Taýlardyń dostyǵy

Dúnıede jeti myńǵa jýyq til bar, eki jarym myńdaı ult bar. Arasynda tektes, tildes, dindes, birine-biri jaqyn elder az emes. Osylardyń ishinde qazaq qyrǵyzdy jáne qyrǵyz qazaqty ǵana «bir týǵan baýyrym» deıdi. Qazaqtar «qyrǵyzdyń tili tátti» dese, qyrǵyzdar «qazaqtyń tili shyryn» deıdi. Birine-biri ómir boıy ǵashyq bir týǵan halyqpyz. Bir darııanyń eki jaǵasyndaı, tonnyń eki baýyndaı, qustyń qos qanatyndaı egiz, bir jyrdyń eki tarmaǵyndaı uıqasqan, uıysqan elmiz. Dáıim birin-biri saǵynyp turatyn elmiz.

 

Qyrǵyzdyń bul dúnıege kelgende «ata», «apa», «nan», «taý», «at», «qomýz», «Manas» dep, odan keıin «qazaq» dep tili shyqsa kerek. Qazaq balasy uly dalada dombyrasynyń qońyr úninen keıin qomýzdyń syńǵyrlaq únin tyńdasa kerek. Eki eldiń alǵashqy toıynda qazaq pen qyrǵyzdyń qos aqyny jyr nóserin tókse kerek.

Egiz eldiń baıyrǵy salttary, kıgen ult­­tyq kıimderi, ishken asy, aı men kún­ge qarap jasaǵan joramaldary, tipti kór­gen tústeri de uqsas bolýy kerek dep oılaımyn. Eki eldiń dostyǵyn áıgileıtin nebir oqıǵalar, ańyzdar, áńgimeler aıtylyp keledi.

Qazaq pen qyrǵyzdyń naqty dosty­ǵy­nyń sımvoly retinde uly manasshy Saıaqbaı Qaralaev pen uly jazýshy Muhtar Áýezovtiń dostyq baıanyn qal-qaderimshe aıtyp bersem deımin.

Bul – dostyqtyń ǵana emes, adamger­shiliktiń, talantty, ulyqty, uly adamnyń syılastyǵynyń úlgisi. Dastarqan basynda júıeli sóılep, sózge qonaq berip, sóz padıshasyn syılaýdyń ulaǵatty dárisi.

Áńgimeni áriden bastaıyn.

 

Muhtar Áýezovtiń baǵasy

«Manasta» qazaq-qyrǵyz dostyǵy: «Aq bókenniń qylyndaı sýyrylysqan, Aq bıdaıdyń unyndaı juǵysqan egiz el» dep aıtylady emes pe?!

Qazaq eliniń ǵana emes, tutas túrki ádebıetiniń baılyǵy sanalatyn «Manas» eposy men Shyńǵys Aıtmatovqa taýdaı eńbegi ótken Muhtar Áýezov kezinde Saıaqbaı Qaralaevpen birinshi ret 1928 jyly tanysyp, bara-bara juldyzdary jarasyp, múddeles bolyp, dembil-dembil jolyǵysyp, ony aıtasyz, ol týraly epıkalyq shyǵarma jazsam degen nıette bolǵan eken. Frýnzege, Ystyq-Kólge kelgen saıyn uly manasshyny aldyryp, qumary qanǵansha qaıta-qaıta tyńdap, qaıyra tamsanyp «Dúnıede Saıaqbaımen teńdesetin óner joq qoı. Osy baǵa jetpes kenishti kóterińder, ne degen keremet óner» dep, kemeńger dastanshyny ózinen de bıik qoıyp syılaıdy eken. Keıde ázilge salyp «Sákeńdi kórgende qısyq sóılegim kelip turady» dep kúldirip, tıise de otyrady eken.

1956 jyly Almatyda Qyrǵyz áde­bıe­tiniń dekadasy ótip, oǵan Muhtar aǵa Áýezovtiń tikeleı shaqyrtýymen Saıaq­baı Qaralaev ta qatysady. О́zge qaty­sýshylardyń óneri bir tóbe de, Sákeńniń «Manasty» aıtqany bir tóbe bolǵany búginge deıin el ishinde ańyz bop aıtylyp júr.

