Sıfrlyq maınıng qyzmeti retteledi

Naqty aıtqanda, otyrys ba­rysynda «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy sıfr­lyq aktıvter týraly» jáne «Qazaq­stan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine sıfrlyq aktıvter, aqpa­rat­tandyrý jáne sottyq ákimshilendirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly», «Qazaq­stan Respýb­lıkasynyń Ákim­shilik quqyq buzý­shylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly», sondaı-aq «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksine (Salyq kodeksi) jáne «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń kodeksin (Salyq kodeksi) qol­danysqa engizý týraly» Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń zańyna ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» ilespe zańdar qaraldy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha bul zańdardy Parlamenttiń bir top depýtaty ázirlegen. Zań jobalarynyń maqsaty – sıfrlyq maınıngti quqyqtyq retteý máselelerin sheshý. Sonyń aıasynda atalǵan qujattar elimizde sıfrlyq aktıvterdi shyǵarýǵa jáne olardyń aınalymyna, sıfrlyq maınıng jónindegi qyzmetti damytýǵa qajetti quqyqtyq baza qurý­dy kózdeıdi. Sol arqyly zań­dar sıfrlyq aktıvterdiń zańdy naryǵyn qalyptastyrýǵa, osy salaǵa sheteldik ınvestısııa­lar­dy tartýǵa jáne Qazaqstan ekono­mıkasyn damytýǵa yqpal etpek.

«Jalpy, qujattardyń toptamasynda tómendegi mindetter sheshiledi. Birinshi, ulttyq energııa júıesin rettelmeıtin sıfrlyq maınıngten qorǵaý. Bul maqsatta maınerler paıdalana alatyn elektr energııasy kózderiniń tizimi retteledi. Olar jańartylatyn energııany, ımporttalǵan elektr qýatyn jáne óz generasııasyn paıdalana alady. Elektr energııasyn jalpy elektr júıesinen tikeleı tutynýǵa sıfrlyq maınerlerge tyıym salynady. Olar toq qýatyn jalpy energetıkalyq júıede, profısıt bolǵan jaǵdaıda ǵana jáne tek qana elektr energııasy men qýat naryǵynyń qazaqstandyq operator bırjasy arqyly satyp ala alady. Bul kólem úshin baǵa shekteýleri alynyp tastalady jáne saýda tek naryqtyq tetiktermen júzege asyrylady.

Ekinshi, maınıng salasynyń jáne onyń óniminiń elimizdiń ekonomıkasyna qaty­sýyn qam­tamasyz etý úshin sıfr­lyq maı­nerler qyzmetiniń eki túrin lı­sen­­zııalaý engizildi. Birinshi túri – tıis­ti ınfra­qurylymǵa, ıaǵnı derek­terdi óńdeý ortal­yqtaryna ıelik etetin sıfr­lyq maı­nerler qyzmeti. Ekinshisi – derek­ter ortalyqtarynda uıashyqtardy jalǵa alatyn jáne energııa kvotasyn talap etpeı­tin jabdyq ıeleri sanalatyn sıfrlyq maınerler qyzmeti. Sonymen qatar bar­lyq maıner akkredıttelgen qa­zaq­standyq maınıngtik pýldar arqy­ly ju­mys isteýi kerek. Osylaısha, buryn bult­­tyq servısterde jumys istegen já­ne Qazaq­stan ekonomıkasyna eshqandaı paı­­dasy joq sıfrlyq maınerler, endi biz­­diń rezı­dent­terimiz ben salyq tóleýshi­leri­mizge aınalady», dedi zań jobasy jóninde baıan­dama jasaǵan depýtat Bekbolat Oryn­bekov.

Senatordyń aıtýynsha, úshinshi máse­le salyqtardy basqarýdaǵy ashyq tetik­ter bel­gilenedi. Osylaısha, sıfrlyq maınerlerdiń korporatıvtik tabys salyǵy bekitiledi. О́nimniń syıaqy retinde alynǵan kezdegi qunyn eskere otyryp esepteledi. Kórsetken qyzmetteri úshin alyn­ǵan komıssııadan maınıng pýldyń korporatıvtik tabys salyǵy, krıpto-valıýtamen operasııalardy júzege asyrý kezinde jeke tulǵalar úshin qosylǵan qun salyǵy, kásipkerlik sýbektileri retin­de krıpto-bırjalardan alynatyn korpo­ratıv­tik tabys salyǵy tólenýge tıis.

