Hans Klıýge: Qazaqstan medısınalyq-sanıtarlyq kómekti nyǵaıtýda úlgi kórsetýde

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıy­­mynyń Eýropalyq aımaqtyq bıýro­synyń basshysy Hans Klıýgeniń Qazaq­stanǵa arnaıy kelýiniń mánisi bar. 2016 jyly DDU men Qazaqstan biri­gip, elimizde DDU Eýropalyq alǵash­qy medısınalyq-sanıtarlyq kómek ortalyǵyn qurǵan bolatyn. Endi mine, araǵa alty jyl salyp, DDU Eýropalyq bıýrosy men Qazaqstannyń birlesken áreketiniń qorytyndysyn shyǵaratyn ýaqyt keldi. Hans Klıýgeniń osy saparynda DDU-nyń Qazaqstandaǵy me­dı­sınalyq­-sanıtarlyq alǵashqy kómek jónindegi Demonstrasııalyq platformasyn qurý kózdelip otyr. Aıta ke­ter­­ligi, DDU MSAK júıesindegi ozyq tájirıbelerdi kórsetý úshin úzdik alań retinde Qazaqstandy tańdady. Osy sa­parda laýazymdy tulǵa Almaty ob­lysy Eńbekshiqazaq aýdany Esik qala­syn­daǵy aýyldyq densaýlyq saqtaý ny­sanyn kórdi. Doktor Hans Klıýge demonstrasııalyq platforma úlgisinde, ásirese aýyldyq densaýlyq saqtaýda MSAK-tyń úzdik tájirıbelerin ilge­ri­letý jónindegi Qazaqstannyń kúsh-ji­ge­ri­ne tańdanysyn bildirdi.

«Eldi mekenderde densaýlyq saqtaý qyz­metterine qol jetkizýdi qamtamasyz etý óte mańyzdy. Bul – densaýlyq saq­taý­dyń jańa dáýiri. Ol turaqty damý maq­sattaryna jáne DDU Eýropalyq baǵ­darlamasyna óte jaqyn», dedi Hans Klıýge.

DDU ókili Qazaqstannyń medı­sı­na­lyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti nyǵaıtýdaǵy tujyrymdamadan is-qı­myl­ǵa kóshý jónindegi mysaly MSAK ulttyq qyzmetterin damytýda basqa el­derge járdemdesýge baǵyshtalǵanyn atap ótti. DDU Eýropalyq aımaqtyq bıý­rosynyń basshysy men elimizdiń Den­­saýlyq saqtaý mınıstri aldymen S.As­fendııarov atyndaǵy QazUMÝ stý­dent­terimen «Bizdiń densaýlyq saqtaý júıemizdiń bolashaǵy: medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek úshin bedel, qulshynys, quzyrettilik» taqyrybynda kezdesý ótkizdi.

«Medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek kóp el umtylyp otyrǵan densaý­lyq saqtaý júıesiniń barlyq maqsat­yna qol jetkizýdiń kilti. Iаǵnı bul – halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý, densaýlyq saqtaý qyzmetterimen jappaı qamtýǵa kóshý, aýrýlardy asqyndyrmaı anyqtaýǵa jáne emdeýge basa nazar aýdarý arqyly teńsizdikti azaıtý, juqpaly emes aýrýlardan bolatyn mezgilsiz ólim-jitimdi azaıtý», dedi mártebeli meıman.

DDU óńirlik bıýrosynyń dırektory álem tez ózgeretin kezeńde progress pen transformasııadaǵy jastardyń jetekshi rólin erekshe ataı kele: «Jastardyń qatysýy qazirgi is-áreketterimizdiń ur­paq­tyń bolashaq qajettilikteri jáne maq­sat­tarǵa qol jetkizý múmkindigine ke­­pil­dik beredi. Bul óz kezeginde, qa­ýip­siz jáne ádil qoǵamnyń negizi», dedi.