Dekadany úlken jazýshy Muhtar Áýe­zovtiń ózi ashyp, qyrǵyz jáne qazaq eli­niń tarıhı, rýhanı baılanystary tý­raly, kelgen ózge de talanttar jó­ninde, odan keıin manasshylyqqa qa­tys­ty kól-kósir sóz aıtady. «Manas» epo­synyń dúnıejúzilik máni jaıynda aıta kelip, Saıaqbaı Qaralaev haqynda tolqyndap, tolqyp sóıleıdi: «Osy uly adam shalqyǵan dastandardy týdyrǵan zamannyń sońy ǵoı. Eýropalyqtardyń sózimen aıtqanda «Mogıkannyń sońǵy tuıaǵy». Budan bylaı mundaı dastanshy týmaıdy. Osy alyp adamdy qazaq halqy kórip qalsyn dep ádeıi aldyryp otyrmyn. Sákeńdi jaqsylap kórip alyń­dar. Qazir Sákemniń ózi de shyǵyp, das­tannan úzindi aıtyp beredi. Manas – ózinshe bir shalqyp jatqan poezııanyń muhıtyn elestetedi ǵoı. Osyny tyńdap, Sákeńniń ónerin de, ózin de, sózin de eske saqtap alyńdar, - deı kele, manasshyny el aldyna shyǵarady. Muhtar Áýezovtiń sózinen áserlengen kórermender manasshy sahnaǵa shyǵyp kele jatsa, quddy bir alp-alp basqan alyp kele jatqandaı qol soǵyp, turyp qarsy alady. Uly ja­zýshynyń sózi dem berdi me, ıa babynda turǵan shaǵy ma eken, Sákeń Taıtorynyń shabysyn keıde quıyndaı quıǵytty­ryp, birde sáıgúlikteı júıtkitedi. Sá­keń alty ǵasyr altyn qutyǵa saqtaǵan asyl dúnıesin ashqandaı, aq marjanyn shash­qandaı bolady. Qyrǵyz kórgen azapty qazaq halqy da óz basynan keshirip jatqan sekildi, júregi syzdap, arqasy muzdap sala beredi eldiń.

Osynda bir qazaq jazýshysy «qyr­ǵyz­da qomýsh bolsa, bizde dombyra bar, sizderde Toqtaǵul bolsa, bizde Jam­byl bar, biraq sizder Manaspen uly eken­sizder» degende, Sákeń sol zamatta «Manas – qazaq-qyrǵyz eline ortaq batyr» degen eken.

Muhtar Áýezov sonaý KSRO zamanynda sózi ótimdi, abyroıly adamdardyń biri bolǵan. Qaı ólkege barmasyn, oqyr­­mandarmen jolyqqanda árdaıym Saıaq­baı jóninde tamsana sóz bastap, tań­ǵalyp «Bul kisi dáý ǵoı ózi, dáý ǵoı» dep, qoıdyń asyǵyndaı ǵana qońyr shal­dy kótermelep, «bizdiń dáýimiz osy» dep at qoıyp, aıbynyn asyryp júrgen. Máselen Fransııa men Amerıkaǵa bar­ǵan issaparynda Saıaqbaı týraly aıtyp, Úndistan prezıdenti, fılosof Radhak­rıshnanmen kezdesýinde taǵy da qaıtalap aıtýy Áýezovtiń Sákeńe, Manasqa degen úlken syı-qurmetiniń dáleli.

Qyrǵyz ǵalymy M.Mamyrovpen jo­lyǵýynda «Saıaqbaıǵa «akademık» ata­ǵyn nege bermeısińder? Odan asqan qan­daı akademık bar?» dep, narazy kóńi­lin bildirgen eken. «Manasqa» arnap «qyrǵyz eliniń batyrlyq eposy» degen úlken ǵylymı eńbegin de jazǵan. Kele­shekte Saıaqbaı jaıly roman jazsam deıdi eken.

Qyrǵyzdyń halyq aqyny Qýba­nych­bek Malıkov pen uly jazýshy Muhtar Áýe­zov dastarqan basynda otyryp, qyr­ǵyz, qazaq eliniń aqyndyq óneri jóninde áńgime-dúken qurady, sonda Muhtar aǵa: «Ol endi Manastyń mıllıon jyr jolyn bir basyna syıǵyzyp otyrǵan Saıaqbaı Qaralaevty týǵan ulttyń aqyndyǵy, árıne kúshti bolady ǵoı» dep, Sákeń ar­qyly qyrǵyz eliniń jyrshylyq daryny­na taǵy bir úlken baǵa bergen eken.

