Qazaq ulttyq agrarlyq zertteý ýnıversıteti – elimizdiń agrarlyq salasyna bilikti mamandar daıarlaýda kóshbasshy joǵary oqý orny. Osydan biraz ýaqyt buryn ýnıversıtetke qarasty múlikterdiń jekemenshikke ótip ketkenine tıisti oryndar nazar aýdaryp, tekserý jumystary qolǵa alynǵany belgili. Agrarlyq bilim men ǵylymnyń qara shańyraǵynda týyndaǵan biraz bylyq pen zańsyzdyq bilim sapasy men ınfraqurylymdyq damýyna keri áser etip qana qoımaı, kóptegen máseleniń qordalanýyna alyp keldi.
Jaqynda ýnıversıtetinde ótken Ǵylymı keńesiniń keńeıtilgen otyrysynda oqý ornynyń menshik quqyǵyndaǵy birqatar nysandy qaıtarý máselesi qaraldy. JOO basshylyǵy, qurylym jetekshileri, fakýltet dekandary men professor-oqytýshylar quramy qatysqan jıynda 30 jyl ishinde ýnıversıtet balansynan shyǵarylǵan aktıvterdiń zańdylyqtaryn anyqtaý jumystarynyń alǵashqy qorytyndylary jarııalandy.
Otyrysta QazUAZÝ basqarma tóraǵasy – rektordyń ınfraqurylymdy damytý jáne áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary Qýat Sultanǵazıev «Infraqurylymnyń damý máseleleri men olardy sheshý joldary» týraly baıandama jasap, ǵalymdar ýnıversıtet balansynan shyǵyp ketken iri kólemdi aktıvterdi qaıtarý máselesin kóterdi. Otyrysta ǵalymdar da osy máselege alańdaýshylyq bildirip, usynystaryn jetkizgen edi.
Oqý ordasynyń nysanyndaǵy menshikterge qatysty týyndaǵan máselelerge oraı qoıǵan saýaldarymyzǵa QazUAZÝ birinshi prorektory Pirimqul Ibragımov «Atalǵan oqý ornyna tıesili múlikti qaıtarý jumystary ótken jyldan beri qolǵa alynyp keledi», dep jaýap berdi. Prorektor atap ótkendeı, Bas prokýratýranyń tapsyrmasyna sáıkes qazirgi kezde tekserý júrip jatyr. Osy oraıda Almaty qalasy Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-áreket agenttigine tıisti aqparattar men qujattar berilgen. Endigi kezekte tekserý qorytyndysyna oraı oqý orny menshigindegi aktıvterdi qaıtarý barysy anyqtalmaq. Sonymen birge ýnıversıtettiń ınfraqurylymdyq damýyn jedeldete otyryp, stýdentterge jaǵdaı jasaý maqsatyndaǵy sharalar da júıelenýde. Osy maqsatta oqý ornynda endaýment qor ashylyp, úzdik jobalardy qoldaý, aýdıtorııalar men zerthanalardy zamanaýı jaraqtaý isine de kóńil bólinip otyr.
Qazirgi kezde ýnıversıtettiń múlkine qatysty máseleni «Amanat» partııasy da jiti baqylaýda ustap otyr. Parlament Májilisiniń depýtaty E.Saırov partııa janyndaǵy sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi keńes tıisti oryndarmen birlesip tekserý júrgizip jatqandyǵyn ári onyń nátıjesiniń aldaǵy ýaqytta habarlanatyndyǵyn jetkizgen bolatyn.
Rektordyń ınfraqurylymdy damytý jáne áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary Qýat Sultanǵazıev usynǵan málimetterge súıensek, búginde ýnıversıtette 12 oqý ǵımaraty, 7 stýdenttik jáne 2 otbasylyq jataqhana, magıstranttar men doktoranttar úıi bar. Almaty oblysy aýmaǵynda «Saımasaı» jáne «Baıbulaq» atty eki oqý-tájirıbe sharýashylyǵy jumys isteıdi. Biraq oqý ornynyń búgingi materıaldyq-tehnıkalyq negizin damytý jaǵy ózge joǵary oqý oryndarynan artta qalyp qoıǵan. Sheshilmegen máseleler jetkilikti. Desek te rektor Aqylbek Kúrishbaevtyń basshylyǵymen oqytýshylardyń jalaqysyn kóterý, stýdentterdiń sapaly bilim alýyna qolaıly jaǵdaı jasaý men ınfraqurylymdardy damytýǵa basymdyq berilip otyr.
