Aýyl jastaryna arnalǵan kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamasy ashyldy. Ilkimdi isti «Qazaqstannyń ekologııalyq qory» uıymy qolǵa alyp otyr. Bul joba shalǵaı óńirlerde turatyn 14 pen 35 jas aralyǵyndaǵy azamattardyń bastamalaryn damytýdy kózdeýmen qatar, memlekettik jáne jekemenshik ıelerine járdemdesýge arnalǵan tıisti baǵdarlamalardy habardar etýge baǵyttalǵan.
Qazir elimizde jastardyń jas mólsheriniń ulǵaıtylýymen, NEET sanatyndaǵy jurtshylyqtyń úlesi artqany belgili. Alaıda ótken jyldyń III toqsanynyń ózinde eń joǵary kórsetkishi Ulytaý oblysynda – 12,7, Shyǵys Qazaqstan oblysynda – 8,5, Qaraǵandy oblysynda – 9,4, Qyzylorda oblysynda 8 paıyz mólsherinde anyqtalǵan. Sondaı-aq osy sanattaǵy azamattardyń edáýir bóligi Mańǵystaý oblysynda – 7,5, Túrkistan oblysynda – 7,3, Aqmola oblysynda 5,6 paıyzdy qurady. Osy rette «Qazaqstannyń ekologııalyq qory» men «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» jáne Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń qoldaýymen ózekti máseleni jańa joba arqyly sheshpek.
– Jastar áleýmettik-demografııalyq ilgerileýde jáne eldiń básekege qabiletti ortasyn qalyptastyrýda mańyzdy oryn alady. Olardyń arasynda jumyspen de, oqýmen de aınalyspaıtyn adamdar barshylyq. Jastardyń osy topta uzaq ýaqyt bolýy olardyń joǵary ómir súrý múmkindigi men tabystyń turaqtylyǵyn kúrt tómendetedi, kóbinese olardy kedeılik pen densaýlyq problemalary mazalaıdy. NEET sanatyndaǵy jastardyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıynyń turaqsyzdyǵy olardyń qylmystyq jaýapkershilikke tartylý, narazylyq, dinı destrýktıvti aǵymdarǵa kirý qaýpin de arttyrady. Sondyqtan qazir bizdiń kúsh-jigerimiz aýyldardaǵy jastar arasynan shyqqan áleýmettik kásipkerlerdiń iskerlik belsendiligin jaqsartýǵa baǵyttalýǵa tıis. Bul aýyldardaǵy tabysty áleýmettik tájirıbelerdi anyqtaýǵa jáne olardy respýblıkalyq deńgeıge shyǵarýǵa múmkindik beredi, – dedi joba jetekshisi Aıgúl Ábdýalıeva.
Jalpy, baǵdarlama úsh negizgi konsepsııa boıynsha jumys isteıdi. Eń aldymen aýyldaǵy jastardyń kásipkerlik belsendiligin arttyrady. Keıin jastardyń jumys tabýdyń jáne bıznes ashýdyń, granttar men mıkrokredıtterge ótinish berýdiń, memleket tarapynan startap bastamalaryna qatysýdyń qarapaıym daǵdylaryn úıretedi. Sondaı-aq osy sanattaǵy halyqtyń kez kelgen jaýaptylar tarapynan júzege asyrylyp jatqan bastamalardan habardarlyǵyn arttyrýdaǵy kedergilerdi taldap, zertteý júrgizý jáne ony keńinen talqylaý boıynsha usynystar ázirleıdi.
– Joba tek kásipker bolýdy oılaıtyn adam emes, qazirdiń ózinde kásipker bola tura óz isterin ilgeriletý joldaryn bilgisi keletin jandarǵa, sonymen qatar áleýmettik kásipkerlikti damytýǵa múddeli aýyl turǵyndaryn qamtıdy. Ár top úshin biz kómek usynamyz jáne maqsatty baılanys ornatamyz. Osy jyly josparlanǵan negizgi is-sharalardyń ishinen elimizdiń barlyq óńirlerinde kásipkerlikke baǵyttalǵan memleket tarapynan júrgizilip jatqan baǵdarlamalar boıynsha túsindirme materıaldary bar buryshtardy iske qosqaly otyrmyz. Sondaı-aq aýdan ortalyqtarynda aýyl jastary úshin kóshpeli dárister men semınarlar ótkizýdi josparlap otyrmyz, onda eńbek naryǵyndaǵy trendter men onlaın-rejimde oryndaýǵa bolatyn perspektıvaly mamandyqtar týraly qulaǵdar etemiz, – dep túsindirdi bastamaǵa jaýapty mamandar.
Bul rette oqytý NEET sanatyndaǵy jastardy qosa alǵanda, keminde 1 600 adamdy qamtymaq. Olarǵa jyl boıy 17 óńirde jastardy jumyspen qamtýdy jáne olardyń kásipkerlik deńgeıin damytýdy, memlekettik qoldaý sharalary týraly aqparattyq buryshtardy ázirlep, aýyl jastaryn qoldaý úshin qoǵamdastyq pen aqparattyq resýrs daıyndaý sııaqty jumystar kesheni josparlanǵan.