Sondaı bir kezde qyrǵyzdyń keı sóz­derine súısinip, qazaq «týdy», «ul tap­ty» dep aıtady. Buǵan qaraǵanda qyr­ǵyzdyń «tóródú» («bosandy») degen sózi ne degen keremet, kórkem emes pe! Osy «tóródú» degen qyrǵyzdyń sózin qazaqtyń ádebı tiline kirgizse, qandaı ádemi bolar edi, qyrǵyz tili sonsha baı, uǵymdy, jaǵymdy, bir sózin qaıtalap eki qoldanbastan, qumdaı sapyrýǵa usta» dep súısingen eken.

1967 jyldan bastap Muhtar Áýe­zov­tiń kómegimen Qazaq Akademııasy eposqa kóp kóńil bóldi. Eki jigit Sákeńniń «Ma­na­syn», otyryp, turǵanyna deıin, sheji­resin túgel jazyp alypty. Odan soń qa­zaqtar 17 myń rýbl kóleminde avtorlyq qalamaqy beripti. Bul sol tusta úlken aqsha edi. Sákeń de qazaq jigitterimen ásker qatarynda birge bolǵanda úırenip alǵan­ǵa uqsaıdy, eski qazaq aqyndarynyń óleńderin, qazaq elindegi belgili adamdarmen birge ótkergen oqıǵalaryn boıaýyn qalyńdatyp, qaljyńǵa jyǵyp aıtyp berip otyratyn. Ásirese, Abaıdyń jyrlaryn ózine tán yrǵaǵymen kúpildetip kópke deıin aıtyp júrdi.

        

«Tirilerdiń muhıty»

Bir joly taǵy da Sákeńe kúpildetip «Manasty» aıttyryp, jazdyryp jat­qanda jazýshylar Abdymomýnov, Jan­tóshev, Malıkovtar mańdaıy jarqy­raǵan bir kisimen radıo stýdııasyna ki­rip keldi. Arasyndaǵy biri Sákeńdi toq­tatpaq boldy. Sonda álgi mańdaıy jar­qyraǵan kisi qazaqshalap «Tıme, tı­meshi, túsh» dep, qolymen belgi berip, «shoshytpańdar, páli, aqsaqal babynda eken ǵoı. Qudaı qyrǵyzǵa bergen eken Sákeńdi. Mundaı sumdyq dúnıede joq qoı» dep, stýdııanyń ishine kirmeı, áınektiń arǵy jaǵynan aınalaıynyn aıtyp, «Oı-boı, ne degen keremet! Osy kisiniń tyrnaǵyna tatyr ma ekenbiz» depti. Bir kezde Sákeń de jazdyryp bolyp, álgi kisini kórse, qazaqtyń uly jazýshysy Muhtar Áýezov eken, Muhań mıkrofonǵa kelip: «Sáke, kólim siz be desem, kemerinen asqan muhıtym ekensiz, biz keldik» deıdi. Sákeń terin shalǵaılap, shala-pula súrtip: «Muhań keldi degenshe, qazaǵym keldi deseıshi» dep áke men baladaı qaýyshyp, qushaqtasady. Biriniń biri arqasynan qaǵysady.

Muhtar Áýezov Jantóshevke qa­rap: «Bul kisi tirilerdiń jalǵyz mu­hıty ǵoı. Qudaıdyń bir erekshe jarat­qan kisisi ǵoı. Osy kisiniń qadirin bile al­dyńdar ma eken?» dep tańdaı qa­ǵa­dy. Stýdııadaǵy qyzmetker Tursyn Ýra­lıevke «Bir jaqsy sharýanyń basynda ekensińder, uly kisiniń daýysyn plenkaǵa jazǵandaryń óte jaqsy. Endi osy daýys urpaqtyń qulaǵynda qalady, saǵan rahmet» deıdi.

Sákeń kúldirmek bolyp «Bul kisi bir qoımas sart eken, janymdy aldy ǵoı» deı bergende, «Sen buǵan shamdanba, keıde osyndaı bir jyny bar, jaqsy kórgen adamyn solaı bir sógip alady» dep maǵan basý aıtty, deıdi radıojýrnalıst Tursyn Ýralıev.

