Adamdardyń minez qulqyna baılanysty úlken eksperıment jasalýda. Baǵdarlamashylar kez-kelgen adamnyń sanasyn baqylaýda ustaıdy. Biz jalǵyzsyraǵanda, qýanǵanda, qınalǵanda, ashýlanǵanda, alańdaǵanda birden qolymyzdaǵy telefonǵa júgiremiz. О́nertapqyshtar smartfonǵa degen táýeldiliktiń saldaryn jaqsy biledi, alaıda buǵan kóz juma qaraýda.
Mamandardyń aıtýynsha, balalarǵa smartfondy ustatý olarǵa esirtki berýmen para-par. Osy baılanys quraldary arqyly sizdiń minez-qulqyńyzdy op-ońaı basqarýǵa bolady. Qulaǵyńyzǵa túrpideı estilse de bul qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan.
Kalıfornııa − ómirimizdi 180 gradýsqa ózgertken tehnoalyptardyń otany. Solardyń oılap tapqan qurylǵylarynyń arqasynda búkil álem adamzat balasynyń qolynda. Endigi onyń kóleńkeli jaqtaryna toqtalyp, tarqatyp kóreıik.
Feısbýk − áleýmettik jelilerdiń ishindegi eń úlken platformalardyń biri. Onda álemniń úshten bir bóligi tirkelgen. Kompanııa buǵan deıin jeli qoldanýshylarynyń jeke aqparattaryn taratqany úshin synǵa alynǵan edi. Endi olar táýeldilik týdyratyn baılanys quraldaryn qoldandy dep aıyptalýda. Sendı Prokılos feısbýk platformasynda ákimshi qyzmetin atqarǵan. Ákimshiniń aıtýynsha, jeliniń bıznes jospary sizdiń ómirińizdegi eń qundy zat − ýaqytyńyzdy alý, artynsha ony jarnama agettikterine satý.
Investısııanyń jańa deńgeıine ótýge, aksııanyń qunyn kóterý úshin, qoldanýshylar jelide kóp ýaqytyn ótkizý kerek. Kórsetkishtiń barlyǵy osy qaralymǵa baılanysty bolǵandyqtan, oqyrmandardyń kóńilinen shyǵý úshin baǵdarlamashylarǵa kóptegen jańa dúnıeler oılap tabýǵa týra keledi. Kompanııanyń eń basty maqsaty − jeli qoldanýshylarynyń smartfonǵa degen táýeldiligin odan ári arttyrý.
Biz asa mán bere bermeıtin «laık» batyrmasy áleýmettik jeliniń sımvolyna aınalǵaly qashan. Al, ınstagram men tvıtterdiń buǵan qatysty ózindik nusqalary bar.
Osy batyrmany oılap tapqandardyń biri Lııa Pıorlman. Mamannyń sózine sensek, jelini oılap tapqandar feısbýkti táýeldilik týdyrmaı, kópshilikke yńǵaıly platforma retinde jasaǵysy kelgen. Alaıda ýaqyt óte kele Lııa «laık» batyrmasynyń ózin-ózi baǵalaýyna áser etip jatqanyn baıqaǵan. Onyń bul batyrmaǵa degen qarym-qatynasy ózgere bastady. Mysaly jelige sýret júktep oǵan unaý batyrmasynyń basylmaǵany kóńil kúıiniń túsýine ákelgen. Ol oqyrmandarymen arasyndaǵy keri baılanysqa, laık batyrmasyna táýeldi bolyp kele jatqanyn sezgen. Dál sol ýaqyttan keıin bireýdiń pikirine degen táýeldilik artqan. Bunyń arty jaqsylyqqa aparmaıtynyn maman kókeıine túıip, onymen kúresýde.
