Úzilip túsken monshaqtaı kógildir kólder men qoldyń salasyndaı aq qaıyńdar, máńgi jasyl qaraǵaılar kómkergen kórikti Kókshe óńiriniń quıqaly bir pushpaǵy – tabıǵattyń zerger qolymen zerlengen, jyldyń qaı maýsymynda da on besinde tolǵan aıdaı tolyqsyp jatatyn Zerendi aımaǵy.
Seksen kóldi omyraýyna seksen monshaq etip taqqan qasıetti Kókshe topyraǵyndaǵy tumsa tabıǵat talaıdy tańyrqatatyny da ras. El ejelden Býrabaıdyń bederli beınesine kóz qanyqtyrǵan. Al Býrabaıdan at shaptyrym jerdegi ný ormandy, móldir sýly Zerendiniń de týrızm salasyn damytýǵa aıryqsha yńǵaıly, ábden laıyq ekenin aıtý paryz. Sońǵy jyldary kýrortty aımaqtyń ınfraqurylymy birshama damyp, kóp-kórim jaqsaryp qaldy. Alys-jaqyn shet elderden dúmep kelip jatatyn týrısterdiń jolyn jaman tumaý kesse de, byltyr 12 myńnan astam adamǵa qyzmet kórsetti. Bıylǵy úmit te zor. Oblys taıaýda ǵana «qyzyl aımaqtyń» qursaýynan shyqty. Bálkim bıyl ótkenniń esesi qaıtatyn-aq bolar. Qazir aýdannyń týrısterge qyzmet kórsetetin uıymdary qapysyz qamdanýda. Uzyn-yrǵasy qyryqtan astam týrızm nysany bar. Sóz arasynda olardyń 11-i táýlik boıy jumys isteıtinin aıta ketken jón.
– 2020 jyly oblys ákimdigi Zerendi kýrortty aımaǵyn damytýdyń 2025 jylǵa deıingi josparyn bekitti, – deıdi aýdandyq kásipkerlik, ónerkásip jáne týrızm bóliminiń basshysy Kúlııa Beksultanova, – kúni buryn muqııat ázirlengen josparda ınfraqurylymdyq jáne ekologııalyq máselelerdi túbegeıli sheshý, kóliktik-logıstıkalyq jáne kommýnıkasııalyq baǵytty meılinshe damytý, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqta rekreasııalyq qyzmetti jetildirý qamtylǵan. Aýdannyń týrıstik áleýetin damytýǵa baǵyttalǵan aýqymdy 45 joba kezeń-kezeńimen júzege asyrylady. Búginge deıin jalpy quny 148,9 mln teńgeniń quraıtyn 16 joba aıaqtaldy.
Zerendi aýyldyq okrýginiń ákimshilik shekarasyndaǵy týrıstik bıznes nysandaryn eldi meken quramyna engize otyryp, aýyldyń bas jospary ázirlengen. Erterekte ishinara synǵa ilinip júretin jol boıyndaǵy qyzmet túrlerin jaqsartý barynsha eskerilgen. Alystan at arytyp jetken týrısterdiń kirpııaz kóńilinen shyǵý ońaı-ospaq sharýa emes. Demek zerli Zerendiniń qonaqjaı qushaǵyna kúmp ete túskenshe jol azabyn shekpegeni jón. Kishi Túkti men Serafımovka aýyldarynyń bas jospary bekitilip, sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy memlekettik kommýnaldyq sharýashylyq uıymdastyrylǵan. Aýyldyń J.Mýsın kóshesinen bastap Zerendi kóliniń jaǵalaýyna deıin qamtıtyn park aımaǵynyń tujyrymdamasy jasaldy.
