Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev Mańǵystaý oblysyna halqyna jaqynda qabyldanǵan ekologııalyq kodeksti tanystyryp, túsindirý úshin arnaıy bardy.
О́ńirdegi ekobelsendiler men qoǵam qaıratkerleri mańyzdy qujattyń bıoalýantúrlilikke keletin zııandy azaıtýǵa baǵyttalǵanyn erekshe atap ótti. О́nerkásip kásiporyndary jańa zańnama boıynsha qorshaǵan ortaǵan shyǵaryndylardy azaıtýǵa baǵyttalǵan jumysqa belsene kirisýge daıyn ekenderin jetkizdi.
«Bıyl qabyldanǵan jańa ekologııalyq kodeks óndirisi tyń damyǵan Mańǵystaý óńiri úshin de negizgi qajetti qujattyń biri ekeni sózsiz. Sondyqtan da, onda kórsetilgen talaptardy iske asyrý, tabıǵat paıdalanýshylardyń jáne jalpy jurtshylyqtyń negizgi mindeti bolyp tabylady», dedi jıyndy ashqan Mańǵystaý oblysynyń ákimi Serikbaı Turymov.
Mınıstr Maǵzum Myrzaǵalıev Ekologııalyq kodeks ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderiniń tájirıbesin eskere otyryp, halyqaralyq tájirıbe negizinde ázirlengenin aıtty.
«Ekologııalyq kodekstiń mańyzdylyǵy – onyń adam ómiri men densaýlyǵy, qolaıly ómir súrý ortasyn qamtamasyz etý, iri jáne shaǵyn bıznestiń qyzmetin, olardyń qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy qyzmetin retteý sııaqty búkil qoǵamnyń múddelerine áser etetindiginde. Kodeks Qazaqstandaǵy, sondaı-aq Mańǵystaý oblysyndaǵy ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýdyń negizgi quralyna aınalady», dedi mınıstr.
Vıse-mınıstr Ahmetjan Pirimqulov Kodekstiń negizgi baǵyttary retinde «lastaýshy tóleıdi jáne túzetedi» qaǵıdatyn iske asyrý, eń ozyq qoljetimdi tehnologııalardy engizý, tabıǵat qorǵaý is-sharalaryna bıýdjet qarajatyn maqsatty jumsaý, úzdik halyqaralyq tájirıbe negizinde ekologııalyq talaptardy qatańdatý, monıtorıngtiń avtomattandyrylǵan júıesin engizý jáne óndiris pen tutyný qaldyqtaryn basqarýdy jetildirý, onyń ishinde «waste to Energy» engizý jáne taǵy basqalardy atap ótti.«Jańa Ekologııalyq kodekske sáıkes, 2022 jyldan bastap jergilikti atqarýshy organdar kórsetilgen barlyq somany, ıaǵnı 100% túsimdi tabıǵatty qorǵaý sharalaryna jumsaýǵa tıis. Al iri kásiporyndardy ekologııalandyrý úshin olar 10 jyl ishinde eń ozyq qoljetimdi tehnologııalardy engizedi. Bul ýaqytta olar emıssııa úshin tólemnen bosatylady. Eger kásiporyndar EOQT-ǵa kóshpese emıssııa tólemderi 2025 jyldan 2 esege, 2028 jyldan bastap 4 esege, 2031 jyldan 8 eseege ósedi», dedi vıse-mınıstr.
Mańǵystaý oblystyq «Tabıǵı orta» aımaqtyń qaýymdastyǵynyń keńes tóraǵasy, eko-ambassador Ádilbek Qozybaqov kodekstiń bıoalýantúrlilikti saqtaýǵa qosatyn úlesine toqtaldy.
«Ekokodekste bıoalýantúrlilik túsinigi keńinen túsindiriledi. Sonymen birge bıoalýantúrlilikti saqtaý sharalary ıerarhııa boıynsha, ıaǵnı keltiretin qaýipke qaraı qarastyrylady. «Tabıǵı orta» qaýymdastyǵynyń bıoresýrstardy saqtaý jónindegi ınspeksııasy tek brakonerlikpen kúreste ǵana emes, birinshi dárejeli kásiporyndardyń Kodeks talaptaryn saqtaýdyń memlekettik qadaǵalaýyna da kómektesýge daıyn», dedi uıym ókili.
Eldegi elý iri lastaýshy kompanııalar qataryna kiretin «Mańǵystaýmunaıgaz» AQ kodeks talaby boıynsha eń ozyq qoljetimdi tehnologııaǵa kóshýge daıyndyq júrip jatqanyn jetkizdi.
«Mańǵystaýmunaıgaz» eldegi ekologııalyq reformalardy qoldaıdy jáne ekologııalyq zańnamany ózgertýge qajettiliktiń bar ekenin túsinedi. Jańa talaptardy oryndaý aıasynda 2020 jyly kásipporynda keshendi tehnologııalyq aýdıt júrgizilip, ozyq qoljetimdi tehnologııaǵa sáıkestik boıynsha saraptamalyq esep alyndy. Esepte EOQT prınsıpterine saı birqatar tehnologııalyq usynyldy. Bizge Keshendi ekologııayq ruqsattama alýǵa berilgen ýaqyt EOQT-ǵa kóship, halyqaralyq standartqa saı jumys isteýge múmkindik beredi dep oılaımyn», dedi kásiporyn basshysy Lıý Szınchen.
Atap óteıik, ekologııalyq kodeks sheńberinde kásipkerlik, qylmystyq, sý kodeksteriniń jáne t.b. birqatar zańnama normalary qaıta qaralady, sondaı-aq zań jobasyn iske asyrý sheńberinde 140-qa jýyq normatıvtik- quqyqtyq aktiler qabyldaý josparlanýda.
Mysaly, emıssııa normasynan asqan jaǵdaıda kásiporynǵa salynatyn aıyppul 10 ese, atmosferalyq aýany qorǵaý men órt qaýipsizdigi talaptaryn saqtamaý boıynsha aıyppul 5 esege ósti. Jeke tulǵany ákimshilik jazaǵa tartý uzaqtyǵy 2 aıdan 1 jylǵa, zańdy tulǵaǵa 1 jyldan 3 jylǵa kóbeıdi.