Qyrǵyzstan Parlamenti memlekettik tilge qatysty zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady. Atalǵan qujatqa sáıkes endigi jerde búkil memlekettik organdar qyrǵyz tilinde sóıleýge tıis. Aıyr qalpaqty aǵaıynnyń mundaı qadamǵa barýy ýaqyt enshisindegi sharýa bolatyn.
Joǵarǵy keńestiń jalpy otyrysynda zań jobasy qyzý talqyǵa tústi. Ásirese resmı mekemelerdiń memlekettik tilde ǵana aqparat almasýyna qatysty túrli pikir aıtyldy. Degenmen qujat alǵashqy usynylǵan nusqasynan azdap ózgeriske túskenin aıta ketken jón. Buǵan deıin depýtattar Alataýdyń kúngeı betindegi eldiń memlekettik tili de, resmı tili de jalǵyz bolýy qajet degendeı usynys tastaǵan. Alaıda qabyldanǵan qujatta resmı til de qajet jaǵdaıda qoldanylatyny aıtylǵan. Zań jobasyna Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy bastamashylyq jasaǵan. Depýtattar aldynda qujat jóninde Áleýmettik saıasat komıtetiniń tóraǵasy Vınera Raımbachaeva baıandama jasady. Al qoıylǵan saýaldarǵa Memlekettik til jáne til saıasaty jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraǵasy Qanybek Osmonalıev jaýap berdi.
Qujat Qyrǵyz Respýblıkasynyń memlekettik tilin qoldanýdyń quqyqtyq negizderin belgileýge jáne memlekettik til saıasatyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Memlekettik tildegi resmı qujattar men normatıvtik-quqyqtyq aktiler túpnusqa retinde esepteledi. Memlekettik til týraly zań jobasy qyrǵyz tilin qoldanýdyń quqyqtyq negizderin, til saıasatyn júzege asyrýdy, memlekettik organdar men jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń olardy damytýǵa jaǵdaı jasaýdaǵy mindetterin belgileıdi. Budan bólek zań jobasynda sheneýnikter qyrǵyz tilin orta deńgeıde bilýge mindetti ekeni aıtylǵan. Qujatty talqylaý barysynda depýtat Dastan Bekeshev zań kúshine engennen keıin memlekettik tildi bilmeıtin sheneýnikterdi ne kútip turǵanyn surady.
«Zań jobasynyń 5-babyna sáıkes, memlekettik jáne mýnısıpaldyq qyzmetkerler qyrǵyz tilin bilýi kerek. Orys tildilerdiń quqyǵyn shekteıtin ereje joq. Jobanyń 10-babynda qujattardyń memlekettik tilde júrgizilýi talap etiledi, biraq qajet bolǵan jaǵdaıda basqa tilderde de júrgizilýi múmkin degen belgi bar», dep jaýap berdi Q.Osmonalıev.
Sonymen qatar baıandamashy 2017 jyly el úkimeti memlekettik qyzmetkerlerdiń qyrǵyz tilin V1 deńgeıinde bilýin talap etetin qaýly qabyldaǵanyn atap ótti. Memlekettik tildi bilýge jáne ony qyzmettik mindetterin atqarý kezinde qoldanýǵa mindetti tulǵalardyń tizimi anyqtaldy. Oǵan memlekettik jáne mýnısıpaldyq qyzmetkerler, depýtattar, áskerıler, sýdıalar, barlyq menshik nysanyndaǵy oqý oryndarynyń, memlekettik jáne mýnısıpaldyq densaýlyq saqtaý mekemeleriniń basshylary men qyzmetkerleri, muǵalimder men ǵalymdar engen.
Buǵan deıin zań jobasyn talqylaý barysynda Qyrǵyzstan konstıtýsııasynda bir ǵana tildi – qyrǵyz tilin qaldyrý týraly áńgime kóterilgen. Máselen, 10 sáýirde Áleýmettik saıasat komıteti zań jobasyn ekinshi oqylymǵa shyǵarmas buryn keńes ótkizgen-di. Jıyn barysynda depýtat Mederbek Alıev qujatta memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalar is qaǵazdaryn tek qyrǵyz tilinde júrgizýi kerektigi kórsetilgenin, bul tarmaq Konstıtýsııaǵa qaıshy keletinin jetkizgen edi. Buǵan jaýap bergen Qanybek Osmonalıev resmı til týraly ereje Konstıtýsııaǵa múldem engizilmeýi kerek ekenin alǵa tartty.
«Resmı til normasyn engizýdiń qajeti joq. Onyń qaı til ekeni mańyzdy emes – oryssha ma, aǵylshynsha ma. Memlekettik til bar, basqa tilderge mártebe joq», degen edi Memlekettik til jáne til saıasaty jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraǵasy. Biraq ekinshi oqylymda qabyldanǵan qujatta resmı tildiń mártebesi ózgergen joq. Munyń sebebi jeterlik. Jalpy, zań jobasyn qaraý kezinde birqatar depýtat resmı tilge qatysty máselege qarsy bolǵan-tuǵyn. Máselen, Emıl Jamgyrchıev qujattyń orys tilin kemsitetinin alǵa tartty. Al Erýlan Kokýlov qujatty popýlıstik qadam dep baǵalady.
Sarapshylar Qyrǵyzstan Parlamenti qabyldaǵan zań jobasy eldegi memlekettik tilge qatysty ahýaldy túbegeıli jaqsartatynyna senbeıdi. Áıtse de buǵan deıin orys tiliniń qyrǵyz tilimen bir qatarda qoldanylyp kelgenin eskersek, qujattyń qabyldanýy aıyr qalpaqty aǵaıyndardyń elinde seń buzylǵanyn, úlken ózgeristiń bastalǵanyn bildiredi.