Izdengen Amazon-ǵa da jetedi

Nıý-Iork qalasynda shetelde turatyn ári álemniń jetekshi tehnologııalyq kompanııalarynda jumys istep jatqan 400 jas­pen beıresmı kezdesý kezinde Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev Digital Nomads IT ókilderine qa­ra­ta: «AQSh-ta árıne, jaqsy. Biraq Qazaqstan da keremet!» dep, bilikti jastarǵa týǵan jerde de jumys tabylatynyn meńzegen edi. Shyńǵys Ka­rımovti áńgime­ge tartqanda biz de osy suraqqa ja­ýap almaq boldyq.

Shyńǵys Aqtóbe oblysynyń týmasy. Qalalyq mektepti aıaq­taǵan soń ol birden AQSh-qa oqýǵa at­tanady. Onda Purdue University (Indıana shtaty) zymyran quras­tyrý ınjeneri mamandyǵy bo­ıynsha bakalavr dárejesin alyp shyǵady.

– Oqýymdy bitirgen soń elge oraldym. Eki jyl Eurocopter Kazakh­stan Engineering ulttyq kom­panııasynda ınjener bolyp jumys istedim. Bul kompanııa tik­ushaqtardy qurastyrýmen, satýmen aınalysady. Onda júrip ǵylymǵa, bızneske jaqyn ekenimdi túsindim. Sóıtip, mamandyǵymdy ekonomıske aýystyryp, Nazarbaev Ýnıversıtetiniń magıstratýrasyna tústim. Magıs­tratýrany bitirip jatqanda dıs­sertasııamdy tapsyratyn ǵy­ly­mı jetekshi kerek boldy. Ba­qytyma oraı, dál sol kezde ýnı­versıtetimizge Belgııanyń Eko­nomıkalyq ýnıversıtetinen pro­fessor keldi. Dıplomyma kó­mek­tesýin ótindim, ol kelisti. Dıp­lomdyq jumysym aıaqtalǵanda ol maǵan Belgııada PhD dárejesine túsýge usynys jasady, men birden kelistim. Arada tórt jyl ótip, Belgııada doktorlyqty támamdadym. Belgııadan birden Londonǵa kóshtim. Qazir Amazon kompanııasynda málimetterdi zertteýshi (Data Scientist) bolyp jumys isteımin, – dedi Shyńǵys AQSh-taǵy bakalavrdan Ulybrıtanııadaǵy mansabyna deıingi kezeńderin tizbektep.

Onyń eńbek joly joldamamen jumysqa ornalasýynan bastalǵan. «Shetelde óz mamandyǵyń boıyn­sha jumys tabý qıyn emes. Ár­qashan suranys bar, biraq máse­­le olarǵa qandaı usynys aıta­tynyńyzda. Adamdardyń kóbisi bilimin jetildirý úshin kýrstardan ótip jatady, biraq tájirıbesi joq. Jumys berýshi úshin bilimniń bolýy emes, onymen qalaı jumys isteıtinińiz mańyzdy. Búginde kóp­tegen kompanııa zertteý jumys­taryna ınvestısııa salyp jatyr. Men ǵylymı jumystarmen biraz aınalystym. Bakalavrda oqyp júrgenimde ýnıversıtette ǵylymı qyzmetker bolyp jumys istedim. Belgııadaǵy qyzmetim de zertteý­men baılanysty boldy. Sondaı-aq MVF jáne Dúnıejúzilik bank sııaqty uıymdar úshin kóptegen konsaltıngtik joba ázirledim. Amazon-da men jańa ónimderdi ázirleý jáne zertteý boıynsha Data Scientist bolyp jumys is­teımin. Meniń qyzmetim ekonomıka men ınjenerııanyń arasynda toǵysady», deıdi Shyńǵys.

Shetelde jumys tabý ońaı bolǵanymen, oǵan saı bolý basty mindet ekenin aıtqan Shyńǵys Google, Amazon, Uber sekildi dúnıe júzindegi 100-den astam túrli kompanııaǵa túıindeme jiber­gen. «Túıindeme jibergen kom­panııalardyń ishinen 4, 5 uıymnan ǵana shaqyrtý aldym. Londondaǵy Amazon-ǵa derektermen jumys isteýdi biletin maman qajet boldy. Buǵan deıin men baǵdarlamalaýdy óz betimshe oqyp júrgenmin, mende bul jumysqa qajetti bilimim boldy, sol bilimimdi tájirıbede kórsete aldym», deıdi ol.

Amazon – elektrondyq kommersııa platformasymen jumys is­teıtin álemdegi eń iri kompanııa. Onda dúnıejúzi boıynsha 1,5 mıllıonnan asa adam eńbek etedi. Únemi izdenisiniń arqasynda otandasymyz qazir Data Science tobynyń jetekshisi. Shetelde IT-mamandaryna árqashan suranys bar, alaıda olardyń ómiri biz armandaǵandaı bola bermeıdi.

– Bir jyldan asty Data Science tobyna jetekshilik etip kelemin. Shaǵyn tobymyzdaǵy mamandar derekterdi taldap, túrli onlaın qosymshalar ázirleıdi. Shetelde bilim alyp, osynda turýdy armandaıtyndarǵa aıtarym, ol jaqta seni eshkim kútip otyrmaıtynyna moraldyq jaǵynan daıyn bolý kerek. Onda biz oılaıtyndaı qolaıly jaǵdaılar jasalmaǵan, turǵyn úı, jeke kóligińniń bolmaýy – kóp qıyndyqtyń biri ǵana. Biz tórt jigit bolyp tórt bólmeli páter jaldap turdyq, páterdiń jaǵdaıy máz emes edi, biraq baǵasy arzan boldy, – dedi sheteldegi ómiri týraly Shyńǵys. Áńgime barysynda qazir turyp jatqan London qalasy týraly kóbirek aıtty.