«Keıbir qyzmetkerlerdiń qyzmet babyn asyra paıdalanýynan jataqhanalar beıtanys adamdarǵa berilip, jeke kásipke aınalyp ketken. Osy oraıda 65 jekemenshik kolledj stýdenti men turýǵa múlde quqyǵy joq 100-den astam beıtanys adam ýnıversıtet jataqhanasynan shyǵarylǵan. Basqarma jataqhanadaǵy turý qunyn naryqqa saı qaıta qarastyryp, belgilegen. Búginde stýdentterdi jaıly, yńǵaıly jataqhanada turady dep aıtý óte qıyn. Osy oraıda kelesi jyldan bastap jataqhanalar men oqý korpýstaryna kezeń-kezeńimen kúrdeli jóndeý júrgizý josparlanyp otyr», dedi Q.Sultanǵazıev.
Oqý ornynyń ınfrqurylymdyq máselelerin talqylaı kelip, ǵalymdar balanstan shyǵyp ketken iri kólemdi aktıvterge toqtaldy. Atap aıtqanda, 1000 tósektik oryn, 3 stýdenttik jataqhana, jalpy aýdany 18828,5 sharshy metr 5 oqý-zerthanalyq ǵımarattar, jalpy aýdany 1,8 ga 1 stadıon, oqý sport keshenimen, jalpy aýdany 700 sharshy metr ákimshilik-sharýashylyq ǵımarattary men ózge de jyljymaıtyn múlik nysandary, ýnıversıtet ǵımarattaryna irgeles – jalpy aýdany 5 gektarǵa jýyq jer telimderi, ýnıversıtettiń Almaty oblysyndaǵy Talǵar jáne Eńbekshiqazaq aýdandarynda ornalasqan oqý-tájirıbelik sharýashylyqtaryndaǵy 12 ga jer telimderi bar.
Al oqý orny balansynan erterekte jekege shyǵyp ketken jyljymaıtyn múlikter qatarynda Almaty qalasy Nazarbaev dańǵyly, 176 mekenjaıynda ornalasqan «Agronomııa» fakýltetiniń stýdenttik jataqhana turǵyn úıge aınalsa, Abaı dańǵyly, 30 meken jaıyndaǵy «Zooınjenerııa» fakýltetiniń jalpy aýmaǵy 4047 sharshy metr stýdenttik jataqhana, sonymen qatar Abaı dańǵyly, 26a mekenjaıyndaǵy jalpy kólemi 10431 sharshy metr aýmaqtaǵy «Zooınjenerııa» jáne «Veterınarııa» fakýltetteriniń laboratorııalyq oqý ǵımarattary, Bostandyq aýdany, Sátbaev kóshesi, 7a mekenjaıyndaǵy «Zooınjenerııa» fakýltetiniń jalpy kólemi 1684,6 sharshy metr jataqhanasynyń bir bóligi, 0,3076 ga jer telimi de bar kórinedi.
Bul tizimdi jer telimimen qosa 2001 jylǵy 14 jeltoqsandaǵy №2032 satý-satyp alý kelisim sharty boıynsha «Halyqaralyq bıznes ýnıversıtetine» jekemenshikke ótip Abaı dańǵyly, 8a meken jaıyndaǵy «Aýyl sharýashylyǵyn elektrofıkasııalaý» fakýltetiniń oqý ǵımaraty tolyqtyrady. Sonymen qatar Abaı dańǵyly, 8-8 mekenjaıyndaǵy «Aýyl sharýashylyǵyn mehanızasııalaý» fakýlteti oqý ǵımaratynyń bir bóligi, jalpy aýmaǵy 997,5 sharshy metr, (0,0388 ga) jer telimimen qosa 2001 jylǵy 6 maýsymdaǵy «Ústel tennısi federasııasy» QB-ine №1963 memlekettik menshikti satý-satyp alý kelisim sharty boıynsha jekemenshikke berilgen. Abaı dańǵyly, 28 mekenjaıyndaǵy jalpy aýmaǵy 1206,0 sharshy metr stadıon (sport zalymen) jáne 1,8051 ga jer telimi 2007 jyly, al Abaı dańǵyly, 8 meken jaıyndaǵy ákimshilik-sharýashylyq ǵımarattary (0,3083 ga) jer telimimen qosa 2006 jylǵy 20 qarashada, sondaı-aq Abaı dańǵyly, 28 meken jaıyndaǵy Oqý jáne ákimshilik ǵımarattary, qurylysy bitpegen nysan men (0,9051 ga) jer telimi «Irıda ınvest» JShS-nyń jekemenshigine ótip ketken.