Sosyn Malıkovke qarap «Kólikte dám bar edi» dedi. Bir zamatta dastarqan jaıylyp, ústi asqa toldy. Shujyq, qazy-qarta, et, baýyrsaq, araq-sharaby da bar.

Muhtar Áýezov búgin Birinshi sekre­tar I. Razzakovqa jolyqqanyn, ol kisiden «Saıaqbaıdy on kúnge Kólge alyp keteıin» dep ulyqsat suraǵanyn aıtyp otyrdy. Ýralıevke qaıyrylyp: «Endi ulyqsat bolsa, men Sákeńdi alyp keteıin» dedi. Úlken kisige ulyqsat emes dep qalaı aıtsyn. Besinge deıin stýdııada otyryp «Endi, Sáke, úıge soǵyp, kıinip alasyz ba, álde týra tartamyz ba?» degende, Sákeń de Muhańdy saǵynyp qalsa kerek «Týra kete berem» dedi.

Ishaq Razzaqovtyń kemeńgerligin kórmeısiz be, sol zamanda kóp-kórim qyz­metine qaramaı uly manasshyny jazdyryp qalýǵa ózi de qulshyna kirisken.

Muhtar Áýezovtiń adamgershiligin kórmeısiz be, ataq-dańqyn aldyna salyp manasshyǵa birden kelmeı, áýeli par­qyn saqtap Razzaqovtan ulyqsat alyp barǵanyn.

Osylaısha Sákeń Muhtar Omarhan­ulymen týra on eki kún Ystyq-Kólde birge bolyp qaıtty.

* * *

Biri qazaq, ekinshisi qyrǵyz, biri jer ortasynda, biri qarııa, biri toqtamdy, biri búrkit minezdi, biri ıntellıgent, biri aýyldyń adamy, syrttaı qaraǵanda – tú­ıispes eki basqa álem.

Biraq ekeýin egiz etip, ajyramas­taı biriktirip turǵan bir kúsh bar, ol – «Ma­nas» qasıeti. Biri ǵylymdaǵy manasshy, biri – ǵalamdaǵy manasshy.

Myń jyldar boıy aıǵaılaı aıty­lyp kelgen «Manas» endi ǵylymnyń tiline tú­sip, basqa tilderge tárjimalanyp, álem­­de «manastaný» ǵylymy dúnıege kel­di.

Myń jyldar boıy tekke aǵyp jatqan Naryn darııasy býylyp, GES qurylyp, júz myńdaǵan úılerge jaryq bergendeı jaı edi bul.

Myń jyldar aýyzsha taraǵan áýen notaǵa túskendeı edi.

Muhtar Áýezovtiń «Kırgızskıı geroı­cheskıı epos «Manas» degen akademııalyq eńbeginen keıin «Manastyń» ǵylymdaǵy jańa dáýiri bastaldy. Manasshylar, olardyń erekshelikteri, qalaı jyrlanady, qalaı aıtylady, nendeı kúsh túrtki bolady, qandaı qasıeti bar ekenin ǵalym tereń taldady. «Manasty» ertegi degender endi onyń maǵynasy ǵylymı taldaýdy talap etetin shalqyǵan bir dúnıe ekenin túsindi.

M. Áýezov bastaǵan joldy jalǵap, qazir «Manas» eposy boıynsha júzdegen ǵylym kandıdattary, doktorlary shyq­ty, eń mańyzdysy – «Manas» akademııasy jumys isteı bastady. «Manasovedenıe» ǵylymynyń irgetasyn qalaǵan Muhtar Áýezov ekenine eshkimniń talasy joq.

...Ne degen darqandyq!

* * *

«Manasty» alǵash zerttegen fılolog, ádebıetshi Zııash Bektenov qazaqtyń uly jazýshysy Muhtar Áýezovtiń kezinde Saıaqbaı Qaralaevty qalaı syılaǵanyn bylaısha eske alady:

Bir kúni Muhtar Omarhanuly jáne Saıaqbaı Qaralaevpen birge bir úıde qo­naqta otyrǵanbyz, Muhańnyń suraýy boıynsha Sákeń «Manastyń» Qanykeıdiń Taıtorysy shapqan jerinen jarty saǵat aıtty da, Qanykeıdiń obrazyna engen tusynda kádimgideı jylady. Bul jaǵdaı Muhańa qatty áser etti. Muh­tar Omarhanuly: «Apyrm-aý, osy Sákem­niń kózi ketse, «Manasty» Saıaq­baıdyń ózindeı jerine jetkize aıtar shákirti qalar ma eken?» dedi. Qyrǵyz folklorynyń túrli janrlarynan jáne «Manastan» úzindi aıtqyzǵandy jaqsy kóretin Muhtar aǵamyz: «Bul adam túrki elinde sırek kezdesetin talant, tamasha aqyn, Sákeńmen salystyrǵanda grektiń Gomeri de alasa kórinedi» dep, Sákemniń talantyn joǵary baǵalap otyrdy.

