Ilııas Omarov atyndaǵy Qostanaı oblystyq qazaq drama teatrynda jazýshy-dramatýrg Qalıhan Ysqaq pen Shahımarden Qusaıynovtyń «Qazaqtar» atty tarıhı dramasynyń premerasy ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
El táýelsizdiginiń 30 jyldyq mereıtoıy qarsańynda Tobyl óńirindegi talǵampaz kórermenniń kóńilinen shyqqan kesek týyndynyń qoıýshy-rejısseri - Qazaqstannyń Halyq artısi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Tuńǵyshbaı Jamanqulov.
Tarıhı dramanyń tusaýkeser qoıylymyn tamashalaǵan kópshilik kórermenniń ortasynda oblys ákiminiń orynbasary Baqyt Esimova, oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqov, óńir zııalylary men oblystyq assambleıanyń ókilderi otyrdy.
Shymyldyq túrilgen sátten sahnadaǵy balbal tastarǵa til bitip, tarıhtan syr sherte bastaıdy. Ári qaraı kóne tarıhtyń kómeski álemine súńgigen kórermen sahna tórinde tizbektelip ótip jatqan shym-shytyryq oqıǵalardyń shyrmaýynda qalady. Eki bólimdik kúrdeli dramanyń kórermenge usynar kórkem shyndyǵy aıshyqty. Qoıylymnyń uzyn-yrǵasyna qysqasha toqtala ketsek, on besinshi ǵasyrdyń ekinshi jartysynda Altyn Orda ydyrap, tórt memleketke bólinedi. Onyń bir bóligi Ábilhaıyr hannyń bıliginde qalady. Keıinirek Ábilhaıyrdan bólinip shyqqan Jánibek pen Kereı Shý boıyna taban tirep Qazaq Ordasyn jarııalaıdy. Sahnadaǵy negizgi oqıǵa jelisi Qasym hannyń Qazaq handyǵyn saqtap qalý, nyǵaıtý, el birligi men jer tutastyǵyn qorǵaý jolyndaǵy kúreskerligin beıneleıdi.
Qoıylym aıaqtalǵan soń, qoıylym rejısseri Tuńǵyshbaı Jamanqulov sahnaǵa kóterilip, kórermen qaýymnyń ystyq yqylasyna alǵys aıtty.
«Qostanaı teatrymen meniń erekshe shyǵarmashylyq baılanysym bar. Kezinde osy teatrdyń ashylýyna T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademııasynda bilim alǵan meniń shákirtterim túgel atsalysty. Keıin Arqalyqtaǵy akterler kelip qosyldy. О́ner ordasyna Ilııas Omarovtyń aty berilip, jańa teatrda festıvalder uıymdastyryldy. Sodan beri shyǵarmashylyq dostyq úzligen joq, jalǵasyn tabýda. Osy jolǵy saparym da aradaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalyp otyr. Teatr basshysy, ózimniń shákirtim Álimhan Myrzahan habarlasyp, teatr repertýaryna ultymyzdyń tarıhy, memlekettiliktiń bastaý alǵan kezeńderi sıpattalatyn, ata-babamyzdyń dástúri men turmysyn baıandaıtyn qoıylym engizsek dep usynys bilrdirdi. Sol sátte meniń oıyma birden Qalıhan Ysqaq aǵamyzbenen marqum Shahımardan Qusaıynov jazǵan «Qazaqtar» pesasy esime tústi. Men kezinde bul pesamen jumys istegenmin. О́ıtkeni, ózim tapsyrys berip jazdyryp edim. Sondyqtan osy shyǵarmany qostanaılyq kórermen nazaryna usynaıyn dep sheshtim. «Qazaqtar» pesasynda qazaq handyǵynyń tarıhy, ata-babamyzdyń amanat etken ósıetteri týraly baıandalady. Oǵan qazir ǵana ózderińiz kýá boldyńyzdar», dedi halyq ártisi.
Tobyl óńirinde tuńǵysh sahnalanǵan tarıhı dramany zııaly qaýym ókilderi de Ilııas Omarov teatrynyń qorjynyna qosylǵan úlken olja dep biledi.
«Ilııas Omarov teatry úlken bir tarıhı dramany sátti alyp shyqty. Mundaı san-salaly, shıelenisi kóp shym-shytyryq oqıǵaly dúnıeniń oblystyq deńgeıde sahnalanýy úlken jetistik. Jalpy, «Qazaqtar» dramasynyń úlken bir ıdeıalyq máni bar. О́ıtkeni bul dramada táýelsizdigimizdiń ońaı jolmen kelmegeni, osy joldaǵy ata-babalarymyzdyń ishki-syrtqy jaýlarmen aıqasy nanymdy kórinis tapqan. Qazaq ózi bolmysynan aqjarqyn, momyn, biraq eshqashan jaýǵa ıilmegen halyq qoı, osylaı bola tura talaı ezgini kórdik, mine, bul spektaklde osynyń bári jan-jaqty ashyldy. Jánibek rólin somadaǵan Azamat Chýkeev, Kereıdi sátti alyp shyqqan Qonysbek Begaıdarov, Qasym handy somdaǵan Qýanysh Maratuly men Eldos Tólegen, Ana beınesin tamasha oryndaǵan Shaharbaným Esenǵulova syndy sahna sheberleriniń ónerine rıza boldym. Olardyń qımyl-qozǵalysynan bastap, árqaısynyń sóz saptaý mánerine deıin sol zamannyń rýhyn sezdirip tur. Qansha degenmen, Tuńǵyshbaı Jamanqulovtyń rejısserlik qoltańbasy aıqyn baıqalyp tur. Negizi kınoǵa suranyp turǵan shyǵarma eken, al tarıhı dramany sahnamen alyp shyǵý erlikpen parapar dúnıe. Bul, ásirese, Qostanaı teatry sııaqty óńirlik óner oshaǵy úshin úlken olja. Dramada ishki tutastyǵyń bolmasa, el bolýyń qıyn degen úlken túıin jatyr», dedi QR Jazýshylar odaǵy Qostanaı oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Januzaq Aıazbek.
Atalmysh qoıylymnyń óńirdiń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵalardyń biri ekenin oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqov ta atap ótti. Aıtýynsha, el táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna kórermenge tartý retinde qazaq teatry úlken, súıekti dramany sahnaǵa shyǵaryp otyr. Bul jerde halyq ártisi Tuńǵyshbaı Jamanqulov aǵamyzdyń eńbegi orasan. Árıne, Qazaq handyǵynyń qurylý, qalyptasý kezeńindegi uly oqıǵalardy bir qoıylymmen bútindeı alyp shyǵý múmkin emes. Degenmen eki saǵattyń ishinde kórermen qazaq halqynyń derbes memleket bolyp qalyptasýynan syr shertetin tarıhı kórkem oqıǵalardyń kýási boldy. Sahnalyq shyǵarmanyń júgi salmaqty, sondyqtan mundaı shyǵarma óńir teatryna kerek, ásirese, búgingi jastarǵa beretin taǵylymy mol.