Birden aıta ketý kerek, alaman báıgeli, máıekti sózi, ósip kele jatqan ul-qyzǵa taǵylymy bar osyndaı aýqymdy is-shara Jetisý jeke oblys bolǵaly alǵash ret uıymdastyrylyp otyr.
Osylaısha, Jetisý óńiriniń qos alyby – Keńes Odaǵynyń Batyry Esmurat Sıqymov pen Aqsý aýdanynan shyqqan tuńǵysh akademık Júrimbek Sydyqovtyń eskertkishteri aýdan ortalyǵynda ashyldy. Jastar jadynda saqtasyn dep, esimderi elge málim ǵıbrattylardyń músinderi mektepterdiń aldyna ornatylyp, ǵalymdar baıandama jasap, kópshilik báıge men kúrestiń qyzyǵyna kenelip, jeńimpazdar úılerine oljaly oraldy.
Oblys ortalyǵynan shalǵaıda jatqan Aqsýdaǵy arýaqty adamdardy bir aýnatyp ótken osynaý aıtýly oqıǵaǵa muryndyq bolǵan Almaty oblysynyń qurmetti azamaty, kásipker Moldııar Nurbaev buǵan deıin de aýdanda Ilııas Jansúgirovtiń eskertkishin ornatyp bergen bolatyn. Jetisý óńirinde birinshi bolyp salynǵan tarıhı Mamanııa mektebin jóndep, zamanaýı kelbet bergen de osy azamat ekenin el biledi.
«Osynyń bárin elge eńbegi sińgen tulǵaly azamattar umytylmasyn, urpaǵymyz erteń aıtyp júrsin, eljandy bolsyn dep jasadyq. Eger belgi bolmasa bári de umyt bolady. Eskertkish turǵan soń qasynan ótken adamdar, oqýshylar ony biledi, tanıdy. Biz de sol sııaqty batyr bolsaq deıdi. Batyrlarǵa, ǵalymdarǵa qarap biz de solardaı bolsaq eken dep óstik. О́zimiz ǵalym, batyr bolmasaq ta bızneste júrgen soń osyny jasadyq. Munyń bári ult, urpaq úshin qajet. О́zimniń týyp-ósken jerime, elime únemi qolushyn berip, kómegimdi aıamaýǵa tyrysamyn. «Týǵan jerge týyńdy tik» degen. Árbir azamat eline, halqyna kómektesýi kerek. Otbasymyzben aqyldasa kelip, osy iske qajetti qarajat shyǵaryp, Aqsýda osyndaı úlken isti uıymdastyrdyq. Qoldaý kórsetken Aqsý aýdanynyń ákimine, halyqqa alǵys aıtamyn. Elimiz aman bolsyn, Prezıdent, úkimettiń jasap jatqan josparlary iske assa, elimiz áli de damyp, kórkeıedi», deıdi ult janashyry Moldııar Nurbaev.
Osy arada Keńes Odaǵynyń Batyry Esmurat Sıqymov maıdanǵa deıin Qapaly kentindegi ýchılıshede bilim alyp, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta erligimen kózge túskenin eske salý paryz. 1943 jyly 360-atqyshtar polkinde Posýdovo derevnıasyn jaýdan azat etken kezde alpystan asa jaý áskerin jaıratqan nebári 21 jastaǵy E.Sıqymov osy urysta qaza tabady. KSRO Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen Sıqymovqa Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy, keıin týǵan jeri Aqsýda kóshe ataýy berildi. Endi, mine, kópten kútken batyrdyń eskertkishi de ornatyldy.
«Tulǵalarǵa kórsetilip jatqan mundaı qurmet jastarǵa úlgi alarlyqtaı. Aýdanymyzda óte úlken is-shara ótti. Babalarymyzdy eskerip, jastarǵa jaqsy nasıhattyń jarshysy bolatyn, keler urpaq umytpastaı este saqtaıtyn is atqaryldy. Elin umytpaı, qashanda úlgili isterdi qolǵa alatyn Nurbaevtar áýletine de alǵysymyz zor!», deıdi Aqsý aýdanynyń ákimi Esim Bazarhanov.
Ekinshi eskertkish ǵalym, UǴA akademıgi Júrimbek Sydyqovtyń qurmetine qoıyldy. Kúlli qazaq jurty úshin osynaý tulǵanyń sińirgen eńbegi zor. Geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory jyldar boıy Ortalyq, Batys, Ońtústik aımaqtarynda jerasty tushy jáne mıneraldy sý qorlaryn tıimdi paıdalaný joldaryn zertteýmen aınalysqan.
«Sydyqov Aqsý aýdanynan shyqqan alǵashqy akademık. Aýdandaǵy búgingi bilimdi jastar osy adamnyń izbasarlary dep bilemin. Ákimdik pen Moldııar Qylshyquly birlesip mynandaı úlken is-shara ótkizip jatyr. Atamyzǵa ádemi eskertkish turǵyzyp berdi. Osy iske kómegin aıamaǵan azamattarǵa alǵysym sheksiz», dedi ǵalymnyń týysy Aqmaral Sarqytbaıqyzy.
Eskertkishtiń ashylýynan soń is-shara ǵylymı konferensııamen jalǵasyn tapty. Almatydan arnaıy barǵan ǵalymdar baıandama jasap, qos tulǵanyń eńbegine toqtaldy. Alashtanýshy ǵalym Eldos Toqtarbaı tushymdy baıandama jasap, buryn beımaǵlum bolǵan derektermen bólisti.
Jınalǵan jurt Jetisý óńirinde birinshi bolyp salynǵan Mamanııa mektebin jóndep, zamanaýı kelbet bergen, halyqqa qashanda qaıyrymdylyq is-sharalaryn jasap, osy jolǵy eskertkishtiń ashylýyna da atsalysqan Altynsara Nurahmetovaǵa da alǵys bildirip, «Aqsý aýdanynyń qurmetti azamaty» tósbelgisin taqty.
Osydan keıin resmı is-sharalar ulttyq sport túrlerine ulasyp, qazaq kúresinen bozkilemge shyqqan balýandar bas júlde úshin kúsh synasty.
«Eskertkishtiń ashylýyna qolushyn sozǵan jigitterge, músinshilerge, kúreske báıge tikken azamattarǵa da alǵys aıtamyn. Aqsý óńirinde mundaı is-shara kópten beri bolmaǵan edi. Elim aman bolsyn!», – dedi is-sharanyń basty demeýshisi Moldııar Qylshyquly.
Eskertkishten bólek báıge, kúres sııaqty, konserttik mereke shyǵyndaryn da Nurbaevtar áýleti kóterip aldy.
Jetisý oblysy,
Aqsý aýdany