Zertteýshi, mádenıetke eńbegi sińgen qaıratker Balbaı Alagýshev bul týraly bylaısha jazady:

1959 jyly Sákem Máskeýde ót­ken Halyq shyǵarmashylyǵyna arnal­ǵan Búkil dúnıejúzilik jıynnyń qatysý­shy­laryna, sheteldik meımandarǵa «Ma­nas­taǵy» bas qaharmannyń biri Semeteı jóninde úzindi aıtyp beredi. Bul jıynǵa Áýezov te qatysady.

Sákemniń jasy kelip qalsa da, alpysynda shapqan Taıtorydaı burqan-tarqan bolyp aıtqan sheberligine Muhtar aǵa qalaı qýanǵany jóninde ádebıetshi E.Lızýnova: «Manasshy toqtaǵanda, shat-shadyman bolǵan eldiń aıǵaı-súreńinen zaldyń ishi jańǵyryǵyp ketti. О́zi de jaý jaraǵyn baılanǵan baıyrǵynyń batyrlaryna uqsaıtyn Saıaqbaı Qaralaevty japon, arab, shved, amerıkalyqtar, ne­mis, fransýz, túrik, úndistandyqtar jap­paı quttyqtap jatty, qart dosynyń mereıine Muhtar Omarhanuly mańdaıy jarqyrap qýandy», dep tamsanyp jazady.

Toba-aı, Muham men Sákem birin-biri asa qurmettep, syılasyp, qýanyshtaryn teń bólisip júrdi. Sákem árdaıym júr­se-tursa da: «Muhtardaı jomart adam bir ǵasyrda bir týady. О́zi qazaq bolsa da, qyrǵyzdyń «Manasyn» kózdiń qarashyǵyndaı saqtap qalý úshin óz keze­ginde jan aıamaı kúresti.

Eger de Muhań bolmasa, «Manasy­myzdyń» taǵdyry ne bolaryn bir qudaı ǵana biledi. Men Muhańnyń alyp jazýshylyǵyna, uly bilimpazdyǵyna, pendede joq darqandyǵyna úlken basymdy kishireıte árdaıym taǵzym etem», dep aýzynan tastamaı ózgeshe qur­met­teıtin.

Al taǵy bir qazaq jazýshysy, Abaı atyn­daǵy Memlekettik syılyqtyń laý­reaty Ábdilda Tájibaev 1936 jyly Almaty oblysy Uzynaǵash aýylyndaǵy sovhozdyń dırektorynyń besik toıynda bir shoǵyr qalamgerler dastarhandas bop otyrǵanda, Muhań qolyna qalamy men qaǵazyn alyp, ár nárseni surap otyrdy deıdi.

– Súıinbaı týraly ne bilesiz? Tezek­penen bolǵan aıtysy esińizde me? Saý­ryq­ty kim jyrlaǵan? Suranshyny alǵash kim jazyp aldy? – degen sekildi saýal­dardy ústi-ústine qoıyp, jaýaptaryn dereý jazyp alyp, keıde dúdámal tus­tary bolsa, daýlasyp ta qalady. Qyrǵyz elinde qandaı astar ótkenin, onda qan­sha at jarysqa túsip, qansha balýan kúres­kenin, kimderdiń báıge alǵanyna deıin jazady.

– «Manasty» qazaqtan Jambyl da jyrlaǵan, Kenen de aıtqan, – degendi estigende Muhańnyń qalaı qýanǵany kóz aldymda. Ol shapshań jazyp, adam, jer attaryn pysyqtap, qaıta-qaıta surap alyp otyrdy. Sebebi «Manasty» qazaq eli árqashan ózgeniki emes, ózimizdiń jyr dep sanap kelgen.

