Jalpy, jahandyq indetpen Jetisý jurty jan aıamaı kúresip keledi. Búginde «Qyzyldan» qutylyp, «sarydan» asyp, «jasyl aımaqqa» jol salýda. Indetten aıyqqandardyń sany artyp, syrqattanǵandardyń jyldam jazylyp shyǵýy kóńil qýantady. Ekpe alýdan eń úzdik kórsetkish te osy óńirde. Muǵalimderdiń 99,9 paıyzy ekpe alsa, jalpy jurttyń úshten ekisi vaksına saldyrypty. Tipti, toqsanǵa taıaǵan qarttar da qatardan qalmaýda.
Qarııa jaıly áńgimeni beker aıtyp otyrǵan joqpyz, álemdi ábigerge salǵan jaman indettiń jalǵyz emi – ekpe ekenin eskertip kelemiz. Áıtse de jasy úlken apalarymyz ben atalarymyz alyp-qashpa áńgimeden shoshyp, vaksına alýǵa qorqaqtaıdy. Onyń ústine «asarymyzdy asadyq, jasarymyzdy jasadyq» degendeı, júre qabyldap, qyrsyǵatyndary da bar. Bul nemquraılylyq pandemııa qyspaǵynan qutylýǵa bóget bolatyn túıtkil. Áıtse de, Alakól aýdany Jylandy aýylynyń týmasy 87 jastaǵy Keńesbek Ospanov ózi de, otbasy músheleriniń barlyǵy derlik ekpe alypty. Ári ózi qatarlas aqsaqaldardy aýrýdyń aldyn alýǵa shaqyrady.
– Ekpe alý arqyly adam juqpaly aýrýlardyń taralýyn boldyrmaıdy jáne óz otbasy men qoǵam múshelerin, ıaǵnı balalardy, ımmýndyq júıesi álsiregen ózimiz sııaqty qart adamdardy qorǵaıdy. Osy ýaqytqa deıin josparly vaksınalaý, álemde mıllıardtaǵan adamdardyń ómirin saqtap qalǵan. Sondyqtan biz biraýyzdan otbasymyzben ekpe alýǵa sheshim qabyldadyq. Kópshilikke vaksınadan qorqýdyń qajeti joq ekenin aıtqym keledi, – deıdi qarııa.
Dana halqymyzdyń «aýyryp em izdegenshe aýyrmaýdyń jolyn izde» degen ataly sózin jalaý etken aqsaqaldyń áreketi kópke úlgi bolary daýsyz. Vaksınalaý arqyly ártúrli ınfeksııalyq aýrýlardyń sanyn azaıtýǵa, al keıbir aýrýlardy múldem joıýǵa bolady. Bul – bilikti mamandardyń shynaıy sózi.
Máselen, Eskeldi aýdanyna qarasty Qońyr aýyldyq okrýginiń turǵyndary tolyqtaı koronavırýsqa qarsy ekpe qabyldaǵan. Kóksý aýdanynda on aýyldyq okrýg bolsa, sonyń úsheýi – Jarlyózek, Musabek, Aınabulaq aýyldyq okrýgteri vaksınany oryndaý boıynsha júz paıyzdyq kórsetkishke ıe bolǵan. Mundaı tártipke baǵynǵan, belsendi aýyldardy aıta berseńiz, jetip-artylady. Demek, óńir turǵyndardy túgeldeı indetpen kúresip jatyr dep kósile jazýymyzǵa bolady.
Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Arman Janseńgirovtiń aıtýynsha, oblys turǵyndarynyń 62 paıyzy vaksına saldyrǵan eken. О́ńirde barlyǵy 244 egý pýnkti ashylǵan. Onyń 71-si mobıldi top, al 17-si jyljymaly egý kesheni. Bul málimetter kúnnen-kúnge jańarýda. Jyljymaly top shalǵaı eldimekenderdi aralap júr. Densaýlyq saqtaý salasy mamandarynyń aıtýynsha, indettiń qaıtýyna vaksına salý oń áser etýde.
Sońǵy málimetterge súıensek, aımaqta vaksına qutylaryn saqtaıtyn 153 muzdatylǵan kamera ornatylǵan. Sondaı-aq, 272 belsendi avtomuzdatqysh iske qosylǵan eken. Aımaqta ekpe alý boıynsha aqparattyq túsindirý jumystary júrgizilýde. Telearnanyń tikeleı efırinde 60-tan astam materıal daıyndalyp, 40-qa jýyq sıýjet kórsetilipti. Respýblıkalyq jáne aımaqtyq gazetterde 500-den astam maqala jarııalanǵan. 800 myńnan astam jadynama, túsindirý paraqtary taratylǵan.
Ol ol ma, kúni keshe totydaı taranǵan Taldyqorǵanda koronavırýspen kúres kezinde qaıtys bolǵan dárigerlerge jáne barsha medısına qyzmetkerleriniń jankeshti eńbegine arnalǵan «Aıaly alaqan» eskertkishi ashyldy. Bul da aq jeleńdi jandarǵa jiger beretin ıgilikti is. Saltanatty sharaǵa Almaty oblysynyń ákimi Amandyq Batalov arnaıy qatysyp, jyly lebizin bildirdi.
