Táýelsizdikke deıin Petropavlda mádenıet oshaqtary kóp bolǵanymen qalanyń ózinde menshikti mádenıet úıi bolǵan joq edi. Qaladaǵy mádenı sharalardyń bári osyndaǵy iri zaýyttar men fabrıkalardyń mádenıet úılerinde ótkiziletin. Tikeleı Máskeýge baǵynatyn olardyń keıbiri kergip, qala turǵyndaryna arnalǵan mádenı shara úshin alynatyn jaldaý qunyn da qymbattatyp, narazylyq týdyratatyn.
Elimiz óz Táýelsizdigin alǵan soń Petropavl qalasy arqyly ótetin Ońtústik-Oral temir joly Reseı Federasııasynyń menshigi dep tanylyp, al oǵan tıesili barlyq áleýmettik nysandar qalalyq ákimdikke qaraıtyn boldy. Sonyń ishinde temirjolshylardyń aýrýhanasy, jataqhanalary, turǵyn úıleri boldy. Qazir olar jóndelip, shahar turǵyndarynyń ıgiligine qyzmet etýde. Ásirese qalanyń №1 aýrýhanasy kóship barǵan emhananyń dańqy zor. Qaladaǵy jaman indetten emdeıtin ortalyq ta osynda jaraqtandyrylǵan.
Mine, osy áleýmettik nysandardyń arasynda burynǵy temirjolshylardyń Mádenıet úıi de boldy. Daǵdarys jyldarynda ony eshkim jóndeı almaı, kóptegen qyzmeti toqtap qalǵan edi. Ishi men mańaıy da kútim bolmaǵandyqtan tozańqyrap qalǵan. Erterekte salynǵan ǵımarat bolǵandyqtan kirpishteri qopsyp, irgetasy buzyla bastaǵan. О́zi qala vokzalynyń aýmaǵynda ornalasqandyqtan ol jerde qandaı da bir mádenı shara da ótkizilmedi. Burynǵydaı emes temirjolshylardyń balalaryna degen qamqorlyq ta birshama azaıǵan edi. Bizdiń eldiń azamattary bolǵanmen kórshi eldiń qyzmetkerleri bolǵandyqtan, olarǵa konsertter qoıyp, demalys saǵattaryn uıymdastyrý da qala ákimdigi tarapynan jıi qolǵa alynǵan joq. Onyń ústine temirjolshylardyń kóbi Reseı Federasııasynyń azamattyǵyn alǵandar bolatyn.
Mine, osy úıdi 2003 jyldan beri Petropavl shaharynyń ákimdigi óziniń qamqorlyǵyna alyp, qalanyń Mádenıet úıine aınaldyrǵan. Sodan beri bul ǵımarattyń baǵy qaıta janyp, túlep sala berdi. Sol kezden qala turǵyndaryna arnalǵan barlyq mádenı-demalys sharalaryn daıyndaý, sondaı-aq túrli merekelerge arnalǵan konsertter, festıvalder, kórmeler, shyǵarmashylyq keshter, tipti sporttyq jarystar uıymdastyrý osy mekemeniń mindetine aınalǵan. Árıne, olarǵa qazaq jáne orys teatrlarynan, fılarmonııadan jáne basqa da óner ujymdarynan ókilder shaqyryldy, alaıda negizgi aýyrtpalyq osy Mádenıet úıine júkteldi. Alǵashqy kezde onda 7 shyǵarmashylyq ujym jumys istedi. Solardyń ishinde tórteýiniń «halyqtyq» ataǵy bolǵan. Qazir ondaı ataǵy barlar 9. Tyl jáne eńbek ardagerleriniń halyqtyq hory, «Zabııakı» jastar tobynyń, «Ekspromt» halyq bıi teatrynyń jáne t.b. ataǵy alysqa jetti. Sondaı-aq «Samǵaý» vokaldyq toby, «Ýkraınskıe vechornysı» toby, «Jeruıyq» trıosy jáne t.b. qala turǵyndaryna jaqsy tanys. Qazir Mádenıet úıinde barlyǵy 22 shyǵarmashylyq top bar. Biz barǵanda olardyń jumysy dúrildep, biri kirip, biri shyǵyp, qaınap jatty.
