Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada ázerbaıjan halqynyń jalpyulttyq kóshbasshysy Geıdar Álıevtiń 100 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Geıdar Álıev jáne túrki álemi» atty halyqaralyq konferensııa ótti. Konferensııany uıymdastyrýǵa Túrki akademııasy jáne «Túrki mádenıeti men murasy» qory muryndyq boldy.
Is-sharaǵa Túrki akademııasynyń prezıdenti Shahın Mýstafaev, «Túrki mádenıeti jáne murasy» qorynyń prezıdenti Gúnaı Efendıeva, TÚRKSOI Bas hatshysy Sultan Raev, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli, Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Qanat Týmysh jáne memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, depýtattar qatysty.
Halyqaralyq konferensııada alǵash bolyp sóz alǵan Túrki akademııasynyń prezıdenti Shahın Mustafaev tarıh týdyrǵan tulǵanyń saıası arenadaǵy eleýli eńbegine toqtaldy.
– Geıdar Álıev túrki álemin biriktirýge, halyqtarymyzdy jaqyndastyrýǵa zor kúsh jumsady. Ol túrki memleketteriniń ıntegrasııasyna qyzmet etetin yntymaqtastyq uıymdaryn qurýǵa eleýli úles qosty. Qazirgi Túrki memleketteriniń uıymy jáne Túrki akademııasy sııaqty uıymdardy qurý ıdeıasy G.Álıevtiń otany – ejelgi Nahchyvan jerinde dúnıege kelgeni kezdeısoq emes. Bul – úlken sımvoldyq mánge ıe fakt, – dedi Sh.Mýstafaev.
Basqosýda «Túrki mádenıeti jáne murasy» qorynyń prezıdenti Gúnaı Efendıeva uly aqyn Muhammed Fızýlıdiń 500 jyldyǵyn jáne Qorqyt atanyń 1300 jyldyǵyn IýNESKO deńgeıinde atap ótý, Túrki álemi kóshbasshylarynyń sammıtterin uıymdastyrý Geıdar Álıevtiń esimimen tyǵyz baılanysty ekenin atap ótti. Konferensııa qatysýshylary da baıandamalarynda ázerbaıjan halqynyń kóshbasshysy Geıdar Álıevtiń túrki áleminiń mádenı jáne rýhanı murasynyń tamasha bilgiri bolǵanyn, baýyrlas elder arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa zor úles qosqanyn tilge tıek etti.
– Bakýge at basyn burǵan saıyn aldymen Geıdar Álıevtiń mýzeıine barýǵa tyrysamyn. О́ıtkeni onyń ómir jolynan ázerbaıjan tarıhyn, sonymen qatar ultqa qyzmet etýdiń jarqyn úlgisin kórýge bolady. Geıdar Álıev – bir halyqtyń kóshbasshysy ǵana emes, jalpy túrki áleminiń de tuǵyrly tulǵasy. Demek, mereıtoıdyń kúlli túrki áleminde keńinen toılanýy zańdy. Bıyl qurylǵanyna 30 jyl tolǵan TÚRKSOI-dyń da negizinen osy tulǵanyń qoltańbasyn kórýge bolady. Geıdar Álıev qazaq halqyna óte jaqyn boldy. Abaıdyń 100 jyldyǵyna kelip, arnaıy sóz sóılegenin jaqsy bilemiz. Jalpy, Geıdar Álıev – armany aqıqatqa aınalǵan abyz adam, ańyz adam. Onyń kezeńinde bastalǵan ázerbaıjan tutastyǵy jolyndaǵy kúres shyndyqqa aınaldy. Jaqynda ǵana Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eki el arasyndaǵy tereń strategııalyq baılanystardy retteıtin qujattarǵa qol qoıdy. Kaspıı teńizi eki eldi jaǵalaýlary arqyly jaqyndastyrsa, Geıdar Álıev te sol yntymaqtastyqtyń dánekerine aınalǵan tulǵa, – dedi Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli.
Táýelsizdigin qatar alǵan eki el alǵashqy jyldary tyǵyz dıplomatııalyq qatynas ornatty. Odan beri de otyz jyldan astam ýaqytta alys-beris, barys-kelis irkilmedi. Nátıjesinde, 140-qa jýyq irgeli qujatqa qol qoıyldy. Qazaqstan tarapy sarabdal saıasatker Geıdar Álıevtiń 95 jyldyǵyna «Eline jol ashqan» atty arnaıy kitap shyǵardy. Ǵasyr tolǵan ult kóshbasshylarynyń mereıtoıynda ázerbaıjan baýyrlarǵa «Qazaqstan» ulttyq telearnasy daıyndaǵan G.Álıevtiń ómiri men qyzmeti týraly «Ǵazız ǵumyr» derekti fılmi kórsetildi.
– Biz – kúlli túrki memleketteriniń tileýin tilep otyrǵan jandarmyz. Keńes zamanynda Qazaqstan ortalyq partııa komıtetiniń ıdeologııa bólimin basqardym. Sol jyldary túrli jıyndarda Geıdar Álıevti jıi kóretinbiz. Osynaý dara tulǵanyń búkil sanaly ǵumyry, ǵıbratqa toly isteri, júris-turysy, sóılegen sózderi, tereń maǵynaly oılary árkimniń kókeıinde. Meniń oıymsha, akademııa atynan úlken bir halyqaralyq syılyq taǵaıyndalǵany durys. Bul marapat túrki halyqtaryna erekshe eńbegi sińgen azamattarǵa berilse, nur ústine nur bolar edi, – dedi sóılegen sózinde memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov.