Memleket basshysynyń bastamasy boıynsha «Pedagog mártebesi týraly» zań aıasynda muǵalimderdiń jalaqysy 40%-ǵa ósti. 2025 jylǵa qaraı pedagogterdiń eńbekaqysy taǵy eki esege artady. Osy maqsatta aldaǵy úsh jyl ishinde qosymsha 1,2 trln teńge bólinedi. Bul týraly Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken halyqqa esep berý kezdesýinde aıtty.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, muǵalimder synyp jetekshiligi, dápter teksergeni, pedagogıkalyq sheberligi, magıstr dárejesi jáne tálimgerligi úshin qosymsha aqy alady. Buǵan qosa «Úzdik pedagog» respýblıkalyq baıqaýynyń jeńimpazdary 1000 AEK kóleminde syıaqy alady. Tıisti marapattar óńirlik deńgeıde de qarastyrylǵan.
– Qoldanystaǵy zań muǵalimderdi shamadan tys esep berýden jáne olarǵa tán emes fýnksııalardy oryndaýdan bosatty. Barlyq pedagog qyzmetkerlerdiń eńbek demalysy 56 kúnge deıin uzartyldy. Buryn mektepke deıingi uıymdardyń tárbıeshileriniń laýazymdyq jalaqysy men demalysy mektep muǵalimderine qaraǵanda, áldeqaıda az bolatyn. Endi tepe-teńdikti saqtaý úshin balabaqsha tárbıeshileriniń laýazymdyq jalaqysy 30%-dan 50%-ǵa deıin ósti. Bul tárbıeshi mamandyǵynyń tartymdylyǵyn arttyrady, – dedi mınıstr A.Aımaǵambetov.
Osydan soń vedomstvo basshysy 2-6 jastaǵy balalardy balabaqshamen qamtý máselesiniń qalaı sheshiletinine toqtaldy.
– 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtý 98,7 %-dy quraıdy. Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasy aıasynda 2 jastan 6 jasqa deıingi balalardyń 95%-y mektepke deıingi tárbıemen jáne oqytýmen qamtamasyz etiledi. Bul rette áleýmettik osal sanattaǵy otbasylardy qoldaýǵa erekshe kóńil bólingen. Aldaǵy oqý jylynda «Oıyn arqyly oqytý» qaǵıdaty boıynsha mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń jańa modeli engiziledi. «Balalardy erte jastan damytý ınstıtýty» qurylady. 2020 jyly memleket-jekemenshik áriptestigi qurylysy men tetigi esebinen mektepke deıingi uıymdar jelisi 500 birlikke kóbeıedi. Jekemenshik balabaqshalardy damytý da vaýcherlik qarjylandyrýdy engizý esebinen yntalandyrylady. Ár balany jan basyna qarjylandyrý normatıvi 31 myńnan 40 myń teńgege deıin ulǵaıtylady, – dedi A.Aımaǵambetov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes mektep kitaphanalary kórkem ádebıetpen, onyń ishinde memlekettik tildegi ádebıetterdiń eń jaqsy úlgilerimen qamtamasyz etiledi. «Oqýǵa qushtar mektep» jobasy júzege asyrylyp jatyr.
– Mınıstrlik mektep oqýlyqtarynyń sapasyna qoıylatyn talaptardy kúsheıtti. Oqýlyqtardy saraptaýdy táýelsiz mamandar júrgizedi. Sondaı-aq oqýlyqtar men baspalar avtorlarynyń jaýapkershiligi artty. Endi satyp alynǵan oqýlyqtarda qateler anyqtalǵan jaǵdaıda baspalar barlyq shyǵyndy óz qarajatynan óteıdi.