«Tórtinshi, qamtamasyz etilgen sıfr­lyq aktıvterdiń shyǵarylýy men aınalymyn retteý. Mamandandyrylǵan platformalarda qamtamasyz etilgen aktıvterdi shyǵarý men aınalymǵa ruqsat beretin tártip engizilýde. Arnaıy sheshimdi oryndaý men tek qamtamasyz etýdi rastaý arqyly olardy shyǵarý tártibi usy­ny­lady. Osylaısha, qoldanystaǵy zańnama­daǵy kemshilikter joıylady. Qamtamasyz etilgen aktıvtiń erekshelikteri anyq­taldy. Osy retteýshi tásil arqyly tokenızasııa prosedýrasy jáne tutastaı alǵanda blokcheın tehnologııasy jeke sheshimderge qa­tysty salalyq zańdar men erejelerde qoldanylýy múmkin.

Besinshi, qarjy júıesine teris áser etý táýekelderiniń aldyn alýǵa qatysty. Qazaq­standyq qarjy júıesiniń qaýipsizdigin saqtaý maqsatynda qamtamasyz etilgen jáne qamtamasyz etil­megen sıfrlyq aktıvter elde tólem quraly, qarjylyq aktıv jáne qarjy quraly retinde tanylmaıdy», dedi B.Orynbekov.

Senatorlar qaralǵan zańdar­dy konseptýaldy túrde qoldaı­tyndaryn bildirdi. Alaıda olardy qaraý barysynda depýtattar jekelegen baptarǵa birqatar ózgeris engizdi. Osyǵan oraı zańdardy senatorlardyń usynystarymen Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldandy.

«Qaralǵan zańdarda sıfrlyq aktıvter salasyndaǵy qaǵıdattar men ýákiletti organdardyń quzyreti belgilenedi. Sondaı-aq sıfr­lyq maınıng jónindegi qyz­mettiń negizi, ony lısenzııa­laý máselesi jáne sıfrlyq aktıv­ter bırjasynyń qyzmeti rette­ledi. Atalǵan zańdar arqyly sıfr­lyq aktıvter salasyndaǵy mem­lekettik baqylaý men salyq tóleýdiń erekshelikteri de qaras­tyrylady. Senat usynǵan túze­týler zańdardyń jekelegen ere­jelerin jetildirýge baǵyttalǵan. Aldaǵy ýaqytta osy zańdar sıfrlyq keńistikti damytýǵa jáne sıfrlyq tehnologııalardy memleket pen halyqtyń múddesin eskere otyryp tıimdi qoldanýǵa zańnamalyq múmkindik beredi dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.

Sonymen qatar otyrys kezinde senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldap, mańyzdy máselelerge nazar aýdardy. Ǵumar Dúısembaev memlekettik satyp alýdy ótkizýge qatysty birqatar problemany retteýge arnalǵan sharalar keshenin iske asyrýdy usyndy.

Senator Ábdáli Nuralıev Premer-mınıstrge joldaǵan depýtattyq saýalynda «Jambyl oblysy turǵyndarynyń tabysyn arttyrý» qanatqaqty jobasyn iske asyrýdyń tıimdiligine toqtaldy. Depýtat bıýdjetten qajetti qarajat bólip, bul bas­tamany odan ári iske asyrýǵa qoldaý kórsetýdi surady. Joba jer telimderin paıdalanýdyń tıimdiligin, mal men qustyń ónimdiligin arttyrýǵa jáne jem-shóp pen jaıylym jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik berý úshin aýyldar mańyndaǵy jer telim­derin neǵurlym utymdy paıdalanýǵa baǵyt­talǵan. Joba aıasynda aýyl turǵyn­darynyń kásipkerlik bastamalaryn qar­jy­landyrý múmkindigi de týady.

«Joba nátıjesinde jeke kásipkerler sany 2 282-ge artyp, 589 jańa jumys orny ashylýy esebinen jumyssyzdar sany 194 adamǵa kemidi. Ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 1 058 otbasyna nemese 65 paıyzǵa azaıdy. Sonymen qatar joba aıasynda mal basy ulǵaıyp, et jáne sút óndirisi artqan», dedi senator.

Atalǵan joba óziniń tıimdiligin dáleldep, Aýyl sharýashylyǵy, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteriniń, sondaı-aq «Atameken» kásipkerler pala­tasynyń sarapshylary tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy. Máýlen Áshimbaev osy jyldyń qańtar aıynda oblysqa jasaǵan sapary barysynda bul jobada kózdelgen min­det­ter Memleket basshysynyń 2022 jylǵy Joldaýynda kórsetilgenin de atap ótti.

«Joba jeke qosalqy sharýa­shy­lyqtardy qoldaýǵa negiz­delgen. Qanatqaqty jobanyń aıa­synda qosymsha 40 aýyldyq okrýgtegi 4 myń jobany júzege asyrý úshin 20 mlrd teńge qarajat qajettiligi týyndap otyr. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, «Aýyl halqyna aýyl halqynyń tabysyn arttyrý jónindegi jobany masshtabtaýǵa mıkrokredıtter berý» bıýdjettik baǵdarlama aıasynda atalǵan somany respýblıkalyq bıýdjetten bólýge járdemdesýdi suraımyz», dedi Á.Nuralıev.