Medısınalyq saqtandyrý qorynyń elorda fılıalyna MÁMS júıesindegi saqtandyrý mártebesine, 15 sanatqa qatysty saýaldar jıi túsedi. MÁMS-ke jarna tóleýden kimder bosatylǵan? Jeńildikke ıe 15 sanat qatarynda bolý úshin qaıda júginý kerek? Osy jáne ózge de suraqtarǵa qatysty Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń elorda fılıaly dırektorynyń orynbasary Sandýǵash Bolysbekova túsindirip berdi dep habarlaıdy Egemen.kz
Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin tólengen jarnalar men aýdarymdar Ulttyq banktiń arnaıy shotyna túsedi. Olardyń kóp bóligi shamamen 11 mln adam úshin memleket tarapynan tólenetin aı saıynǵy jarnalarǵa jumsalady. 2022 jyly jeńildik sanatyndaǵy bir adamǵa memleket aı saıyn 3 621 teńge jarna tóleıdi. Jeńildigi bar 15 sanat «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe jáne olarǵa MÁMS tizimine kiretin barlyq medısınalyq qyzmet tegin kórsetiledi.
Memleket esebinen MÁMS úshin jarna tólenetin jeńildikke ıe 15 sanat qataryna kimder jáne qalaı kiredi:
1) 18 jasqa deıingi balalar. Balaǵa týý týraly kýáligi tabystalǵan ıaǵnı jeke sáıkestendirý nómiri (JSN) berilgen ýaqyttan bastap «saqtandyrylǵan» bolyp sanalady.
2) Jumyssyz retinde resmı tirkelgen tulǵalar. Mundaı mártebe alý úshin Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna baryp, jumyssyz retinde resmı tirkelý qajet.
3) Jumys istemeıtin júkti áıelder. Atalǵan jeńildik sanatyna ený úshin áıel tirkelgen emhanada júktiligi boıynsha ýaqytyly esepke turýy tıis. Sońǵy 2 aıda ol úshin zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdardyń bolmaýy shart. Jeke kásipkerler retinde tirkelgen jáne óz qyzmetin toqtatpaǵan áıelder, sondaı-aq BJT tóleıtin áıelder jumys isteıtin bolyp sanalady jáne jeńildik sanatyna engizilmeıdi.
4) Úsh jasqa tolmaǵan bala tárbıesimen aınalysatyn jumys istemeıtin tulǵa. Bul sanattaǵylar avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe bolady, biraq resmı túrde jumys istemeýi jáne de olardyń atyna sońǵy 2 aıda zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdar jasalmaǵan bolýy kerek.
5) Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany asyrap alýǵa baılanysty, sondaı-aq bala úsh jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty demalystaǵy tulǵa. Olar demalysqa resmı túrde shyqqan kezde «saqtandyrylǵan» mártebesin alady.
6) Múgedek balany kútip-baǵatyn jumys istemeıtin adamdar. Balanyń tıisti qujattaryn daıyndaǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń málimetteri derekqorǵa engiziledi. Keıin avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesin ıelenedi.
7) Birinshi toptaǵy múgedekke kútim jasaıtyn jumys istemeıtin adam. Múmkindigi shekteýli jannyń tıisti qujattaryn daıyndaǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń málimetteri derekqorǵa engiziledi. Izinshe «saqtandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.
8) Zeınetaqy tólemderin alýshylar, onyń ishinde Uly Otan soǵysynyń ardagerleri. Bul jerde memleketten saqtandyrylǵandardyń tizimine Qazaqstannyń Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan zeınetaqy alatyndardyń ǵana engizilgenin atap ótý qajet. Zeınetaqyny áli resmı túrde rásimdemegen adamdar jáne basqa memleketterden zeınetaqy alatyn adamdar jeńildik mártebesin ala almaıdy.
9) Qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesinde sot úkimi boıynsha jazasyn ótep júrgen adamdar. Bul jeńildik sanatyna ený úshin qamaýdaǵy mekemeniń jaýapty qyzmetkeri jazasyn óteýshi adamnyń derekterin aqparattyq júıege engizýi qajet.
