Otyz jyl bederinde qurylǵan, eń bastysy elimizdegi medısınalyq týrızmdi alǵa jyljytýǵa úles qosyp kele jatqandardyń biri – Almatydaǵy kardıologııa ortalyǵy. Osy jyldarda atalǵan ortalyq otandyq medısınanyń damýyna, ozyq tehnologııalardyń kelýine, zamanaýı kúrdeli operasııalardyń elimizde jasalýyna jumys isteı aldy ma? Bul suraqtardy «Qalalyq kardıologııa ortalyǵy» MKK dırektory, Qazaqstannyń úzdik kardıohırýrgtary baıqaýynyń «Aq júrek» nomınasııasynyń laýreaty, 2015 jylǵy «Jyl dárigeri» jáne 2017 jyly «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy Almat Qodasbaevqa qoıdyq.
– Almat Turysbekuly, qazir medısınadaǵy búkil másele koronavırýstan aınalyp óte almaıdy. Pandemııa qalalyq Kardıologııa ortalyǵynyń ómirine qalaı áser etti?
– Árıne, jahandyq indet kezinde biz «kardıologııalyq ortalyqpyz» dep qarap otyra almadyq. О́zimiz bastama kóterip, qalalyq qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń kelisimimen Kardıologııalyq ortalyq ınfeksııalyq aýrýhana retinde kómek kórsete bastady. Medısınalyq múmkindikterimizdi eskere otyryp, bizdi birinshi eshelon dárejesine qosty. Osylaı úlken jaýapkershilik pen senim artyp otyrǵan soń, biz ony aqtaýǵa tyrystyq jáne aqtadyq. Jalpy, bizdiń ortalyqtyń taǵy bir ereksheligi – ekstrakorporaldy membranalyq oksıgenasııa (EKMO) apparaty, ıaǵnı qyzmeti nasharlaǵan ókpeniń ornyna arnaıy apparat qosý arqyly naýqastyń qanyn ottegimen qajetti mólsherde tolyq qamtamasyz etý. Ony qosýdyń da óz ereksheligi bar: úlken kateterlerdiń kómegimen júrekke kúretamyrlar arqyly qosylady da, adamnyń denesindegi qandy apparatqa alyp, ottegimen qanyqtyryp, qaıtadan adamnyń denesine úzdiksiz berip otyrady. Bul apparattyń qyzmetin biz óz ortalyǵymyzda ǵana emes, basqa ortalyqtarda, atap aıtqanda, ınfeksııalyq aýrýhanalarǵa jáne perzenthanalarǵa baryp, EKMO apparatyn qosyp, kovıdpen aýyryp jatqan aýyr naýqastarǵa kómek kórsettik.
Sondaı-aq ortalyq dárigerleri Germanııada myńdaǵan adamǵa EKMO apparatyn qoıǵan Gannover qalasyndaǵy medısınalyq ortalyqtyń dárigerlerimen baılanysta boldy. Gannoverdegi medısınalyq ortalyq pandemııa kezindegi kómek kórsetýde eń aldyńǵy qatardaǵy ortalyq bolyp qyzmet atqarǵan. Atalǵan ortalyqtyń reanımasııa bóliminiń dárigerlerimen baılanys ornatyp, bir naýqasty birlese emdep, qaraıtyndaı jaǵdaıǵa jettik jáne bul tájirıbe almasý jaǵynan óte jaqsy kómek boldy. Ol jaqtaǵy mamandar bizdiń EKMO apparatymen aınalysatyn dárigerler biliminiń joǵary, tájirıbesiniń jetkilikti ekenin aıtyp, jaqsy baǵa berdi.
– Pandemııa kezinde kardıologııalyq pasıentterdi emdeý qalaı júrgizildi?
– Árıne, óz pasıentterimizdi de qaraýsyz qaldyrǵan joqpyz. Jalpy, koronavırýs ınfeksııasynyń patogenezine súıenetin bolsaq, otteginiń organızmge jetispeýshilik jaǵdaıyn týdyra otyryp, ishki aǵzalar, sonyń ishinde ottegini óte qajet etetin júrek qantamyrlary júıesine óte úlken zaqym keletini dáleldendi. Ol maıda qantamyrlardy zaqymdaı otyryp, organızmniń ottegimen qamtamasyz etý dárejesin tómendetedi. Osyndaı dertke óte sezimtal kardıologııalyq aýrýlary bar naýqastar kóptep shaldyǵa bastady. Bul naýqastardyń koronavırýsty juqtyrǵan belgilerin baıqaı tura, bizdiń dárigerler olardan bas tartpaı, óz ómirin qaterge tige otyryp, kúrdeli kardıologııalyq operasııa jasaýǵa deıin bardy. Júrek tamyrlarynyń zaqymdanýyn anyqtaý úshin koronarografııa jáne stendteý operasııalary jasalyndy. Júrek yrǵaǵy buzylǵan jaǵdaıda, olarǵa qoıylatyn kardıostımýlıator apparattaryn hırýrgııalyq jolmen qoıý operasııalary óte kóp jasaldy. Aıta ketetin óte aýyr jaǵdaılardyń biri – indet juqtyrǵan naýqastardy qarap emdeý úshin bizdiń ortalyq dárigerleri ǵana emes, búkil medısına qyzmetkerleri, onyń ishinde sanıtarlar, elektrıkter, meıirgerler bar, barlyǵy 24 saǵat arnaıy qorǵanys kostıýmderimen júrýge týra keldi. Medısınalyq kómekten basqa, naýqastarǵa birinshi kezekte psıhologııalyq, adamgershilik kómekter de qajet boldy. Osy oraıda indetti jeńýge bizdiń aýyzbirshiligimiz kómekteskenin aıtar edim. Sonymen qatar medısınalyq kómek kórsetetin ǵımarattar jáne zaman talabyna saı qural-jabdyqtarymyzdyń barlyǵy jetkilikti boldy, ony paıdalana alatyn bilikti mamandarymyz da tabyldy.
