Parlament ashyq bolýǵa tıis

Palata otyrysyn ashqan Máýlen Áshim­baev Memleket basshysy belgilep bergen mindetterdi oryndaý aıasynda ja­ńarǵan Parlament jumysynyń negizgi basymdyqtaryna nazar aýdardy.

«Búgin segizinshi saılanǵan Parla­menttiń birinshi sessııasynan keıingi alǵashqy Senat otyrysyn ótkizip otyrmyz. Sessııanyń ashylýyna Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qatysyp, bir­qatar ózekti ári mańyzdy máseleni kóterdi. Memleket basshysy Parlament pen Úki­metke naqty mindetter júktedi. Soǵan sáıkes keshe Palata bıýrosynyń otyrysynda jańa sessııaǵa arnalǵan jumys josparyn bekittik», dedi M.Áshim­baev.

Sonymen qatar Senat tóraǵasy zań shyǵarý qyzmetinde jańa tásilderdi qoldanýdyń jáne múddeli organdarmen, sarapshylarmen, óńirlerdegi belsendi azamattarmen tyǵyz baılanys ornatýdyń mańyzdy ekenin aıtty. Palata spıkeriniń aıtýynsha, mundaı jumys formaty ázir­lenip jatqan qujattardy jan-jaq­ty taldaýǵa jáne olardyń sapasyn art­tyrýǵa yqpal etedi.

«Zańdardy qaraý kezinde talqylaý úderisterin barynsha ashyq, ınklıýzıvti, jarııa túrde ótkizýimiz kerek. Mundaı qadam Parlamenttiń ashyqtyǵyn artty­rýǵa septigin tıgizedi. Prezıdenttiń bas­ta­ma­laryn sapaly ári ýaqytyly jú­zege asyrý úshin Májilis, Úkimet, sarap­shylar jáne basqa da múddeli taraptarmen birlesip jumys isteımiz. Senat jumysynda óńirlerdiń jáne shalǵaı aýyldardyń turǵyndaryn alańdatqan máseleler, sondaı-aq senatorlarmen kezdesýler kezinde kóterilgen problemalar eskerilýge tıis. Bul – bizdiń negizgi mindetimiz», dedi Máýlen Áshimbaev.

Otyrys barysynda senatorlar «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Tótenshe jaǵdaılar jáne dúleı zil­zalalardyń qaýip-qaterin azaıtý jónindegi ortalyq arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda onyń bolý sharttary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qarap, maquldady.

Kelisim tótenshe jaǵdaılar salasyn­daǵy yntymaqtastyqty júzege asyrý úshin qurylǵan arnaıy Ortalyqtyń qyzmetin retteýge baǵyttalǵan. Naqty aıt­­qanda, bul qujat Halyqaralyq uıym­nyń Qazaqstan aýmaǵyndaǵy qyzmet sharttaryn aıqyndaıdy. Zańdy tal­qy­laý kezinde atalǵan kelisim tóten­she jaǵ­daılardyń aldyn alýǵa jáne osy ba­ǵyt­taǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty ny­ǵaıtýǵa oń áserin tıgizýi kerektigi aıtyldy.

Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan senator Gennadıı Shıpovskıhtyń aıtýynsha, kelisim Tótenshe jaǵdaılar jáne dúleı zilzalalardyń qaýip-qaterin azaıtý jónindegi ortalyqtyń jumysyn rettemek.

«Kelisimniń 3-babyna sáıkes Orta­lyq zańdy tulǵa mártebesine ıe. 2016 jyldan bastap Ortalyq óńir memleket­teriniń tótenshe vedomstvolarymen, halyq­aralyq jáne úkimettik emes uıym­darmen birlesip, zilzalalar men tótenshe jaǵdaılardyń qaýpin azaıtý salasynda, onyń ishinde atqarýshy agenttik retinde 30-dan astam baǵdarlama men jobany iske asyryp jatyr. 11 joba Qazaqstan Respýblıkasynyń damýyna tikeleı úles qosady», dedi G.Shıpovskıh.

