О́mirden erte ótken talantty jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Oralhan Bókeıdiń shoqtyǵy bıik shyǵarmasynyń biri – «Saıtan kópir» povesi. Bul týyndynyń bas keıipkeri – ómirde bolǵan adam, avtor sol arqyly bes kúndik tirliktegi jaqsylyq pen jamandyqtyń, adaldyq pen aramdyqtyń, ádildik pen ádiletsizdiktiń bitispes kúresin ózek etip, jumyr basty pendeniń jan syryndaǵy qaltarys-bultarysyn shynaıy sheberlikpen asha bilgen. Qazir de bul shyǵarma oıly oqyrmandar qolynan túse qoıǵan joq.
1986 jyly «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń tapsyrysymen, belgili rejısser Dámir Manabaev atalǵan povestiń jelisimen kıno túsirdi. Fılmge túsken akterler de talǵammen iriktelgen. Ásirese bas keıipker – Aspannyń zaıyby Qamqany somdaǵan aktrısanyń tunyq janary men oıly kózi, sabyrly qımyly, qazaq áıeline tán tózimdiligi kórgen adamdy birden baýrap aldy. Osy keıipkerdi elordadaǵy Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynyń talantty aktrısasy Zıbagúl Qarına somdady.
Zıbagúl Jaqsylyqqyzy – ol kezde móldirep turǵan jas, Torǵaı oblystyq drama teatrynyń tamasha rólderimen jurtshylyqqa tanylyp qalǵan daryndy aktrısasy. Birde oǵan Almatydaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynan Natalıa Aleksandrovna degen kisi qońyraý shalyp: «Jazýshy Oralhan Bókeıdiń shyǵarmasy boıynsha kıno túsirmekpiz. Bizge qarapaıym qazaq áıeliniń obrazy kerek. Sizdiń fotońyz kınostýdııada bar eken. Almatyǵa jedel túrde bir-eki kúnge kelip, baıqaýǵa qatysyp ketseńiz, jol shyǵynyńyzdy tóleımiz» degen ótinishin aıtady.
– Sodan Almatyǵa ushyp keldim. «Qazaqfılmniń» dúrkirep turǵan shaǵy. Bizdi sondaǵy úlken alańda synaqtan ótkizdi. Aldymen ssenarıımen tanystym, ony Bolat Mansurov jazypty. Fılmniń qoıýshy rejısseri – Dámir Manabaev. Sol kisi bizge kınonyń mazmunyn qysqasha túsindirip, ekeýara aıtatyn dıalogtardy berdi. Kınodaǵy bas keıipker Aspannyń jigit kezindegi rólin Nurlan Esimǵalıev somdady. Men ony tanymaımyn. Alǵash kórip turmyn. Oǵan qalaı jaqyndarymdy bilmeımin. Aktrısa bolǵannan keıin qııalyńyzdy damytý kerek. Aýylda soǵystan aıaǵy nemese qolynan aıyrylyp kelgen ákelerimdi bilemin. Solardy kóz aldyma elestetip óz obrazyma endim, sol komıssııanyń da kóńilinen shyqqan sekildi. «Sizben túsirý alańynda kezdesýge úmittenemiz» dep shyǵaryp saldy, – deıdi Zıbagúl apaı.
Endi ol kisi Almatydan jaqsy jańalyq kútip, kóńili alańdap júrgende, bir kúni: «Sizge komıssııa birden eki róldi bekitti. Qamqa men onyń qyzy Málıkany oınaısyz. Sizdiń jasyńyz Málıkaǵa dál keledi» degen qýanyshty habar jetedi.
