Búgin L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Beıbarys sultan jáne onyń túrki tarıhyndaǵy orny» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Bul konferensııa kórnekti tarıhı tulǵanyń 800 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar legin bastap berdi. Negizgi maqsat – Beıbarys sultan týraly sońǵy málimetterdi zerttep, ǵylymı aınalymǵa engizý jáne onyń murasyn óskeleń urpaq arasynda keńinen nasıhattaý. Konferensııaǵa Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, Mádenıet jáne sport mınıstri Ashat Oralov, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov, elimizdiń jáne shet memleketterdiń belgili qoǵam qaıratkerleri, dıplomatııalyq mıssııalardyń ókilderi, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýym qatysty.
Saıasat Nurbek Beıbarys sultan tarıhta dana basshy, kórnekti qolbasshy retinde óshpes iz qaldyrǵanyn atap ótti. Mundaı konferensııalardy ótkizýdiń asa mańyzdy ekenine toqtala kelip, jastar úshin ǵıbrat ekenin jetkizdi.
«Biz ata-babalar murasyn zerttep, keıingi urpaqqa jetkizýimiz kerek», dedi mınıstr.
Ashat Oralov óz sózinde mundaı konferensııalar ótken tarıhymyzdy tanýǵa jáne tarıhı tulǵalar týraly tyń derekterdi bilýge múmkindik beretinimen óte qundy ekenine toqtaldy.
Darhan Qydyráli óz sózinde túrki halyqtarynyń dúnıejúzilik tarıhtaǵy róline toqtalyp, olardyń danalyǵyn, ádildikke umtylýyn atap ótti.
Konferensııa barysynda Beıbarys sultannyń tarıh pen ónerdegi beınesi, onyń dıplomatııasy, qazirgi jastarǵa úlgi bolarlyq tulǵalyq kelbeti, Uly Dala órkenıeti jáne Qypshaq faktory taqyryptarynda otandyq jáne sheteldik ǵalymdar baıandama jasady.
«Bul konferensııany belgili túrkitanýshy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde ótkizýdiń sımvoldyq máni bar dep sanaımyn. Belgili ǵalym 1260 jylǵy mońǵoldardyń Ierýsalımge shabýylyn «Sary krest joryǵy» dep atap, olardyń jolyn kesken qolbasshy Beıbarys sultannyń talantyn joǵary baǵalady. Ol túrki men arab álemin baılanystyrdy», dedi EUÝ rektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Erlan Sydyqov.
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory Jambyl Artyqbaev óz sózinde Beıbarysty Mysyrǵa jetelegen taǵdyryndaǵy negizgi tarıhı derekter týraly aıtyp berdi.
«Beıbarys sultan, eń aldymen, uly dalamyzdan shyqqan. Erte qaıtys bolǵanǵa deıin Beıbarys meshitin salyp úlgerdi, ol óziniń bastapqy túrinde saqtalmady. Meniń oıymsha, bul Otan úshin qundy syılyq», dedi tarıhshy.
Tarıh ǵylymdarynyń doktory, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory Sataı Syzdyqov mońǵol shapqynshylyǵy kezeńindegi Jetisýdaǵy Qarlyq handyqtarynyń Shyńǵys hanmen, Kúshlik hanmen jáne Qaraqytaımen saıası qarym-qatynasyn qarastyrdy.
Túrki akademııasynyń halyqaralyq uıymynyń prezıdenti Mustafaev Shahın Madjıd Oǵly Sultan Beıbarys túrki halqynyń uly tulǵasy ekenin atap ótti.
«Qazaqstannyń Beıbarys sultannyń 800 jyldyǵyn joǵary deńgeıde atap ótý týraly sheshimi jaqsy bastama dep sanaımyn. Beıbarys Sultannyń ómirbaıany Deshti Qypshaqpen nemese qazaq dalasymen tyǵyz baılanysty. Bul ıslam órkenıetin qorǵaýǵa úlken úles qosqan kórnekti tulǵa», dedi professor.
M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Adısha Ábilova Sultan Beıbarys musylman áleminiń eń daryndy kóshbasshylarynyń biri ekenin atap ótti.
«Beıbarys bılik qurǵan 17 jyl ishinde Egıpetti qýatty derjavaǵa aınaldyrdy. Ol armııa, flot qurdy, joldardy retke keltirdi jáne poshta jumysyn uıymdastyrdy. Beıbarys mońǵoldar arasynda ıslam dininiń taralýynda mańyzdy ról atqardy», dedi ǵalym.
HHI ǵasyr mádenıetindegi Sultan Beıbarys beınesiniń ıdeıalyq-taqyryptyq mazmunynyń erekshelikterine L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ dintaný magıstri E.Nurolla toqtaldy. Onyń aıtýynsha, Sultan Beıbarys HHI ǵasyrda kúlli ıslam álemi men túrki halyqtary úshin mańyzdy tulǵaǵa aınalyp, Qazaqstan men Mysyrdy baılanystyratyn altyn kópir.
Konferensııa barysynda Nur-Múbarak ýnıversıtetiniń Ábý Hanıfa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Qaırat Sákı «Beıbarys tulǵasy – ańyz ben aqıqat», fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, akademık Bolat Kómekov «Uly dala órkenıeti jáne qypshaq faktory», L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, halyqaralyq qatynastar fakýltetiniń professory Saılaý Batyrshauly «Sultan Beıbarys – qypshaq-qazaq halqynyń maqtanyshy jáne onyń dıplomatııasy», Nur-Múbarak Egıpet ıslam mádenıeti ýnıversıtetiniń ǵylym jáne ınnovasııa departamentiniń dırektory Paltor Yqtııar Moldatóreuly «Sultan Beıbarystyń qazirgi jastarǵa úlgi retindegi tulǵalyq kelbeti» taqyrybynda ózderiniń oılarymen bólisti.