Al qalalyq ákimdiktiń sheshimimen ýnıversıtet aýmaǵyndaǵy «Rams Qazaqstan» JShS kóp páterli turǵyn úı qurylysy da toqtatylǵan.
Oqý ornynyń basshylyǵy qazirgi kezde jalǵa beriletin turǵyn emes jaılar men alqaptardan túsken kiristerdi zertteýge de asa mán berip otyr. Jalǵa alýshylardyń kelisim sharty boıynsha 2021 jyly bir jylda ýnıversıtet shotyna 30 mıllıon teńgeden asa qarjy aýdarylsa, 2022 jyldyń qańtar-qarasha aralyǵynda 40 mıllıon teńgege jýyq qarjy túsken. Sol merzimde jańa basshylyqtyń qolǵa alýynyń arqasynda ýnıversıtet shotyna jyldyń sońyna deıin aýdarylǵan qarjy mólsheri 68 mıllıon teńgeni qurap, 35 jaldaý sharty jasalyp otyr. Bıyl 4 aıda 44 jalǵa alýshydan ýnıversıtet shotyna 62 mıllıon teńgeden astam qarjy túsken. Buǵan deıin kommýnaldyq tólem múlde alynbaı kelgen. Endigi kezekte ótken jyldyń tólemi talap etilgen. Al osy jyldyń sońyna deıin jalǵa alýshylardan 350 mıllıon teńgege jýyq qarjy túsedi dep josparlanyp otyr. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, bıyl Almaty qalasy men Almaty oblysynyń aýyl sharýashylyǵy salasyn qarjylandyratyn Agrarlyq nesıe korporasııasymen ýnıversıtet tarapynan keńseni jalǵa berý týraly kelisim shart jasaldy.
«Saımasaı» jáne «Baıbulaq» oqý-tájirıbe sharýashylyqtaryndaǵy stýdentter úıleri apatty jaǵdaıda tur. Qazirgi tańda jalpy somasy 51 mln teńgege kúrdeli jóndeýge jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenip, «Baıbulaq» oqý-tájirıbe sharýashylyǵynda ákimshilik ǵımarattar men eki jataqhananyń mańynda ornalasqan jer telimin zańdastyrý jumystary júrgizilýde. Oqý orny basshylyǵynyń josparyna sáıkes ákimshilik ǵımarattar, jataqhanalar zamanaýı reńkke enetin bolady. Al bıyl «Aıdarbaev» sharýa qojalyǵymen «Saımasaı» ýchaskesinde jalpy kólemi 380 gektarǵa qatysty birlesken qyzmet týraly kelisim jasalǵan. «Aıdarbaev» sharýa qojalyǵy – egin jáne mal sharýashylyǵymen aınalysatyn, sonymen qatar 1000 basqa arnalǵan sút-taýarly fermasy bar, 350 gektar aýmaqta baý-baqsha ósiretin iri sharýashylyq. Sharýashylyq óz zaýytynda kókónis ónimderin óńdeýmen aınalysady. Ýnıversıtet basshylyǵy bul kompanııamen yntymaqtastyq, ǵalymdarǵa seleksııalyq jáne tehnologııalyq jetistikterdi synaýǵa, beıimdeýge jáne tırajdaýǵa, sondaı-aq eginshilik, aýyl sharýashylyǵy, ósimdik sharýashylyǵy, mal sharýashylyǵy, tuqym sharýashylyǵy, seleksııa, mal azyǵyn óndirý óndiriske engizýge múmkindik beredi degen senimde. Búginde osyndaı birlesken kelisim sharttar nátıjesinde ýnıversıtet shotyna jylyna 50 mln teńge qarajat aýdaryp otyratyn bolady. Qazirgi kezde stýdentterdiń óndiristik tájirıbeden ótýine oraı atalǵan sharýashylyq ýnıversıtet jataqhanasyn jóndeýden ótkizdi. Búginde 300 gektarǵa júgeri daqyly sebilgen. Al Baıbulaq aýylynda ornalasqan ýnıversıtet balansynan shyǵarylǵan 1,2 gektar jerdi qaıtarý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar ýnıversıtettiń sporttyq-saýyqtyrý jumystaryn jaqsartý maqsatynda 200 orynǵa arnalǵan stadıondy jańǵyrtý josparlanǵan. Stýdentterdi jazǵy demalys kezinde jumysqa ornalasýyn tıimdi uıymdastyrý úshin «Jasyl el» jasaǵy jumysyn bastap ketti.
ALMATY