Jańartylǵan mazmunǵa kóshý tolyǵymen aıaqtaldy. Aldaǵy 2021-2022 oqý jylyna arnalǵan bilim berý mazmunynyń modeli qaıta qaraldy. Oqý baǵdarlamalary bilim alýdaǵy olqylyqtardy toltyrý qajettiligin eskere otyryp beıimdeledi. Oqytý tásilderi men ádisteri ózgertilip, pedagogterdi qoldaý barysynda ádistemelik qyzmetterdiń róli kúsheıtildi. Pedagogterdiń sıfrly daǵdylaryn damytýǵa, tehnologııalyq áleýetterdi kúsheıtýge erekshe kóńil bólinedi, dedi vedomstvo basshysy.
Joǵary bilim alýǵa taǵaıyndalatyn memlekettik grant ýnıversıtetterge emes, jeke tulǵaǵa, ıaǵnı ıegerge beriledi. Ol ózi qalaǵan oqý ornyna barady. Osy júıe endi kolledjderge de engizilmek. Osy ózgeris jóninde A.Aımaǵambetov halyqqa esep berý kezdesýinde:
– Kolledjderge túsý kezinde qabyldaý emtıhandary bolmaıdy, mundaı júıeni byltyr toqtattyq. Konkýrs ortasha ball boıynsha avtomattandyrylǵan rejimde ótkiziledi. Kolledjderge qabyldaý «Aqsha stýdentpen birge júredi» qaǵıdaty sheńberinde, ıaǵnı talapkerdiń tańdaýy boıynsha júrgiziledi. Endi mektep túlekteri bir ǵana emes, birneshe mamandyq pen kolledjdi tańdaı alady, – dedi.
Al joǵary oqý oryndaryna bólinetin grant sany artpaq. Kelesi oqý jylyna bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha 51 561 grant bólindi, onyń ishinde «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha. Sonymen qatar Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyn júzege asyrý jónindegi jol kartasy sheńberinde taǵy 5000 grant bólý qarastyrylǵan. Bakalavrıat baǵdarlamasy boıynsha granttardyń jalpy sany 56 561 grantty quraıdy, magıstratýra boıynsha – 13 263, doktorantýra –
1 890. Kadrlar daıarlaýǵa arnalǵan granttar qajetti baǵyttar boıynsha bólinedi.
Aıtpaqshy, jyl saıyn jas ǵalymdarǵa 1000 grant bólinedi. Al 500 qazaqstandyq ǵalym «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda tanymal álemdik ǵylymı ortalyqtarǵa taǵylymdamadan ótýge jiberiledi.
Esep berý barysynda spıker jýrnalısterdiń saýaldaryna da jaýap berdi. Sonyń biri – otandyq vaksına týraly ǵylymı maqalanyń jarııalaný jaıy. Jalpy, ǵylym salasynda qandaı da bir ónimdi nemese ǵylymı-zertteýdi resenzııasy bar, halyqaralyq bedeldi jýrnalda jarııalaý, álemdik deńgeıdegi sarapshylardyń resenzııasy arqyly moıyndatýǵa, tıimdiligi men artyqshylyǵyna kóz jetkizýge bolady. QazVac vaksınasyn klınıkaǵa deıingi jáne klınıkalyq zertteýler jónindegi ǵylymı maqala biraz buryn halyqaralyq jýrnalǵa jiberilse de áli jaryqqa shyqpady.
– Halyqaralyq bazaǵa engen, resenzııalanǵan jýrnal elimizde de bar, oǵan bir-aq kúnniń ishinde jarııalaı alamyz. Biraq biz álemdik deńgeıdegi sarapshylardyń resenzııasyn alyp, reıtıngi joǵary halyqaralyq jýrnalǵa basýdy kózdep otyrmyz. Eń bastysy – materıal jazyldy, birneshe aı buryn joldanyp qoıdy. Qazirdiń ózinde sarapshylar qorytyndy resenzııasyn berip jatyr. Aldaǵy ýaqytta kópten kútken ǵylymı maqala jaryqqa shyǵyp qalady dep úmittenemiz, – dedi vedomstvo basshysy.