Al, siz telefonyńyzǵa keletin habarlamanyń nelikten qyzyl tústi bolatynyn bilesiz be? Sebebi qanyq tús adamdardyń nazaryn birden ózine aýdara alady. Qyzyl tús basqa tústerge qaraǵanda mı qatparlaryna birden áser etedi. Sebebi ol mıǵa mańyzdy aqparattyń kelgenin habarlaıdy. Bul tústi kórgen adam birden áreket etýge tyrysady. Áleýmettik jelide keletin habarlamalardyń kóbisi osy qyzyl túspen keledi.
Eıza Raskın áleýmettik jelilerdiń paıda bolýyna parashalardyń vızýaldy túrde ádemi kórinýine atsalysqan dızaıner. Ol paraqsha betinde erekshe fýnksııa oılap tapty. Buryn foto, vıdeony kórgende kelesi batyrmasy bolatyn. Lentany ońǵa qaraı jyljytyp, foto men vıdeonyń bitkenine kózińiz jetetin. Al, qazir buǵan biraz ózgerister engizilgen. Áleýmettik jelide kelesi batyrmasy joq, ony astyǵa túsirip jyljyta beresiz. Onyń túbine jete almaısyz. Lentany jyljytqan saıyn túrli aqparattar shyǵyp, odan ári adamnyń nazaryn aýdarady. Al siz altyn ýaqytyńyzdyń ketip jatqanyn ańǵarmaı da qalasyz. Adamnyń mıy bolyp jatqan prsestiń sońyn kórmeı, jumys isteı beredi. Demek ónertapqyshtar psıhologııanyń kómegimen osy eksperımentti qoldanýshylarǵa jasap kórdi. Bul ózderi úshin sátti shyqqan dúnıe bolsa da, basqalardyń ómirindegi basty resýrs ýaqytty alyp jatqanyn Eıza jaqsy túsinedi jáne bul jeliniń algarıtimine ózgeris engizgenine qatty ókinedi.
Statıstıkalyq málimetterge súıensek, jasóspirimder kúnine 90 ret smartfonǵa úńiledi eken. Olar úshin «Laık» batyrmasyn kórý, basý, qabyldaý qalypty jaǵdaı. Basqa adam jiberetin reaksııany qanshalyqty jıi keletinin nemese eshqandaı nátıje bolmaıtynyn biz bilmeımiz. Alaıda jeli qoldanýshylarynan kelgen keri baılanys, bizge qýanysh syılaıtyny aıdan anyq. Onyń basty sebebi – dofamın gormonynyń bólinýi.
Psıhologtardyń aıtýynsha, mundaı táýeldilikti jeńý úshin máseleniń túp-tamyryna úńilý kerek. Nelikten kópshilikke shynaıy ómirden góri vırtýaldy álemdegi ómir unaıdy?
Bul sezim ózine senimsiz, tomaǵa-tuıyq adamdarǵa tán. О́ıtkeni olar ózderin qabyldaı almaıdy. Sonymen qatar olar adamdarmen jaqyn qarym-qatynasqa túsýge júreksinedi. Al vırtýaldy álemde adamdarmen aralasý ońaı, sebebi adamnan rýhanı kúsh talap etilmeıdi, kez-kelgen adammen emin-erkin sóılesip til tabysýǵa bolady.
Vırtýaldy qarym-qatynas adamnyń janyna esh jylýlyq syılamaıtynyn eskergen jón. Al shynaıy qarym-qatynas janǵa jylýlyq pen mahabbat syılaıdy. Ǵalamtorda ótkizetin bos ýaqytty paıdaly nársege jumsańyz: ózińizge qyzyq bir ermek oılap tabyńyz, sportpen aınalysyńyz, bir sózben aıtqanda, qasyńyzdaǵy adamdarǵa kóńil bólińiz, olardyń qandaı qajettilikteri men qıynshylyqtary baryn bilýge tyrysyńyz. Sonda sizdiń shynaıy ómirińiz tolyqqandy bolady ári sizge ony vırtýaldy álemge aıyrbastaýǵa eshqandaı qajettilik týmaıdy.