10) Tergeý ızolıatorlaryndaǵy adamdar, sondaı-aq úıqamaq túrindegi bultartpaý sharasy qoldanylǵan jumys istemeıtin adamdar. Bul sanattaǵy jandar týraly málimetti ýákiletti organnyń qyzmetkerleri júıege engizedi.
11) Jumys istemeıtin qandastar. «Qandas» kýáligin alǵan soń, sońǵy eki aıda MÁMS úshin tólem jasalmaǵan bolý kerek. Sonda avtomatty túrde jeńildik sanatyna engiziledi.
12) «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan nemese buryn «Batyr Ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen marapattalǵan kóp balaly analar avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe bolady.
13) Múgedekter. Resmı qujaty shyqqan kezde, mártebe avtomatty túrde beriledi.
14) Orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary bilim berý, sondaı-aq joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynda kúndizgi oqý nysanynda bilim alatyn tulǵalar. Qazaqstanda oqıtyn stýdentter jeńildetilgen sanatqa avtomatty túrde qosylady.
Bul jerde sheteldik oqý oryndarynda kúndiz oqıtyn qazaqstandyq stýdentter MÁMS júıesinde «saqtandyrylǵan» tulǵalardyń avtomatty túrdegi jeńildik mártebesin birden ala almaıtynyn eskerý kerek. Olar egov.kz elektrondyq úkimet portalyndaǵy servısti paıdalana otyryp, júıede óz betinshe tirkelýi qajet. Ol úshin tómendegi áreketterdi oryndaý kerek:
✅ Izdeý jolaǵyna «Shetelde oqıtyn stýdentterdi tirkeý» dep terý;
✅ Ashylǵan terezede ótinishti toltyrý jáne oqýdy rastaıtyn qujattardy qosa berý;
✅ О́tinishke ESQ kómegimen qol qoıý;
✅ Kóp jaǵdaıda saqtandyrýdyń jeńildik mártebesi joldardy durys toltyrǵan ýaqytta 10 jumys kúni ishinde beriledi;
✅ Eger saqtandyrýdyń jeńildik mártebesin berý kórsetilgen merzimniń ishinde júzege asyrylmasa, QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Halyqaralyq yntymaqtastyq departamentine habarlasý qajet.
Stýdent árbir semestr aıaqtalǵannan keıin saqtandyrylý mártebesin tekserýi jáne oqýdyń ózektiligin rastaýy qajet ekendigin esinde ustaǵany durys. О́ıtkeni derekqordaǵy málimetter ózgerýi múmkin.
15) Jumys istemeıtin memlekettik ataýly áleýmettik kómek alýshylar. Áleýmettik tólem taǵaıyndalǵan kezde «saqtandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.
Eger siz osy 15 sanattyń birine kirseńiz, biraq «saqtandyrylmaǵan» bolsańyz, rastaıtyn qujattar tizimin jınap, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna tapsyrýyńyz kerek. Aqparat memlekettik organdarǵa joldanyp, tıisti sharalardan soń sizge «SAQTANDYRYLǴAN» mártebesi beriledi jáne siz úshin memleket jarna tóleıdi.
Azamattar úshin fms.kz resmı saıty, 1406 baılanys ortalyǵy, Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy jáne Telegram-daǵy SaqtandyryBot jumys isteıdi. Dál osy baılanys arnalary saqtandyrý mártebesin tekserýge múmkindik beredi. Sondaı-aq elektrondyq úkimettiń egov.kz saıtyndaǵy «Densaýlyq saqtaý» bólimine ótip, «Medısınalyq qyzmetter týraly jáne MÁMS úshin aýdarylǵan somalar týraly aqparat» memlekettik qyzmeti arqyly medısınalyq saqtandyrý júıesindegi óz mártebeńizdi tekserýge múmkindik bar.