– Bul – jahandyq dertke qarsy kúresken aq halatty jandarǵa degen el qurmetiniń belgisi. Sondaı-aq, halyqtyń adal perzentterine ystyq yqylasynyń kórinisi. Eskertkish el basyna qıyndyq týǵan sátte qaharmandyq kórsetken jandardyń rýhyna taǵzym etý ornyna aınalady, – dep júrekjardy tilegin jetkizdi. – Pandemııa bastalǵaly beri oblysta densaýlyq saqtaý salasynda jumys isteıtin birshama qyzmetker koronavırýs juqtyryp, onyń 13-i qaıtys boldy. О́kinishke qaraı, pandemııa kezeńinde oblysymyzdyń densaýlyq saqtaý salasynyń damýyna úles qosqan aǵa-baýyrlarymyz ben ápke-qaryndastarymyz ómirden ozdy. Atap aıtsaq, Qaırat Baımuhambetov, Nurlan Qulseıtov, Abaı Saharıev, Rysaldy Joldaǵutova, Janetta Oıazbaeva, Vıktor Kım, Karım Isabaev, Murat Muhametjanov sııaqty azamattarymyzdy biz árqashan qurmetpen eske alamyz, – dep kóńil tolǵanysyn jasyrmady.
Oblystyq juqpaly aýrýlar aýrýhanasynyń aldyndaǵy aýqymdy alleıaǵa ornatylǵan monýment aq halatty abzal jandarǵa kópshiliktiń kókeıde júrgen tilegin jetkizgendeı boldy. Byltyr Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Jarlyǵymen pandemııa ýaqytynda azamattardyń densaýlyǵyn saqtaýda tabandy eńbekteri úshin medısına salasynyń 27 qyzmetkeri «Parasat» memlekettik nagradasymen, «Qurmet» ordenimen, «Eren eńbegi úshin», «Shapaǵat» medaldarymen jáne Memleket basshysynyń Qurmet gramotalarymen marapattalǵan edi. Sondaı-aq, el Prezıdentiniń Jarlyǵymen «Halyq alǵysy» medali bekitilip, pandemııaǵa qarsy kúreste alǵy shepte bolǵan 31 medısına qyzmetkeri osy tósbelgini aldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen koronavırýspen kúreske atsalysqan oblystaǵy 9 myń dáriger men medısına qyzmetkerine jalpy somasy 19 mıllıard teńge ústemaqy berildi. Bul kezeńde jan aıamaı qyzmet etip júrgen azamattardyń eńbegi ólsheýsiz. Olardyń qajyrly eńbegi men eren erligi – únemi halyq esinde qalary sózsiz.
Taza qoladan alaqan úlgisinde quıylyp, ortasyndaǵy úıeńki aǵashyn aıalap turǵandaı keıipke keskindelgen jobany músinshi Mırlan Ázmaǵambetov jasapty. Bıiktigi 1,2 metr, uzyndyǵy 3,8 metr, kóldeneńi 2,8 metrge teń eskertkishti qorshap jatqan aýqymdy alleıaǵa ásem aǵashtar men kórkem gúlder otyrǵyzylǵan.
Osy rette aıta ketkenimiz jón bolar, Almaty oblysynda MÁMS (Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý) júıesimen qamtý boıynsha jumys turaqty júrgizilýde. Bıylǵy jarty jyldyń qorytyndysy boıynsha 1 622 257 adam medısınalyq saqtandyrý júıesine tirkelgen. Bul da qýanyshty jańalyqtyń biri.
Bıyl profılaktıkalyq medısınaǵa, balalar densaýlyǵyn saqtaýǵa, mektep medısınasyna, onkogematologııaǵa erekshe nazar aýdarylatyn bolady. Qor tarapynan EKU-ǵa kvotalardy ulǵaıtý boıynsha «Ańsaǵan sábı» jáne erekshe qajettilikteri bar balalardy medısınalyq ońaltýǵa «Qamqorlyq» baǵdarlamalasy iske asyrylýda.
«Qamqorlyq» baǵdarlamasy aıasynda «Jambyl aýdandyq ortalyq aýrýhanasy» memlekettik kommýnaldyq kásipornynda balalarǵa ońaltý júrgizilgen. «Ańsaǵan sábı» baǵdarlamasy aıasynda ekstrakorporaldyq uryqtandyrýǵa kvota kólemi 7 esege ulǵaıǵan. Atalmysh qor turǵyndarmen úzdiksiz keri baılanys uıymdastyryp, olardyń aryz-shaǵym, ótinishterin jaýapsyz qaldyrmaýǵa tyrysýda.
Birdi aıtyp birge ketti demeńiz. Búginde jahandyq indettiń aryny qatty. Áıtse de ult bolyp uıyssaq alynbaıtyn qamal joq. Bul oraıda jetisýlyqtardyń jigerli isi kóńil súıindiredi. Aldaǵy ýaqytta koronavırýstan halyq tolyqtaı aıyǵar degen úmittemiz. Jumyla qareket etken óńir turǵyndary kóp uzamaı alańsyz toı-tomalaǵyna bararyna senemiz.