A.Ǵınııat stýdentterge Qazaqstandaǵy medısınalyq alǵashqy kómektiń da­mýy­nyń negizgi kezeńderi týraly baıandady. Búginde MSAK uıymdarynda 12 myń­nan astam ýchaske jumys istese, onda 9 myń jalpy praktıkalyq dári­ger pasıentterdi qabyldaıdy. Den­saý­lyq saqtaý mınıstri 1998 jyly otba­sylyq dárigerlerdi daıyndaý men ony elde jappaı engizý bastalǵanyn, 2010 jyly MSAK-qa áleýmettik jáne psıhologııalyq qyzmetterdi engizý úlken jetistik bolǵanyn eske túsirdi. 2014 jyly patronajdyq qyzmettiń ámbebap progressıvti modeli, 2018 jyly sozylmaly ınfeksııalyq emes aýrýlary bar adamdardy qoldaýǵa arnalǵan aýrý­­lardy basqarýdyń baǵdarlamalary engi­zilgen. Vedomstvo basshysynyń aı­týynsha, bar­lyq qoldanystaǵy jáne ja­ńadan qabyl­danatyn shara halyq­qa, onyń ishinde shal­ǵaı aýyl tur­ǵyn­da­ryna medısınalyq qyz­met­ter­­diń qol­jetimdiligin qamta­ma­syz etýi tıis. Son­daı-aq elimizde geron­tolo­gııa­lyq ýchaskelerdi engizý de jos­par­lap otyr. Mınıstr pandemııa kezinde úlken aýyrtpalyq MSAK deńgeıine túskenin eske saldy. Medısına qyz­met­kerlerin materıaldyq qoldaý men dári­ger mamandyǵynyń mártebesin art­tyrýdyń naqty sharalary týraly aıta kele jyl saıynǵy dárigerlerdiń jalaqysyn arttyrýdy eskere otyryp, 2023 jyly 550 myń teńgege deıin ulǵaıtý qarastyrylǵanyn, bul ekonomıka boıynsha ortasha jalaqymen salystyrǵanda 2,5 ese joǵary ekendigin jetkizdi. Sonymen qatar stýdentterge arnalǵan grant pen stıpendııa kóle­min arttyrý, aýyldyq jerge jumys isteýge kelgen medısınalyq joǵary oqý oryn­da­rynyń túlekteri úshin áleýmettik pa­ketti jaqsartý máselelerin qozǵady. Mı­nıstr kezdesýdi qorytyndylaı otyryp, Qazaqstan Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymymen birlesip, MSAK-tyń densaýlyq saqtaý júıesiniń qyzmetterin qamtamasyz etýdegi jetekshi vektor bolýy úshin qoldan kelgenniń bárin jasap jatqanyn atap ótti.

Sondaı-aq DDU Eýropalyq aımaq­tyq bıýrosy men Qazaqstannyń alǵash­qy medısınalyq-sanıtarlyq kómek salasyndaǵy yntymaqtastyqqa arnalǵan dóńgelek ústel ótti. Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat Qazaqstanǵa da, álemdik qoǵamdastyqqa da densaýlyq saq­taýdyń bolashaǵy mańyzdy eke­nin atap ótti. О́ıtkeni turaqty damý sala­syndaǵy №3 maqsat barlyq adam­nyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn nyǵaıtý qajettiligin bildiredi. Ol DDU eldik keń­sesiniń Qazaqstan Úkimetimen nátı­je­li yntymaqtastyǵy týraly baıan­dap, qoǵamdyq densaýlyq saqtaýdyń ózek­ti máselelerin sheshýde tehnıkalyq, kon­sýltasııalyq jáne ádisnamalyq qol­daý­dyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Dú­nıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıymyna pandemııa kezinde medısınalyq quraldar men jabdyqtar, testter, aqparattyq materıaldar, jeke qorǵanys quraldary túrinde kórsetilgen tehnıkalyq jáne gýmanıtarlyq kómek úshin alǵysyn bil­dir­di.

A.Ǵınııattyń aıtýyn­sha, koronavırýspen kúrestiń qıyn kezeńderinde DDU qoldaýymen den­saýlyq saqtaýdyń 6 myńdaı ulttyq mamany oqytylǵan.

«Búginde densaýlyq saqtaý júıesi emdelýshige jáne adamdarǵa baǵdarlanýy tıis. Biz mundaı modelderdi kóremiz. MSAK júıesi is júzinde pasıentterdi aýrýlardy basqarý baǵdarlamalaryna tartý jaǵyna qaraı ózgeredi, onda naý­qas pen dáriger óz kúsh-jigerin bi­rik­­­tiredi. Bul úshin mobıldi qo­sym­sha­lar­dy, densaýlyq jaǵdaıyn baqy­laý­ǵa arnalǵan jabdyqty paıdalanamyz. Bizdiń mindetimiz – pasıentter úshin óz hal-jaǵdaıyn durys baqylaýǵa, dárigerlik ta­ǵaıyndaýlardy ustanýǵa yntalandyrý», dedi mınıstr.