Janǵa jaǵymdy jańalyq ta az emes. Kelýshilerdiń kóńilin aýdaratyn «Vızıt» ortalyǵy salynyp, tarıhy qatpar-qatpar óńirdiń arheologııalyq, geologııalyq jáne mádenı mol erekshelikteri muqııat eskerile otyryp, jyl boıy úzbeı jumys isteıtin týrıstik soqpaqtar abattandyryldy. Kórkem tabıǵattyń aıasyndaǵy soqpaqtyń boıymen jele jortyp ótken adam kóńiline kóp syrdy túıer edi. Jalǵyz sulý tabıǵat qana emes, quıqaly óńirdiń alýan qupııasy bógip jatqan aıryqsha ajarly jerdiń tarıhynan tamasha taǵylym alýǵa bolady. Eldik pen erlikti jyrlaıtyn ańyzǵa tunǵan ólkeniń óńi topyraǵyna tabany tıgen adamdy ulttyq rýhqa sýsyndatyp turatyn tárizdi.
Mine, sondyqtan da bul ólkede mádenı-tanymdyq, iskerlik, emdeý-saýyqtyrý baǵyttaryn damytýǵa mol múmkindik bar. Aqbas tolqyndary aspanǵa atyp jatqan kúmis kólderde shomylyp, júz san ánshi qustary darqan dalanyń tamasha kúıin shertip jatqan óńdi ólkede jaıaý, atpen serýendep, ańshylyq qurýǵa da ábden bolady. Jalǵyz jazda ǵana emes, qys túsip, tórtkúl dúnıe tegis aqsha qar jamylǵanda shańǵy sportynyń baǵy janady deı berińiz.
Sóz arasynda kórikti óńirdiń baǵyn asyryp turǵan Zerendi kóli týraly biraýyz sóz aıta ketelik. Jaǵasy ıt tumsyǵy ótpeıtin qalyń qaraǵaı, aq qaıyńmen kómkerilgen Zerendi kóli teńiz deńgeıinen 300 metr bıiktikte ornalasqan. Kól tabany qumdy, sýy móldir. Mamandardyń zertteýine qaraǵanda, sýynyń tazalyǵynda kúmán joq. Ony zer salyp qarasańyz, zerthanasyz da aıyra alasyz. Aıdynǵa shomylýdan jalyqsańyz, qolyńyzǵa qarmaq alyp, on san balyǵy óristegen kólde balyq aýlaýǵa da bolady. Zerendi kóli – shyn máninde tabıǵattyń tamasha tartýy. Bálkim sodan ba eken, kóp kóńilin ózine tartyp turady.
Sońǵy jyldary týrızm ındýstrııasyn barynsha damytý maqsatynda áleýetti ınvestorlardyń jumylýy oń boldy. Jer ýchaskeleri uzaq merzimge jalǵa berile bastady. «AuroraGarden» otbasylyq demalys ortalyǵy keńeıtildi. 250 adamǵa arnalǵan 2 qabatty ashana salyndy. 2020 jyly týrızm salasy boıynsha aýqymdy úsh ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp, týrısterge qyzmet kórsetý aıasy kóp-kórim keńeıip qaldy. Osy bir ilkimdi isti oıǵa alǵanda, «EliktiPark» taý shańǵysy keshenindegi keńeıtý jumystaryn aıta ketken lázim. Jaıly kúrkeler, alýan túrli oıyn alańdary ornatylǵan. Ajarly saıabaq alańy, balalar men eresekterge arnalǵan basseınder salynyp, sporttyq jabdyqtar jańǵyrtyldy.