Bul fılm Oralhan aǵamyzdyń týǵan jeri Katonqaraǵaıda túsirildi. Sodan bolar kınoda Altaıdyń asqaq sulýlyǵy men susty beınesi barynsha ashylǵan. Adam men tabıǵat arasyndaǵy tylsym syrdy rejısser tap basa bilgen. Áýelde Aspan shaldyń rólin oınaýǵa Ydyrys Noǵaıbaev emes, Kenenbaı Qojabekov bekitilipti. Alaıda Kenenbaı aǵa sol kezde syrqattanyp qalyp, ony aıaq astynan Ydyrys aǵa somdaýǵa týra kelgen. Alaıda qazaq ónerinde óz oryndary aıtýly eki tulǵanyń qaı-qaısysy da bas keıipkerdi kelistirip oınaıtyny anyq.
Zıbagúl apaı bir sózinde, qalamger Oralhan Bókeı týǵan jerinde túsirilim tobymen bastan-aıaq birge júrgendigin aıtady. Tipti túsirilim tobyn aýyldaǵy áke-sheshesiniń úıine qonaqqa shaqyryp, dám tattyrypty.
– Jazýshy keıipkeriniń prototıpi ómirde bar adam. Sol Katonqaraǵaıda turady. Sondyqtan men ony kózimmen kórip, jaqynyraq tanysqym keldi. Aıtpaqshy, kınodaǵy bir epızodta sol kisiniń ózi túskeni bar. Biraq onda onyń júzin kóre almaısyz, tek kereýetten túsip, arqasymen ketip bara jatady. Sodan túsirilim tobynyń músheleri sol kisiniń úıine bardyq. Bizdi jany qalmaı kútip, qarsy aldy. Eki aıaǵynan aıyrylǵan aǵanyń áıeli – óte qarapaıym jan. Bizge esikten syǵalap qaraıdy, týra qaramaıdy. Apaı kúıeýiniń tizesine eski kúpáıkeni qabattap tigip beripti. Esiktiń aldynda úlken sáki bar. Ol kisi sol bıik sákiden sekirip atqa minedi. Áńgimelesip otyrǵanda úı ıesi: «Qazir protez aıaq shyǵypty dep estımin. Shirkin, sony kıip, óz aıaǵymen júrip ketsem ǵoı», dep bir armanyn aıtty. Endi ol kisiniń ómirge degen qushtarlyǵy keremet, óte eńbekqor ekendigin tanydym, – deıdi ol.
Kórkem fılm jaryqqa shyqqannan keıin ony kórermender jyly qabyldady. Biz sóz etip otyrǵan talantty aktrısa «Saıtan kópirden» keıin kórnekti aqyn Oljas Súleımenovtiń poemasynyń jelisimen jazylǵan «Balkon» fılminde – Janna men jazýshy Smaǵul Elýbaıdyń «Aq boz úı» romany boıynsha túsirilgen «Surapyl Surjekeıdegi» aýylnaıdyń áıelin aıshyqty somdap, kıno ónerindegi qoltańbasyn daralady. Odan keıin de birqatar fılm men telehıkaıaǵa túsip, jurtshylyqtyń qoshemetine bólendi.
Alaıda teatrsúıer qaýym Zıbagúl Qarınany daryndy drama aktrısasy retinde jaqsy kóredi. О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynyń basynda Almatydaǵy teatr jáne kórkemsýret ınstıtýyn támamdaǵannan keıin ol alǵashqy eńbek jolyn Torǵaı oblystyq drama teatrynda, odan soń Jezqazǵan qalasyndaǵy qazaq mýzyka drama teatrynda, 1995 jyldan beri bas qaladaǵy Qallekı teatrynda jemisti eńbek etip, kıeli sahnada Shyńǵys Aıtmatovtyń «Ana-Jer-Anasynda» – Aıshany, Ǵabıt Músirepovtiń «Qozy Kórpesh – Baıan sulýynda» – Baıandy, Muhtar Áýezovtiń «Qaraqypshaq Qobylandysynda» – Kúnekeıdi, Ábdijámil Nurpeıisovtiń «Qan men terinde» – báıbisheni, Ákim Tarazıdiń «Úkili juldyzynda» – Bıdi jáne taǵy basqa birneshe ǵajaıyp keıipkerler galereıasyn jasap, óner órinde óz órnegin aıshyqty qashady.