Qostanaıdaǵy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde Qazaqstannyń halyq aqyny Ásııa Berkenovanyń shyǵarmashylyq keshi ótti. О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynan beri qaraıǵy aıtys óneriniń shejiresi jyr bop shertilgen taǵylymy mol jıynǵa óńir zııalylary, mádenıet salasynyń ókilderi men Ásııa Áıipqyzynyń Aqań ýnıversıtetindegi «О́ner stýdııasy» mektebiniń túlekteri qatysty.
Taıaýda altynshy múshelge kirgen asyl sózdiń ıesi qazaqtyń mańdaıyna bitken dara ónerdiń ótkeni men kelesheginen oı tolǵap, kezinde ózimen sóz qaǵystyryp, óner jarystyrǵan ataqty aıtysker aqyndar jóninde qyzyqty estelikter aıtty.
Ásııa aqyn úshin, ásirese, ónerde qarsylasy, ómirde jannan qymbat eń jaqyn syrlas-serigi bolǵan Áselhan Qalybekovanyń orny bólek edi. Biri shýaqty Sháýildirden, ekinshisi árýaqty Áýlıekólden túlep ushyp, aıtys tarıhynda ózgeshe aıshyq qaldyrǵan ot aýyzdy, oraq tildi qos ónerpazdyń ekeýi de bir kúnde – 1950 jyly 22 sáýirde dúnıege kelgen túıdeı qurdas. Ekeýi de sekseninshi jyldary semip bara jatqan tól ónerdiń tamyryna qan júgirtip, qaıta jandanýyna atsalysty. Ekeýi de aýyzdyqpen alysqan nebir dúldúl aqyndarmen qatar túsken aıtýly alamandarda aq almastaı jarqyrap, qara bulttaı kúrkirep, óz jyryn, óz únin, óz maqamyn máńgilik halyq júregine jazyp qaldyrdy. Qalyń eldiń ystyq yqylasyna bólenip, halyq aqyny ataǵyn aldy. Ásııa Áıipqyzynyń Áselhan aqyn týraly tebireniske toly esteligi saǵynysh pen muńnan órile beretini de osydan bolar.
Kesh barysynda Ásııa Berkenova kezinde ózine Áselhan aqyn syılaǵan dombyrasyn mýzeıge tartý etti. Bul dombyranyń tarıhyn jınalǵandarǵa oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Erlan Qalmaqov tarqatyp aıtyp berdi.
– Kezinde Áselhan apa eki dombyra jasatyp, bir fýtlıarǵa Ásııa dep jazdyryp, ózine alyp, ekinshisine Áselhan dep jazdyryp Ásııa apaıǵa syılaǵan eken. Ásııa apaı eki birdeı shapan tiktirip, bireýin ózine, ekinshisin marqum Áselhan apaǵa bergen. Bıyl Ásııa apaı múshelge toldy. Qazaqta múshel jasqa kelgen adam bir qymbat dúnıesin syıǵa tartatyn jaqsy dástúr bar ǵoı. Ásııa Áıipqyzy da búgin yrymdap dombyrasyn mýzeıge syılap jatyr. Aıtystyń qos aqbereni atanǵan aqyn apalarymyzdyń arasyndaǵy kirshiksiz syılastyq pen adal dostyqtyń tumaryndaı bolǵan asyl dombyra osy murajaıdyń qundy jádigerleriniń qatarynan oryn alatyn bolady, – dedi basqarma basshysy.
Kezdesýge kelgen aqynnyń shákirtteri ustazdaryna arnap jyrdan shashý shashsa, zııaly qaýym ókilderi júrekjardy lebizderin aıtyp, syı-qurmetterin kórsetti.
– Ásııanyń shyqqan bıigi, alǵan asýlary, aıtys ónerinde talaı jurtty tańǵaldyryp, tamsandyrǵany meniń áli kúnge deıin kóńilimde, kóz aldymda. Ásııa tom-tom kitaptardy aqtaryp, úırenip-oqyp, burynǵy aıtyskerlerdiń ónerinen sýsyndaǵan aqyn dep aıta almaımyn. Ol ózi qazaq mektebinde orys tilinen sabaq berdi. Alataý baýraıyndaǵy alaman aıtysqa qosylǵan alǵashqy sáttiń ózinde-aq dándi dalanyń qunarly topyraǵynan jarq etip shyqqan som altyndaı tabıǵı talantymen jarqyraı kórinip, aıtystyń bel balasy, sonyń besiginen shyqqan perzentindeı bolyp tanyldy. Sodan beri óziniń aqyndyq úni, adamı bolmysy men azamattyq ustanymynan aınyp kórgen emes, – dedi jıynǵa kelgen kópshilikke batasyn bergen qart aqyn Jolbarys Baıazıt.
Qostanaı oblysy