Sońǵy jyldary respýblıkalyq jáne halyqaralyq kórmelerde Zerendi kýrorttyq aımaǵynyń týrıstik áleýetin jaqsartý maqsatynda aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq birqatar jumystyń atqarylǵanyn bóle-jara aıta ketelik. Oryndalǵany bir bólek, oǵan qosa áli de 29 joba qolǵa alynyp otyr. Oıǵa alǵannyń barlyǵy júzege asqan kezde zerli Zerendiniń kórkem kelbeti kóztartarlyq, kóńil toǵaıtarlyq deńgeıge jetetini sózsiz. О́lkege aıaq basqan týrısterdiń yqylasyn ózine aýdaryp, yntasyn arttyrýdyń, qolaıly jaǵdaı jasaýdyń bar sharasy qamtylýda. Máselen, tabıǵaty tamyljyǵan Býrabaıǵa qaraǵanda adam aıaǵy sırekteý tıetin Imantaý men Shalqar kýrortty aımaǵymen baılanystyratyn oblystyq mańyzy bar eki avtojolǵa ortasha jóndeý jumystary júrgizildi. Endi tylsym tabıǵat aıasyn tamashalaǵan ókpek jolaýshy jol azabyn shekpeıtin bolady.
Kelimdi-ketimdi kisige ótken tarıhtyń ónegeli tusyn uqtyrý, týǵan jerdiń taǵylymyn kókiregine qotaryp quıyp berý de mańyzdy. О́zgeler de ólkeniń ótken tynysyn, qasterli qasıetin bilgeni durys qoı. Osy maqsatta Zerendi aýylynda ólketaný mýzeıiniń qurylysyn júrgizý qolǵa alynbaq. Jobalyq-smetalyq qujattamasyn ázirleý úshin jergilikti bıýdjetten 3,9 mln teńge qarajat bólindi. Táýelsizdik kóshesinde mýzeıge arnalǵan jer telimine memlekettik akt alyndy. Taıaý arada mýzeı qurylysy qolǵa alynbaq.
Zerendiniń týrızm salasyn damytýǵa ınvestısııalyq jobalardyń áseri mol. Osy oraıda «Parýs» balalar saýyqtyrý ortalyǵy burynǵy mejeden ájeptáýir keńeıtilýde. Jańadan 70 orynǵa shaqtalǵan 5 qabatty jatyn korpýsy salynýda. «ZerenNur» saýyqtyrý kesheniniń aýmaǵynda 3 qabatty medısınalyq bloktyń qurylysy taıaý arada paıdalanýǵa berilmek. Budan basqa da birqatar joba qolǵa alynyp otyr.
Zerendiden tup-týra 45 shaqyrym jerde qazaqy uǵymmen ádiptep aıtqanda, ıek astynda Qaraúńgir kóli bar. Bylaıǵy jurt bile bermeýi de ábden múmkin. Sál qıǵash jatqandyqtan kóz ushyna iline bermeıtin Qaraúńgirdiń sýy emdik qasıetke ıe. Mamandar kól sýynyń quramyn zertteı kele, onyń mıneralǵa óte baı ekendigin dáleldep otyr. Gıdrogeologııa ǵylymdarynyń doktory M.Pıatovtyń 2003 jylǵy zertteýine qaraǵanda, balshyǵy da emdik qasıetke ıe eken.
Týrızm jalǵyz tabıǵat kórkine súısinip, taza aýasyn jutý emes, búgingi jurt tarıhqa da qyzyǵady. Bul oraıda, Keńótkel qoınaýynda baǵzy zamandaǵy Botaı mádenıetine jatatyn tarıhı eskertkish bar. Sońǵy jyldary túbegeıli zerttelý ústinde. Aqkól men Ivanovka aýyldarynyń irgesindegi Ýálı han mazary da tylsym tarıhtyń bir pushpaǵyn syr etip shertedi. Temir dáýirindegi Aqshasor beıiti de ańyz uıyǵan jer. Aldaǵy ýaqytta tutas bir kóne dáýirdiń kúmbezin somdaıtyn qasıetti jerler jan-jaqty zerttelmek.
Sóz sońynda tarıhı taǵylymy da, búgingi bederli beınesi de, aıdyn shalqar kóli men ıt tumsyǵy ótpeıtin qalyń jynysty orman-toǵaıy da týrısterdiń talǵampaz kóńilinen shyǵatynyn aıtqymyz keledi.
Aqmola oblysy
Zerendi aýdany