Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasyna dál osyndaı baǵa berdi. Shynynda da, aty qarapaıym bolǵanymen, zaty mańyzdy baǵdarlama pandemııa kezinde el azamattary men kásipkerlerine aýqymdy ári jedel qoldaý kórsetti.
Memleket basshysy óz Joldaýynda atap ótkendeı, atalǵan baǵdarlamany júzege asyrý barysynda 3,5 myńnan astam joba iske qosyldy. Sondaı-aq 70 myń jumys orny ashyldy. О́ndirilgen ónim men kórsetilgen qyzmettiń jalpy quny 3,5 trln teńge boldy.
«Jalpy ekonomıkalyq damýymyzda oń úrdis bar ekeni sózsiz. Alaıda búgingi ahýaldyń áli de kúrdeli ekenin ashyq aıtýymyz kerek» degen Prezıdent «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jáne «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamalarynyń merzimin 2022 jylǵa ulastyrý týraly sheshim qabyldady. Sondaı-aq bul maqsatqa bólinetin qarajattyń jalpy kólemi keminde 1 trln teńge bolatynyn aıtty.
Ulttyq ekonomıka mınıstrligi túsinikteme bergendeı, «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» halyq tutynatyn taýarlardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. Baǵdarlama sheńberinde kásipkerlerge 6 paıyzdyq túpkilikti mólsherlememen jeńildetilgen kredıt beriledi. Kredıt somasy shektelmeıdi. Al sýbsıdııalaý merzimi 10 jyldy quraıdy.
Áý basta 2019 jyldan 2021 jylǵa deıin ǵana iske asyrylady dep josparlanǵan baǵdarlama óńdeý ónerkásibi men agroónerkásip keshenindegi óndiristi keńeıtýge jáne ishki naryqty otandyq óndirýshilerdiń taýarlarymen hám qyzmetterimen tolyqtyrýǵa kúsh saldy. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» otandyq óndiristi damytýǵa jáne óńirlik ónim shyǵarý kórsetkishterin arttyrýǵa da septigin tıgizdi. Memleket basshysynyń baǵdarlama merzimin uzartýy da sondyqtan.
Baǵdarlama talaptaryna sáıkes ekinshi deńgeıli bankter men «Agrarlyq nesıe korporasııasyna» tıisti qarajatty Ulttyq bank beredi. Bul rette baǵaly qaǵazdardy bankter men nesıe korporasııasyn jyldyq 11 paıyzǵa deıingi syıaqy mólsherlemesimen 10 jylǵa deıingi merzimge 1 trln teńgege deıingi somaǵa satyp alady. Osy oraıda jeke kásipkerlik sýbektileriniń jobalaryn qorlandyrýdyń jalpy somasy 1 trln teńgege teń. Onyń ishinde agroónerkásipti qaıta óńdeýge – 300 mlrd teńge, agroónerkásip óndirisine – 300 mlrd teńge, óńdeý ónerkásibi men qyzmet kórsetýge 400 mlrd teńge kózdelgen.
Agrarlyq nesıe korporasııasy ekinshi deńgeıli banktermen, lızıngtik kompanııalarmen qatar agroónerkásip kesheninde óndirý jáne qaıta óńdeý jobalaryn qarjylandyrý jónindegi operator bolyp sanalady. Korporasııa tikeleı kredıt berýmen qatar keıinnen aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge kredıt úlestirý úshin nesıe seriktestikterin qorlandyrýǵa quqyly. Ekonomıkalyq qyzmet túrleriniń jalpy jikteýishi boıynsha taýarlar tizbesi kredıtteý boıynsha basym jobalardy irikteýdiń negizgi krıterııi sanalady.
О́ńdeý ónerkásibindegi, kórsetiletin qyzmetterdegi jáne agroónerkásip keshenindegi qaıta óńdeýge qatysty jobalardy «Damý» kásipkerlikti damytý qory respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen sýbsıdııalaıdy. Mundaǵy ákimshi – Ulttyq ekonomıka mınıstrligi. Agroónerkásiptegi óndirý jáne qaıta óńdeý jobalaryn Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi sýbsıdııalaıdy.
Búginde baǵdarlama iske asyryla bastaǵan sátten bastap (2019 jyldan beri) ekinshi deńgeıli bankter men Agrarlyq nesıe korporasııasy 803,5 mlrd teńgege 3 314 jobany maquldady. Onyń ishinde Agrarlyq nesıe korporasııasy jelisi boıynsha 2 203 joba (102,4 mlrd teńge), «Damý» jelisi boıynsha 1 111 joba (701,1 mlrd teńge) qarjylandyryldy.
Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy da óz jumysyn jalǵastyrady. Bul baǵdarlama boıynsha 2020 jyldan bastap salalyq shekteýsiz jyldyq 6 paıyzdyq mólsherlememen 5 jyl merzimge 7 mlrd teńgege deıin jeńildetilgen kredıt beriledi. Baǵdarlamany qoldaýdyń negizgi qarjy quraldaryna paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý jáne kásipkerlerdiń kredıtterine kepildik berý, memlekettik granttar usyný, sondaı-aq bıznes jobalarǵa jetispeıtin ınjenerlik ınfraqurylymdy jetkizý kiredi. Kásipkerlerdi qarjysyz qoldaýmen bıznesti júrgizýdi oqytý, bolashaq jáne isin jańa bastaǵan kásipkerlerdi konsýltasııalyq súıemeldeý turǵysynan da jobalar kesheni kózdelgen.
«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jáne «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamalaryn iske asyrýdyń barlyq kezeńinde shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri 106 myńnan astam jańa jumys ornyn qurǵan. 36 trln teńgege ónimder men qyzmetter shyǵarylyp, bıýdjetke 2,3 trln teńge salyq tólengen.