Kelisimge sáıkes, Ortalyqtyń múlki men aktıvterine ákimshilik jáne sottyń aralasýyna tyıym salynǵan. Sondaı-aq úı-jaılary men kólik quraldary, arhıvteri men qujattary, onyń ishinde qyz­mettik hat-habarlary qaı jerde tur­ǵanyna qaramastan tintýge, rekvızısııa­laýǵa, tárkileýge ruqsat berilmeıdi.

Jalpy otyrys sońynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady. Amangeldi Tolamısov Balqash kóliniń jaǵasynda týrıstik-rekreasııalyq demalys aımaǵyn salý jáne onyń ınfra­qurylymyn qamtamasyz etý qajettigin atap ótti. Senatordyń pikirinshe, bul qadam Jetisý oblysynda týrızmniń damýyna oń septigin tıgizedi.

«Balqash kóliniń jaǵasynda týrızm­­di damytý maqsatynda óńirdiń tıisti ınjenerlik ınfraqurylymyn qamta­masyz etý talap etiledi. Ol úshin jobalaý-smetalyq qujattama ázir­lengen bolatyn. Jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge jergilikti bıýdjetten 120 mln teńge bólindi. Jobanyń jalpy quny 4,9 mlrd teńgeni quraıdy», dedi senator.

Biraq bıýdjettik baǵdarlamalardyń ortalyq deńgeıdegi ákimshisi áli anyq­talǵan joq. Sebebi burynǵydaı: memle­kettik organdar bir mınıstrlikten ekin­shisine jiberý arqyly oryndaý jaýap­kershiligin óz moınyna alǵysy kelmeıdi.

«Sondyqtan osy máseleni tıimdi sheshý joldaryn qarastyryp, bıýdjettik baǵdarlamanyń ákimshisin anyqtap, jobany iske asyrýdy qoldaýyńyzdy suraımyn», dedi senator.

Senator Andreı Lýkın Premer-mınıstrdiń atyna joldaǵan depý­­tattyq saýalynda Almaty qalasy­nyń taýly jáne taý bókterindegi aýdandarynda jeke qurylysqa tyıym salýdy usyndy. Depýtat Lýkın Almatynyń taý bókterindegi zańsyz jáne retsiz qury­lystar jurtshylyqty tolǵandyryp otyrǵanyn atap ótti. Sonymen qatar qu­rylystar salý men alma baqtaryn qur­týǵa baılanysty daýly janjaldar da basylmaı keledi.

«Jekemenshik qurylys kompanııalary bıznesti tekserýge moratorııdi alǵa tartyp, sharýa qojalyǵy men baý-baqshaǵa arnalǵan jerdiń maqsatyn jeke turǵyn úı salýǵa ózgertip alady jáne taý bókterindegi aımaqtarda kóp­qa­batty turǵyn úı keshenderi qury­lysyn salýdy jalǵastyryp keledi. Taý bókteriniń jumsaq quramy kúrdeli qurylysqa jaramsyz ekeni belgili. TJM bul ýchaskedegi qurylys tehnogendik sı­pattaǵy kóshkinderge ákelýi múmkin ekenin birneshe ret habardar etken bolatyn», dedi senator.

Senator munyń bári jaıdan-jaı emestigin jáne mundaı qurylys tek bireý­diń salǵyrttyǵynan nemese qam­qorlyǵymen bolýy múmkin ekenin atap ótti. Andreı Lýkın osyǵan baılanysty Úkimetke Almaty qalasynyń taýly jáne taý bókterindegi aýdandarynyń jáne oblystyń qalaǵa irgeles aýdandarynyń jerlerine jan-jaqty túgendeý júrgizýdi, qoldanystaǵy zańnamaǵa jeke qurylysqa tolyq tyıym salýdy kózdeıtin ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi, jerdi tú­gendeý aıaqtalǵanǵa deıin jáne tıisti NQA-ny qabyldaǵanǵa deıin jer berýge moratorıı jarııalaýdy, sondaı-aq eldi mekenderdiń rekreasııalyq aımaqtarynda jan-jaqty josparlaý jobalaryn bekitý arqyly jerdiń nysanaly maqsatyn paıdalanýdy ózgertý tájirıbesine tyıym salýdy usyndy.