* * *

...Kezinde Qyrǵyz KSR-iniń Ortalyq komı­tetiniń uıymdastyrý bólimi basshy­synyń orynbasary qyzmetine deıin kóterilgen Kýtba Bakırovna Danııarova qazir toqsan jasqa taıap qaldy.

Birde maǵan jubaıy ǵylym doktory A.Orýzbaev ekeýi jas kezderinde kól ja­ǵasynda júrip, qazaq jazýshysy Muhtar Áýezovpen kezdesip, birge túsken sýretin kórsetip, bylaısha estelik aıtty:

– 1958 jyly kól jaǵasynda Muhtar Omarhanulymen kezdesip qaldyq. Jaz­dy­gúni kól jaǵasynda kún ystyq, demal­ǵan adam qarasy kóp. Jolda kólik te qyrǵyn. Osy jaǵdaıǵa mazasyzdanǵan Muhtar Áýezov Rybache-Bosterı elektr poıyzy úshin jol salý máselesi boıynsha Máskeýge deıin hat jazǵanyn baıandap berdi.

Sonda maǵan M.Áýezov: «Eger maǵan qaıta týý baqyty buıyrar bolsa, men ózim unatqan Ystyq-Kóldi tańdar edim» degendeı boldy.

Odan beri qansha jyl ótti. Balykchy-Bosterı jolyna kólik shydas bermeıdi. Biraq uly jazýshy kóregendik qylyp kótergen másele áli sheshimin tap­qan joq.

Muhtar Áýezovtiń sol kezde Kýtba Danııarovanyń otbasymen jaqyn bo­lýynyń mynadaı bir syry bar. Atasy Bákir­diń bir týǵany Bazarqul Danııarov Qyrǵyzstanda ashylǵan alǵashqy Qyr­ǵyz Aǵartý ınstıtýtynyń dırektory, kezinde 1937 jyly, ultshyl «Sosıal-Turan partııasynyń múshesi» degen jal­ǵan aıyp­pen repressııaǵa ushyrap, 1942 jyly túrmede kóz jumǵan.

Al 1924 jyly Halınov Hýseıın qy­zy Ǵafıǵaǵa úılengen. Onyń asa sym­batty Fatıma esimdi sińlisi bolǵan. 1928-1930 jyldary Muhtar Áýezov Frýnzege kelip, árdaıym Bazarqul Da­nııarovtyń úıine túsip, birneshe aı boıy «Manas» eposynyń Saǵynbaı Orazbaqov nusqa­syn zerttep, ǵylymı jumysyn ­daıarlap júrgen.

Erteli-kesh Dzerjınskıı (qazirgi Er­kindik) kóshesinde Muhtar Áýezov, Bazar­qul Danııarov, áıeli jáne baldyzy kınoǵa baryp, serýendep júredi eken.

Sonda kórgen-bilgenderin aıtýynsha, uly jazýshy men Fatımanyń juldyzy jarasyp, tatý bir mámilege kelip júrgen shaǵy eken.

Eki jylǵa jetpeı 1930 jyly Lenın­grad ýnıversıtetinde Muhtar Áýe­zov «Qyrǵyz eliniń batyrlyq jyry «Manas» eposy» degen taqyrypta ǵy­lymı dıssertasııasyn abyroımen qor­ǵaıdy.

Buǵan deıin jyr tilimen ǵana máshhúr bolyp kelgen uly epos alǵash ret ǵylym tilinde sóıleı bastaıdy. Onyń avtory – qazaq pen qyrǵyzdy bólip-ja­ryp qaramaǵan uly adam – Muhtar Omar­hanuly Áýezov edi.

Bıyl Qyrǵyz Respýblıkasynyń egemendik alǵanyna 30 jyl tolady. Egemen ólkemizdiń ortalyǵy – Bishkek qalasy. Bishkektiń dál ortasynda, jú­re­ginde eki alyp tulǵanyń eskertkishi or­na­tylǵan. Biri – Saıaqbaı Qaralaev, ekin­­shisi – Muhtar Áýezov. Keıde qazirgi manas­shylar kúpildetip Manas aıtyp jatsa, darqan Manastyń júregi soǵyp jatqandaı áserge bóleıdi.

Egemen Qyrǵyzstanym men táýelsiz Qazaqstannyń da júregi máńgilik soǵyp tursa eken. Eki ólkeniń arasyn taý bólse de, jaý bólmesin!

 

Kanybek Imanalıev,

Qyrǵyz Respýblıkasy

Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty