýyt pen ken baıytý kombınatyn iske qosý josparlanýda. Jalpy baǵdarlamanyń úshinshi besjyldyǵy aıasyndaǵy bastamalar tolyq júzege asqanda jańadan 7 myńǵa jýyq jumys orny qurylady.

Keler jyly 7 joba jumysyn bas­taıdy. Onyń ishinde qurylysy uzaq jyldarǵa sozylǵan shyny zaýyty bar. Gúlshara Naýshaqyzy osy zaýyt aınalasynda 8 ilespe óndiris ornyn qurý máselesi pysyqtalyp otyrǵanyn atap ótti. Qazirdiń ózinde onyń úsheýiniń jobasy belgilenip, qujattary ázirlenýde.

Aýylsharýashylyq salasy – óńir eko­no­­mı­kasynyń negizgi tiregi. Bul baǵyt­ta da kó­ńil toǵaıtatyn bastama kóp. Soń­ǵy 5 jyl­da jalpy óńirlik ónimdegi agro­sek­­tor­dyń úlesi 4%-ǵa deıin óskeni baı­qa­lady. Bul ınvestısııalardyń ósimi men jańa tehnologııalardyń engizi­lýine baı­la­nysty bolyp otyr. My­sa­ly, ót­ken jyly agroónerkásiptik keshen­niń negiz­gi kapıtalyna 6,7 mlrd teńge ın­ves­tısııa­lansa, bıylǵy 9 aıda kórset­kish 8 mlrd teńgeden asty. Bul rette aýyl sharýa­shylyǵy ónimderiniń eksporty sha­ma­men 12%-ǵa óskeni de sala maman­dary­nyń erteńgi kúnge degen senimin nyqtap otyr.

– Bıyl Reseıge muzdatylǵan kókónis pen jańa pisken qyzanaq jetkizýdi bas­ta­dyq, Germanııaǵa 420 tonna qamys ji­beril­di. Jalpy, osy jyly álemniń 17 eline aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń 11 túri eksporttaldy. Kúrishshiler 550 myń ton­nadan asa ónim jınap, kezekti ret jo­ǵary nátıjege qol jetkizdi, – dedi oblys ákimi.

Osy jyly aımaq dıqandary sý tap­shy­­ly­ǵynyń zardabyn jyldaǵydan qat­ty­raq sezingeni ras. Jyl saıyn darııa deń­­­geı­i­ne alańdap otyratyn eginshiniń ala­­ńyn azaıtý úshin óńirde jalpy kólemi 2,3 mlrd tekshe metr sý jınaıtyn 6 qoı­ma salý jos­par­lanyp otyr. О́ńirde sý tap­­shy­­ly­­ǵyna qarsy budan da basqa qa­nat­qaq­­ty jo­ba­lar bar. Mysaly, bıyl Jańa­qor­­ǵan aýdanynda kúzdik bıdaı sebilgen 80 gek­­tar jerge akvagel qol­danyldy. Jańa teh­­no­logııa jetistigi arqyly gektarynan orta eseppen 18 sentnerden ónim jınaldy.

О́ńirde tórt túliktiń ósimi jyldan-jylǵa artyp keledi. Endigi mindet – jaıylymdyq alqaptar aıasyn keńeıtý. Osy maqsatta 452 sý kózin jóndeý oılastyrylyp otyr. Munan bólek mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeý baǵytynda quny 10 mlrd teńgeden asa 33 joba júzege asyrylýda.

Kishi Aral kemerine tolǵannan keıin aımaqta balyq sharýashylyǵy jandana tústi. Bıyl osyǵan baılanysty salany damytýdyń 2030 jylǵa deıingi óńirlik baǵdarlamasy jasaldy, ony iske asyrýǵa 28 mlrd teńgeden asa qarjy bólinedi. Bul taýarlyq balyq kólemin 34 esege, al balyq ónimderiniń eksportyn eki eseden asa ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.

Jumyssyzdyqty boldyrmaý da – mańyzdy mindetterdiń biri. Jyl basynan beri oblysta 19 myńǵa jýyq jańa jumys orny qurylypty, onyń 14 myńy – turaqty. О́ńirdiń bıznes áleýetin arttyrý úshin 2023 jylǵa deıingi ekonomıkalyq damý kartasy ázirlendi, onyń sheńberinde jalpy somasy 270 mlrd teńgege 265 jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Bul 4 600-den asa turaqty jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi.

Gúlshara Naýshaqyzy turaqty tabys pen halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartý óńirdegi eń mańyzdy basym­dyqtar ekenin atap ótti. Bıyl oblysta 1 946 páterlik 98 kóppáterli turǵyn úı salynýda, onyń 969 páterlik 74-i jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi.

Indettiń ekinshi tolqynyna daıyndyq kúsheıtildi. Qajettiligine qaraı 21 ın­fek­­sııalyq stasıonarda 3 200 tósektik oryn daıyndaýǵa múmkindik bar. Úı jaǵ­­daıynda ambýlatorııalyq qyzmet kór­setetin 138 medısınalyq mobıldi top jáne sanıtarlyq talaptardyń saqtalýyn baqylaıtyn 24 monıtorıngtik top jumys isteıdi. 3 600 medısına qyzmetkerinen kadrlyq rezerv qalyptastyryldy.

 – Indetpen kúresý úshin ókpeni jasandy jeldetý apparatyn 244-ke jetkizdik. 9 PTR, 60 rentgen apparaty, 682 ottegi kon­­sent­ratory bar. Sonymen birge dári-dár­­mek­­tiń eki aılyq qoryn jasaqtadyq. Tu­­raq­­tan­dyrý qory arqyly dárilik zat­tar­dy alýǵa 488 mln teńge bólindi. 200 tósek­­­tik jańa modýldik ınfeksııalyq aýrý­­­ha­nanyń qurylysy aıaqtalady, kóp­be­ıind­i ob­lystyq aýrýhana janynan ot­tegi stan­sasy salynǵan. Dál osyndaı stan­sa qu­ry­lysy Qazaly aýdanaralyq aýrý­­ha­­na­synda da aıaqtalýda, – dedi oblys ákimi.

Habarlamadan keıin oblys ákimine jýrnalıster saýal qoıdy. BAQ ókil­deri tarapynan oblys óndirisin ártarap­tan­dyrý, dárigerler tapshylyǵyn bol­dyrmaý, gaz baǵasy, jeke úıler qury­lysy úshin jer telimin berý, oblys orta­ly­ǵyndaǵy áýejaı ǵımaratyn jańǵyrtý jaıly qoıylǵan suraqtarǵa óńir basshysy jan-jaqty jaýap berdi.

Qyzylorda