Qalalar da adamdar sııaqty, olardyń da minezi, taǵdyry, tarıhy bar. Shaharlar da kórkeıedi, kemeldenedi. Keıbiri jer betinde bolmaǵandaı izim-qaıym joıylady. Qalalardyń qan tamyryndaı qýalaı aqqan aryqtary da sýalyp, jasyl jelekti aǵashtary da qartaıady. Aýyrady...
Aıtpaǵymyz, jasyl qala atanǵan Almatynyń atyn dúrkiretken tal-terekterdiń basym bóligi qartaıdy. Buryn saıa bolǵan aǵashtardyń kópshiliginiń dińgegi shirip tur. Almaty qalalyq jasyl ekonomıka basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Serik Ádilbaev: «Almatydaǵy jasyl jelek qory – 2 809 183, onyń ishinde saýy – 1 946 234, kári aǵash – 360 309, jas óskinder – 418 012 jáne jaramsyz 84 628 aǵash bar», dedi.
Adam ómiri men múlkine qaýip tóndiretin, ózegi shirigen aǵashtardyń basym bóligi qala ortalyǵynda. Kóshe boıynda – 34 962, aýlalarda 49 666 aǵash bar.
«Jyl saıyn aýdandyq ákimdikterge 1,9 myń aǵash kesýge jáne onyń ornyna mindetti túrde 19 myń túp aǵash otyrǵyzý úshin 54 mln teńge bólinedi», deıdi spıker.
Qaladaǵy kári aǵashty kesý baǵdarlamasy aıasynda ár kesilgen taldyń ornyna 10 kóshetten otyrǵyzylady. Bıyl jergilikti atqarýshy organdar «Jasyl Almaty» bastamasymen 1 mln aǵash otyrǵyzý aksııasyn aıaqtaıdy. Buǵan deıin megapolıste 705 myń kóshet otyrǵyzylǵan.
«Bıyl bizde 350 myń jasyl jelek otyrǵyzý jospary bar, onyń ishinde 72 346 kóshet otyrǵyzyldy. Jalpy, osy ekpeler esebinen 1 mln aǵash otyrǵyzý arqyly Jasyl Almaty aksııasyn aıaqtaýdy josparlap otyrmyz», dedi S.Ádilbaev.
Jasyl ekonomıka basqarmasynyń aldynda qalalyq ekojúıeni biriktiretin jáne bıoártúrlilikti qoldaıtyn qalanyń «jasyl jelisin» qurýdaǵy mańyzdy mindetter tur. Sondyqtan kúzde taǵy 277 654 jas kóshet otyrǵyzý josparlanyp otyr.
«Aǵash otyrǵyzǵan kezde dendrolog ǵalymdardyń aqyl-keńesteri eskerildi. Olar kádimgi qaraǵaı, qazaqstandyq terek, usaq japyraqty qaraǵaı, qaıyń, shaǵan, akasııa, súıir japyraqty úıeńki, kashtan, robınııa, kópirshik, dolana, alma, órik otyrǵyzýdy usynady», dedi basqarma basshysynyń mindetin atqarýshy.
Spıker almatylyqtarǵa kóshetterdi tegin taratý «Jasyl aýla» aksııasyna ulasatynyn, kúzde megapolıs turǵyndaryna 2 myńǵa jýyq kóshet taratý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq qalany gúl kompozısııalarymen jáne gúlzarlarmen bezendirý jumysymen aınalysyp otyrǵan mekemeler bar.
«Birjyldyq jáne kópjyldyq gúlzarlardy otyrǵyzý 2023 jylǵa deıin jalǵasady. Jalpy somasy 2,1 mlrd teńgege merdigerlik uıymdarmen 10 shart jasaldy. Gúl otyrǵyzý sáýir aıynda bastaldy, óıtkeni bul eń qolaıly kezeń. Sándik gúlder egiletin jerlerdiń jalpy kólemi shamamen 159 myń sharshy metrdi quraıdy», dedi spıker.
Budan basqa ótken jyldardyń kópjyldyqtaryna kútim jasaý, sondaı-aq 26 myń sharshy metr alańǵa kógal egý josparlanǵan. Aıtqandaı, Almatyda bulbul gúlder paıda bolady. Kolambýs, abba, dınastı, strong gold, lalıbella, lıap top sııaqty gúlderdi otyrǵyzý 10 mamyrǵa deıin jalǵasady. Megapolıstegi aǵashtardy sanıtarlyq kesý maýsymdyq is-sharasy bir jaǵynan qýraǵan aǵashtardan arylý arqyly turǵyndardyń ómirine qaýipsiz bolsa, ekinshiden, aǵashtardy saýyqtyryp, butalaryn jańartyp, ártúrli ósimdik aýrýlarynyń paıda bolýyn azaıtatyny belgili. Bıyl osy maqsatta aýdandyq ákimdikterge 1,9 myń aǵashty kesip, ornyna 19 myń ótemdik aǵash otyrǵyzýǵa 54 mln teńge bólindi.
«Biz aǵashtardyń basyn sanıtarlyq kesýmen jasartyp, pishindeıtin jumystardy júzege asyramyz. Jyl saıyn aýdandyq ákimdikter 61 myń aǵashty kesedi», dedi S.Ádilbaev.
Bıyl 242 aǵashtyń dińi qulap, iri butaqtary mort synǵan. Quzyrly mekeme kóktemdegi daýylda 185 aǵash qulap, iri 57 butaq opyrylyp túskenin málimdedi. Al qaýipti aǵashtardy kesý jumystaryn aýdannyń kommýnaldyq qyzmetteri men Almaty qalasynyń qutqarý qyzmeti atqarýǵa tıis. Aǵashtardy kesýge ruqsat alý úshin belgilengen tártippen qujattardy elektrondyq nysanda E-gov (e-license – qorshaǵan ortany qorǵaý – aǵashtardy kesýge ruqsat berý – qyzmetke onlaın tapsyrys berý) elektrondyq úkimeti arqyly jiberý qajet. S.Ádilbaev qulaǵan aǵashtar keltirgen shyǵyndy óteý jóninde aıta kele, múlikke zaqym kelgen jaǵdaıda irgeles aýmaqtyń ıesi 5 metr shekarada jaýapty ekenin atap ótti. Jalpy paıdalanylatyn jerlerde jaýapkershilik osy ýchaskege qyzmet kórsetetin kógaldandyrý jónindegi uıymdarǵa (aýdan ákimdigi) bekitilgen. Sondaı-aq ol shyǵyndy óteýdi qaraý prosesi jeke sıpatqa ıe ekenin jáne ádette sot arqyly qaralatynyn aıtty.
Senbilikterde almatylyqtar úıme-úıme qoqys jınap jatyr. Tek 9 sáýirde qala turǵyndary kommýnaldyq qyzmettermen birge 10 910 tekshe metr qoqys jınap, shyǵardy. Jasyl ekonomıka basqarmasy jınalǵan qoqysty, japyraqtardy órtemeý keregin aıtady. Kez kelgen jerde jınalǵan qoqysqa ot qoıý qaýipti. Onyń ústine, «Almaty qalasynyń jasyl jelekterin kútip ustaý jáne qorǵaý erejelerine» sáıkes buǵan úzildi-kesildi tyıym salynady.