DDU EAB dırektory Hans Klıýge sońǵy eki jylda DDU-nyń alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek jónin­de­gi Eýropalyq ortalyǵy óziniń jańa tujyrymdamasyn álemniń ózgerip jat­qan qajettilikterine beıimdeı oty­ryp, óz jumysynyń qarqynyn edáýir art­ty­rýǵa qol jetkizgenin atady. Al­ǵash­qy medısınalyq-sanıtarlyq kómek DDU-nyń kún tártibinde basty orynda tur. Pandemııaǵa baılanys­ty Eýropanyń bar­lyq eli medısınalyq-sanı­ta­r­lyq alǵashqy kómektiń buryn­ǵy­dan da ma­ńyz­dy ekenin moıyndady.

2020-2021 jyldary elimizde 93 me­dı­sınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek ortalyǵy ashylǵan. Sonymen qatar 2025 jylǵa qaraı 500-ge jýyq MSAK nysanyn salý jáne ashý josparda bolsa, onyń ishinde 420-sy aýyldyq jerde paıda bolady. Sondaı-aq 350 MSAK nysany kúrdeli jóndeýden ótedi. Medısınalyq uıymdardy qarjy­lan­dy­rý biryńǵaı tarıfter júıesi arqyly júzege asyrylady.

«DDU-nyń MSAK jónindegi Eý­ro­pa­lyq or­talyǵynyń sońǵy eki jyl­da­ǵy ju­mys nátıjelerin usynyp otyr­ǵa­ny­myzǵa qýanyshtymyz. COVID-19 pan­demııasy kezinde elder al­ǵash­qy me­dı­sınalyq-sanıtarlyq kómek­tiń shynaıy áleýetin tolyǵymen tú­sindi. Biz tehnıkalyq saraptamaǵa negizdelgen pan­demııa kezindegi elderdiń is-áre­ket­te­ri men tujyrymdaǵan sabaq­ta­ryn jınaqtap biregeı resýrstarǵa biriktire aldyq. Mysaly, analıtıkalyq sholýlar, eldik sholýlar, múshe-memle­ket­terge arnalǵan keńester, «Alǵash­qy me­dısınalyq-sanıtarlyq kómek týra­ly sóıleseıik» tok-shoýy, alǵashqy me­dı­sınalyq-sanıtarlyq kómek ju­my­syn basqarý boıyn­sha trenıngter jáne taǵy basqalary. Or­talyq eýropalyq barlyq 53 múshe-memlekettiń alǵashqy medısınalyq-sanı­tarlyq kómek júıe­sin nyǵaıtýǵa qol­daý kórsetedi jáne teh­nıkalyq kómek kórsetý úshin 20 elmen tyǵyz ju­mys istep otyr», dedi DDU Eýro­palyq orta­ly­ǵy­nyń alǵash­qy me­dı­sınalyq-sanı­tar­lyq kómek jó­nin­degi keńsesiniń basshysy Melıtta Iаkab.

Eń bastysy, Qazaqstan álemge al­ǵash­qy medısınalyq-sanıtarlyq kó­mekti nyǵaıtýda tujyrymdamadan áre­ketke kóshýdiń úlgisin kórsetýde. Kele­si mindet – basqa elderge osy jetis­tik­ter jóninde bilim men tájirıbe almasýdan paıda alýyn qamtamasyz etý. Doktor Hans Klıýge 2016 jyly DDU men Qazaqstan birlesip DDU Eýropalyq alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek ortalyǵyn qurǵanyn atap ótti. Keıingi eki jylda jumys aıtar­lyq­taı qarqyn aldy.

«Biz aımaqtaǵy 20-dan astam elge medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti nyǵaıtý maqsatynda tehnıkalyq keńes berý arqyly qoldaý kórsetemiz. Saıası keńester beremiz jáne elder ara­­syndaǵy halyqaralyq almasýdy uıym­das­tyramyz. Ortalyqtyń keıingi eki jyl­daǵy jumysyn qorytyndylap, bir­les­ken jumysymyzdy ári qaraı qalaı kú­sheı­týge bolatynyn talqyladyq. Isi­miz­­di ilgeriletýdi qoldaǵany úshin Qa­zaq­stan Úkimetine alǵysymdy bil­di­re­min­!», dedi ol.

ALMATY