Nurlan Bekenov Memleket basshy­synyń Kókshetaýda JEO salý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý keıinge qaldyryl­ǵanyna alańdaýshylyq bildirdi. Qazirgi tańda oblys ortalyǵyndaǵy jylý kóz­deri – 1978 jyly iske qosylǵan qazan­dyqtar.

Bekbolat Orynbekov elimizde júrgizi­lip jatqan qurylys jumystarynyń sapasyn baqylaýdyń tómen deńgeıine nazar aýdardy. Depýtat jańa ǵımarat­tardyń qulaý qaýpin azaıtý jáne qury­lysshylardyń tıisti normalardy saqtaýy úshin qoldanystaǵy zańnamaǵa birqatar naqty ózgeris engizýdi usyndy.

«Prezıdenttiń 2019 jyldyń qarasha aıyndaǵy keńesinde Aqmola oblysyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytý jó­nindegi bergen tapsyrmasyna sáıkes, Kókshetaý qalasynda JEO salý máselesi qarastyrylýǵa tıis edi. Memleket basshysy, sondaı-aq 2023 jyldyń aqpan aıynda Kókshetaý qalasyna barǵan kezde qala turǵyndaryna berilgen ýádeni oryndaý qajettigin aıta kelip, JEO salýǵa kirisý týraly aıtqan-dy. Osylardyń nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń hattamalyq tapsyrmasy 2019 jyldan beri nege oryndalmaıdy jáne keshiktirile beredi degen suraq týyndaıdy», dedi senator.

Ǵaýez Nurmuhambetov Qostanaı oblysyndaǵy qosymsha qarjylandyrýdy qajet etip otyrǵan «Arqalyq aýylsharýa­shylyq tájirıbe stansasy» JShS-ǵa qatysty problemalardy kóterdi.

Shákárim Buqtuǵutov О́nerkásipti damytý qoryn qaıta qurý qajet ekenin aıtty. Osyǵan oraı ol óńdeý ónerkásibin qoldaý strategııasyn ázirleý jáne Qordy IIDM qurylymyna berý máselesin tilge tıek etti.

Rýslan Rýstemov aýyldyq klýbtar­daǵy úıirme basshylary tegin jumys isteýge májbúr ekenin aıtty. Buǵan Máde­nıet jáne sport mınıstrliginiń ereje­leri men buıryqtaryndaǵy daýly normalar sebep bolyp otyr. Soǵan baılanysty senator olardy qaıta qaraýǵa jáne tıisti ózgerister engizýge shaqyrdy.

Evgenıı Bolgert jer qoınaýyn paı­dalaný boıynsha ınvestısııalar sala­syndaǵy problemalarǵa jáne aýksıon­darǵa josyqsyz qatysýshylarǵa nazar aýdardy. Senatordyń pikirinshe, Úkimet jer qoınaýyn paıdalanýǵa arnal­ǵan kelisimsharttar boıyn­sha áleý­mettik tólemder somasyn birkelki qalyp­tas­tyrýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq ózge­rister engizýge tıis.

Bıbigúl Jeksenbaı azamattyq qorǵaý júıesindegi órt sóndirýshiler men áskerı bólimderdiń tapshylyǵyna baılanysty problemalardy atap ótti. Osyǵan baılanysty senator Aqmola oblysynda or­nalasqan Tótenshe jaǵdaılar mınıstr­ligine qarasty M.Ǵabdýllın atyndaǵy Azamattyq qorǵaý akademııasynyń jańa keshenin salý úshin bıýdjetten qosymsha qarjy bólýdi surady.