– Londonda turý árıne, keremet biraq qıyndyǵy da jeterlik. Mysaly, arasy qatty alys emes, A núktesinen V núktesine jetý úshin keminde bir saǵat ketedi, son­dyqtan men velosıpedpen qa­tynaımyn. Ol jaqtaǵy mentalıtetke úırenýime de kóp ýaqyt qajet boldy. Ulybrıtanııada barlyǵy qarapaıym, sypaıy jáne ádepti, al meniń minezim tik ári minezim qyzba, eshkimdi renjitpeý úshin keı sátterde óz-ózimdi ustaýǵa týra keldi. Men eýropalyq qarym-qatynastyń tásilin áli de uǵyna almaı kelemin, olar meni synap tur ma, maqtap tur ma, bolmasa bir nárseni qaıta jasaýdy surap tur ma, birden uǵyný qıyndaý. Londonda turý úshin aıyna kem degende mıllıon teńgege jýyq tabys tabý kerek, bul bólme jaldap, velosıpedpen júrýge ǵana jetedi. Qazaqstanda adamdar ómir qıyn dep jıi shaǵymdanady, biraq Londonda turý áldeqaıda kúrdeli. Oǵan moraldyq jáne qarjylyq jaǵynan daıyn bolý kerek. Koroldikte bári óte qym­bat. Amazon-da jumys isteý, bizdiń standarttar boıynsha óte keremet. Alaıda jeke páterdiń joqtyǵy kóp qıyndyq týdyrady. Qazir munda dosymmen birge bólme jaldap turyp jatyrmyz. Ulybrıtanııadaǵy páterlerdiń, árıne, AQSh-qa qaraǵanda jaǵ­daıy jaqsy, biraq tutas páter jal­damaıtynymnyń ózi kóp nárseni ańǵartady. Londonda ózińdi jáne otbasyńyzdy asyraýǵa bolady, biraq ol kezde aqsha jınaı almaısyz, jalaqydan jalaqyǵa deıin ómir súrýge týra keledi, – deıdi Shyńǵys.

Elimizde ádette «Joǵary bili­miń týraly dıplomyń bar ma? Qaı­da oqydyń? Kimder oqytty?» degen saýaldar qoıylyp, jumysqa alýshy taraptyń krıterııleri osymen aıaqtalatyny belgili. Al Shyńǵystyń aıtýynsha, shetelde aldymen jeke bastyń jaýap­kershiligi mańyzdy.

– Árıne, kez kelgen is tózimdi­lik pen tabandylyqty qajet etedi. Jat jerde júrip kóp sa­baq aldym, úırendim. Kez kelgen maq­satqa tabandylyqpen, jaýap­kershilikpen qaraǵan adamǵa qol­jetimsiz eshteńe joq. Amazon, Google jáne basqa kompanııalarda jumys isteýdi armandaıtyn ta­nystarym menen surap jatady. Olar­dyń birinshi suraǵy: «Siz qandaı baǵdarlamalaý tilinde ju­mys isteısiz?». «Python «dep jaýap beremin. «Men Python-dy bilemin. Al eger men basqa baǵdarlamalaý tilderin úırensem, bul mańyzdy ma?» dep olar qyzyǵýshylyq tanytady. Osyndaı dıalogterden men adamdardyń kóbi problemalardy sheshýge emes, qoldanatyn quraldarǵa ǵana nazar aýdarady degen oı túıdim. Bul, árıne, keremet, biraq jumys berýshilerge daǵdylardy óz betimen iske asyrýǵa daıyn qyzmetker qajet. Kez kelgen kompanııa úshin Python jetkilikti, basqa 30 baǵdarlamalaý tilin úırenýdiń qajeti joq. Olar úshin belgili bir máseleniń nelikten paıda bolǵanyn jáne ony qalaı sheshýge bolatynyn túsinýi mańyzdy. Eger siz maman retinde búkil sıkldy basynan aıaǵyna deıin bilseńiz, siz baǵa jetpes kadr bolasyz, – degen Shyńǵys keńesimen de bólisti.

Amazon álemdegi ozyq kom­pa­nııa­lardyń qatarynda bol­ǵanymen, únemdilik (Frugality) nemese qaldyqsyz prınsıpine ne­gizdelgen mekeme. Máselen, «Kompanııada Google-degi sııaq­ty tańǵy, túski jáne keshki as te­gin emes, biraq jumys isteýge qa­jettiniń bári bar. Kompanııa so­nymen qatar aı saıyn túrli is-sharalar ótkizedi. Londonda ju­mys isteýdiń artyqshylyǵy sol, barlyq Eýropadaǵy kezdesý, kon­ferensııa, t.b. is-sharalarǵa qaty­sýǵa múmkindik mol. Sońǵy ret Lıýk­sembýrgke bardyq. Buǵan deıin biz Praga, Barselona, Man­ches­terde boldyq. Kelesi sapar Edın­býrgke josparlanyp otyr. Maǵan osy prınsıp unaıdy, ju­mys­tyń arqasynda saıahattaýǵa da bolady. Shetelde básekelestik joǵary, sondyqtan da ómir súrý qıyn. Únemi izdeniste jumys istep, bilimińdi, tájirıbeńdi jańartyp otyrýyń kerek. Maǵan Otanyma at basyn burý árqashan qýanysh syılaıdy, óıtkeni men munda demalamyn, ásirese oıdan bir damyl tappaıtyn mıym tynyshtalady. Onyń ústine jaqyndaryńmen birge bolyp, emin-erkin áńgimelesýdiń ózi bir ǵajap demalys», dep aıaqtady sózin Shyńǵys Karımov.