Qańtar oqıǵasynyń saldarynan eldegi shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi mıllıardtaǵan shyǵynǵa ushyrady. Onyń ishinde Almatydaǵy jaǵdaı belgili, 1 413 kásipker zardap shegip, shyǵyndary 34,3 mlrd teńgeden asyp tústi. Sodan beri Úkimet aldynda el ekonomıkasyn turaqtandyrý mindeti kún tártibinen túsken emes. Ásirese, Almatydaǵy jaǵdaıdyń kúrdeli bolǵanyna qaramastan, qazirdiń ózinde ótinishterdiń jartysy qaralyp, 10 naýryzǵa deıin ShOB ótinimderiniń 90%-yn qanaǵattandyrý josparlanyp otyr.
Almaty qalalyq kásipkerler palatasynyń dırektory Aıtýar Qoshmambetov osy máselege oraı kezekti ret BAQ ókilderiniń saýaldaryna jaýap berip, istiń qazirgi jaı-japsary týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, qańtar oqıǵasynan keıin zalal kólemin esepteý úshin Almatyǵa 50 prokýror men 80 tergeýshi jiberilgen. Búginge deıin jalpy shyǵyny 2 mlrd teńgeden asatyn 755 kásipkerdiń ótinishi maquldandy. О́temaqynyń jartysynan kóbi memlekettik bıýdjetten qarjylandyrylǵan. Esterińizge sala keteıik, jeńildetilgen tásil boıynsha beriletin ótemaqy kólemi 3 mln teńgeden 10 mln-ǵa deıin artqan edi. Buǵan qosa ótinishterdi qaraý 1 aıdan 2 aptaǵa deıin qysqarǵan.
– Jeńildetilgen ótemaqy boıynsha bizdiń tarapymyzdan alty túrli usynys jasalyp, bekitildi. Taǵy bir usynysty Memleket basshysy bekitti. Kásipkerlerdiń 10 mln teńgege deıingi kez kelgen shyǵyny jeńildetilgen júıemen qarastyrylady. Zardap shekken shaǵyn jáne orta bıznespen aınalysatyn kásipkerler shyǵynyn jyldyq salyq kólemi nemese sot saraptamasy arqyly dáleldeı alady, – deıdi Almaty qalasy Kásipkerler palatasynyń dırektory.
A.Qoshmambetov shyǵyndy óteý rásimi barysynda rastaıtyn qujattary joq kóptegen kásipkerge baılanysty másele týyndaǵanyn aıtady.
– Qazir bizde taýardyń bar ekenin rastaıtyn urlanǵan qujattarmen týyndaǵan jaǵdaıdy sheshýde qandaı da bir usynystar joq. Biz bul máseleni kásibı aýdıtorlar, býhgalterler, zańgerler men tergeý organdarynyń qatysýymen zerttep jatyrmyz jáne Úkimetke usynystar engizýge daıynbyz. Qazirgi ýaqytta kásipkerler shyǵyn somasyn eki tásilmen rastaı alady. Iаǵnı salyq organdarynda bar aınalymdardan esepteý nemese sot saraptamasyn júrgizý arqyly, – dedi A.Qoshmambetov.
О́tinim bergen kezde keltirilgen zalalǵa baılanysty kásipker jeńildetilgen tetik boıynsha, ıaǵnı sot saraptamasyn júrgizbesten óteýdiń bir nemese birneshe sanatyn (jyljymaıtyn, jyljymaly múlik, taýarlyq-materıaldyq qundylyqtar) tańdaýǵa tıis.
О́tem somasyn esepteý rásimimen kelispegen jaǵdaıda ótinish berýshi qylmystyq is júrgizý kodeksi sheńberinde sot saraptamasynyń qorytyndylaryn qosa bere otyryp júginýge quqyly.
Sondaı-aq spıker zardap shekken bıznesti ornalastyrý úshin alańdar bólingenin jetkizdi. Mysaly, «Baızaq» bıznes-ortalyǵy 10 keńse ornyn, Fifty four kovorkıng-ortalyǵy 50 jumys ornyn, «Qaynar Bulaq – Almatynyń qaınaý kózi» kovorkıng-ortalyǵy 15 jumys ornyn usynǵan.
Buǵan qosa «Narkostop» jobasynyń eriktileri men «Sveta vokrýg Sveta» oqý ortalyǵy zardap shekken eki oryn men qala ákimdigin tazalaýdy uıymdastyrǵan. Jıhaz jáne aǵash óńdeý ónerkásibi kásiporyndary qaýymdastyǵy da qarap qalmaı, zardap shekkenderge korpýstyq jıhaz daıyndaýǵa kómek kórsetti. Sol sııaqty Sáýletshiler, dızaınerler jáne qurylys ındýstrııasynyń ózge de kásibı qatysýshylary qaýymdastyǵynyń músheleri eki kásipkerge arnalǵan jumsaq jıhaz daıyndaýǵa tegin qyzmet kórsetti.
О́z kezeginde «KО́MEK-Astana» JShS medısınalyq mekeme qyzmetkerlerine ózindik qunynan tómen baǵamen 1 583 kostıým daıyndaýǵa kómektesti. Taǵy bir «Ar Shona» kásiporny terezelerdi qalpyna keltirý úshin qarajat bóldi. Almatylyq bıznesmenderdiń biri eki kásipkerge 500 myń teńge kómek kórsetti. Osyndaı ońdy oqıǵalar Almatynyń iskerlik ortasynyń qalpyna keletinine septesip jatyr.
Qoryta aıtqanda, qańtardaǵy oqıǵalar kezinde zardap shekken bızneske qarjylaı qoldaýdyń jalpy somasy 2 029 313 422 teńgeni qurady. 23 qańtar men 23 aqpan aralyǵynda almatylyq kásipkerler Infokazakstan.kz saıtyn paıdalana otyryp, 1 752 ótinim berse, keıbireýler ótinishterin birneshe ret joldaǵan. Sondyqtan saıtta qazirgi ýaqytta ótinimderdiń jalpy sany – 1 752. Aqparat qońyraý shalyp, naqtylanǵannan keıin jalpy somasy 34 316 437 000 teńgege 1 413 kásipkerdiń zardap shekkeni anyqtaldy.
– Qazirgi ýaqytta komıssııa jalpy somasy 2 029 313 422 teńgege 755 ótinimdi qarady, onda memlekettik bıýdjetten 1 274 398 461 teńge somaǵa 379 ótinim qarjylandyryldy. Qalǵandary «Jańa Alataý» jáne «Kúsh birlikte» qorlarymen qarjylandyrylady, – deıdi A.Qoshmambetov.
Maquldanǵan ótinimder arasynda negizinen zergerlik buıymdar, uıaly telefondar, kıim-keshek saýdasyna qatysty ótinimder basym (310), odan keıin 36 bıznes-ortalyǵy men 26 qoǵamdyq tamaqtaný nysanynyń shyǵyndary óteledi.
Osylaısha, Prezıdenttiń shuǵyl kómek kórsetý jónindegi tapsyrmasy aıasynda bızneske shyǵynnyń barlyq sanaty úshin 10 mln teńgege deıingi tólem somasymen jeńildetilgen esep boıynsha shyǵyndy óteýdi júzege asyrý, sondaı-aq «jabdyq» sanaty úshin ońaılatylǵan tetikti qoldaný jáne advokattardyń qyzmetterine aqy tóleýdiń ornyn toltyrý usynyldy. Bul sharalar ótinimderdi qaraý merzimin bir aıdan eki aptaǵa deıin qysqartýǵa múmkindik beredi.
ALMATY