– Kardıologııalyq ortalyqtyń qandaı ınnovasııalyq jańalyqtary bar?
– Bizdiń ortalyq 2007-2008 jyldary halyqqa kórsetiletin kardıologııalyq qyzmetti jaqsartý maqsatynda ashylǵan edi. Osy kúnge deıin qalalyq kardıologııa ortalyǵy halyqaralyq deńgeıde kómek kórsete alatyn medısınalyq ortalyqqa aınaldy. Úkimet tarapynan joǵarǵy talap qoıyldy, sol senimdi aqtaýǵa tyrystyq. Ekinshiden, osy halyqaralyq deńgeıge kóterilý úshin óte kóp múmkindik jasaldy: zamanaýı jabdyqtarmen qamtamasyz etildi, sol jabdyqtardy tolyq ıgere alatyn, tilin biletin mamandar daıyndaldy. Eńbek rejimi joǵarǵy talapqa saı, eńbekaqy ýaqtyly beriledi, jumys nátıjesine qaraı saralanǵan qosymsha aqylar beriledi – osynyń bári bizdiń dárigerlerdiń óz jumysyn alańsyz atqarýyna múmkindik berdi. Bizdiń ortalyqta qyzmet isteı júrip, óz dárejesin kóterý barysynda eýropalyq jáne basqa álem deńgeıindegi kardıologııalyq ortalyqpen birlese jumys istep júrgen, ortalyqtyń jumysyn jandandyryp júrgen úlken mamandar bar. Mysaly, Orazbek Sahov – Eýropalyq ıntervesııalyq kardıologter qoǵamynyń múshesi, aǵylshyn tilinde erkin sóıleıdi, shetelderde bizdiń Ortalyqtyń qol jetkizgen jetistikteri, ınnovasııalyq jańalyqtary týraly baıandama jasap júrgen bilikti maman. Kardıologııalyq bólimshelerde jumys isteıtin bólim meńgerýshileriniń bári Eýropalyq kardıologter qoǵamynyń músheleri. Olar jylda ótetin halyqaralyq kongresterge qatysyp, ǵylym, medısına jańalyqtarymen bólisip otyrady. Jalpy, osy kardıologııalyq ortalyqtyń taǵy bir qol jetkizgen jeńisteriniń biri – medısınalyq týrızm. Onyń bir aıǵaǵy – qysqy ýnıversıada kezinde shetel azamattary bizdiń ortalyqqa kelip, medısınalyq kómekke júgindi. Mysaly, FISÝ tóraǵasynyń orynbasary júrek talmasyna ushyrap, sol kisige bizdiń ortalyqta jedel túrde kardıologııalyq kómek kórsetildi. Keıin munyń der kezinde jasalǵan sátti operasııa, joǵary dárejede kórsetilgen medısınalyq kómek ekeni sheteldik gazetterde jazylyp, bizdiń ortalyqtyń dárigerlerine oń baǵa berildi. Qazirgi ýaqytqa deıin Monǵolııadan bastap Brazılııaǵa deıin, jalpy dúnıe júziniń 36 memleketiniń ókilderi bizge, ıaǵnı kardıologııalyq joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómekke júgingen eken.
Ortalyqta birneshe ınnovasııalyq tehnologııa iske qosyldy, onyń biri – júrektiń ashyq operasııasy kezinde júrek yrǵaǵyn qalpyna keltirý, qosarlanǵan operasııa jasaý jáne ekinshisi – júrektiń kúrdeli zaqymdaný kezinde júrek qaqpaqshalarynyń klapandaryn aýystyrý men koronarly shýnttaý operasııasyn bir mezette júrgizý.
Osy ortalyq dárigerleri oblys ortalyqtaryna baryp, kúrdeli operasııalar jasap turady. Qalalyq kardıologııalyq ortalyq S.Asfendııarov atyndaǵy medısınalyq ýnıversıtettiń oqý bazasy bolǵandyqtan, bizde bolashaq kardıologter, kardıohırýrgter rezıdentýradan, jylyna ondaǵan kardıohırýrg pen 50-60-qa jýyq kardıolog mamandar daıarlyqtan ótedi. Olar kardıologııa, onyń ishinde jedel kardıologııalyq kómek kórsetý isi boıynsha bilim alady, bilimin jetildiredi. Búgingi tańda qalalyq kardıologııa ortalyǵy Qazaqstannyń túkpir-túkpirine qajetti kadrlar daıarlaıtyn ortalyq retinde tanylyp otyr.