Qala ákimi Bolat Jumabekov byltyr Mádenıet úıin qaıta jaraqtandyryp, aǵymdyq jóndeý jumystaryn júrgizýge qalalyq bıýdjettiń esebinen qyrýar qarajat bóldi. Úıdiń qazirgi dırektory, esep-qısap, sharýashylyq jaǵyna júırik, buryn bas býhgalter bolǵan Aınash Dospambetova qalalyq mádenıet bóliminiń meńgerýshisi Álııa Beısenovanyń qoldaýymen ákimdikti jóndeý jumystaryna qarajat bólýge kóndire bilgen. Sonyń arqasynda aldymen jańa shyǵarmashylyq ujymdar ashyldy. Buryn dombyraǵa úıretý úıirmesi bolmasa qazir ondaıdyń ekeýi ashylǵan. Onyń ataýy «aspaptar stýdııasy» dep atalyp, onyń quramyna, tipti qobyz, jetigen, daýylpaz, saqpan, syrnaıdyń birneshe túri sııaqty halyqtyq aspaptarǵa balalardy úıretetin qosymsha top jaraqtalǵan. Buryn munda qazaq balalary sırek keletin bolsa qazir túrli ujymdar men úıirmelerge qatysatyn 600-deı adamnyń úshten birine jýyǵy qazaq jastary eken. Olardy ulttyq aspaptarǵa baýlıtyn Jeńis Qabdýlbarıev degen maman. Qazirgi jaman indettiń kesiri ǵana balalardyń jıi kelýin boldyrmaı tur, áıtpese halyq aspaptarynda oınaýǵa úırengisi keletinder kóp kórinedi. Onyń ústine osy ǵımarattyń janynda №20 qazaq mektebi de bar. Mádenıet úıine kelgishteıtin negizinen sol mekteptiń oqýshylary eken. Qazaq jáne orys tilderindegi drama úıirmesin ashý da ujymnyń alǵa qoıǵan maqsattarynyń biri. Tek jaman indet joıylsa boldy, kiriskeli otyr. Al qol ónerine úıretetin úıirme búgingi tańda jumys istep tur. Oǵan qatysatyn balalar sany da birshama kóp. Al bıleý, án aıtý úıirmeleri men ansamblderi baıaǵydan beri turaqty jumys isteýde.
«Jóndeý jumystaryn aldymen esiktiń aldyn tolyqtaı jaryqtandyrýdan bastadyq. Buryn bul jerde múlde jaryq bolmaı, balalaryn keshki úıirmelerge ákeletin ata-analar narazylyq bildirip jatatyn edi. Qazir keshki mezgilde de Mádenıet úıiniń mańy samaladaı jarqyrap turady. Tipti ǵımarattyń aldyndaǵy demalys skverine deıin jarqyratyp qoıdyq», deıdi Aınash Ádilqyzy.
Onysy ras, buryn kórgenimizde syrty júdep turatyn bul ǵımarat qazir jarqyraǵan zamanaýı úıge aınalypty. «Mádenıet úıi» dese degendeı, oǵan tıesili barlyq atrıbýttar tizilip tur. Tipti esiktiń aldyna sándik úshin rımdik kolonnalar da ornatylypty.
Mundaǵy bı zalynyń edeni Keńes zamanynan beri jóndelmegen eken. Bıyl sonyń edeni de tolyq aýystyrylypty. Endi esiktiń aldyn qorshatyp, jabyq aýla da jasalmaqshy. Onda mekemeniń avtokólikteri, kıiz úılerdiń aǵash qańqalary, sahnanyń úlken jabdyqtary jaýyn-shashynnan búlinbeı saqtalatyn bolady.
Qazir Mádenıet úıiniń óziniń logotıpi, ınternette jańa saıty bar. Bul da jýyrda paıda bolǵan jańalyq.
Qandaı zaman bolsa da adam mádenıetsiz, ónersiz ómir súre almaıdy. Tipti soǵys jyldarynda da óner ujymdary óziniń jumysyn toqtatpaǵan. Jaman indet te oǵan toqtaý sala almaıdy. Sonyń bir mysalyn Petropavldyń Mádenıet úıi kórsetip tur. Mundaǵy qaınaǵan tirlik ónerdiń órisi tarylmaǵanyn kórsetýde.