Tilsiz jaýmen kúres tolastamaıdy

Árıne, eldiń ońtústik ólkesi úshin bul qalyp­ty jaǵdaı. Deı­tur­ǵanmen kúnniń qatty ysyp ke­týi keı jaǵdaıda adamnyń ómirine qa­ýip­-qater ákelýi múmkin. Bi­rin­­­shiden, júregi aýyra­tyn, qan­ qysymy jıi kóteriletin naý­qas­tar men qart kisiler aptap ys­tyqta densaýlyqtary syr be­rip­, qınalyp qalatyndary bar. Ekin­shiden, kúnniń kózi kúlimdep, de­neni qyzdyryp jatqan shaqta bala­lardy úıde ustap otyrý óte qıyn. Keıde ata-analaryna neme­se úlkenderge eskertpeı, shomy­lýǵa ruqsat etilmegen ózen, toǵan­dar­ǵa ketip qalady. Qazir­diń ózinde kún saıyn uıa­ly tele­fonǵa «Sý aıdyndarynda balalardy ere­sekterdiń qara­ýyn­s­yz qaldyrmańyzdar!», «Bel­­gi­len­begen oryndarda shomylýǵa ty­ıym saly­nady!» degen habar­la­malar kelip jatady. Oǵan qo­sa mı qaınatar ystyqta jurt­tyń bári úıin­de, mekemelerde salqyn­­datqysh qosady. Onyń ózi megapolıstiń elektr energııasy júıe­sine túser artyq salmaq. Sony­men birge kún qy­zýynyń kóte­rilýi óńirde órt qaýipsizdigi máse­­lesin kún tártibine shyǵaryp otyr. Qazir qýra­ǵan shópke bir ush­qyn tıse bitti alapat órt­ke ula­sa­tyn mezgil bolyp tur. Son­dyqtan tıis­ti mamandar mun­daı­ kezde asa saq bolýǵa, órt qaýip­siz­di­gi talaptaryn barynsha qatań saq­taý­ǵa shaqyrady.

Osy jaǵdaıǵa baılanysty jýyr­da Shym­kent­ qalasy ákim­di­giniń aqparattyq-kom­mýnı­ka­­sııa­lyq ortalyǵynda tótenshe jaǵ­daılar depar­tamentiniń bas­ty­ǵy Madııar Jaqsybaev ar­naıy jıyn­ ótkizip, órt jaǵdaıynyń al­dyn alý­ jáne boldyrmaý maq­sa­tynda jergilikti bı­lik tarapynan qan­daı­ sharalar atqarylyp jat­­qa­nyn­ jáne aldaǵy josparlary týra­ly baıan­daǵan edi.

Máselen, aımaqtyń kontınentaldy klıma­tyn eskere otyryp, osy kúnde shahardyń tó­tenshe jaǵ­daılar departamenti órt qaýip­siz­di­gi­niń oryn alýyna múm­kindiginshe jol bermeý úshin or­man sharýashylyqtarynyń, jer­gilikti at­qarýshy, azamattyq qor­ǵaý­ jáne basqa da organ­dardyń apat­qa qarsy jumystaryn sarala­dy­. Iаǵnı olar «órtti sóndirýge qanshalyqty ázir­ jáne aldyn alý is-sharalaryn iske asyrýǵa da­ıyn ba?» de­gen máseleler tóńireginde oı qoz­ǵap,­ álsiz jaqtaryn py­syq­­­tap, tıisti áreket ja­saý­ǵa ázir­lik­te­rin áńgimelep berdi.

Brıfıngtiń bas spıkeriniń aı­týyn­sha, qala aýmaǵynda jalpy aýdany 12 980 gektardy quraı­tyn egistik alqaby bar. 60 sha­rýa qojalyǵy jáne jalpy kó­lemi 6 myń 286 gektarǵa teń "Ja­syl beldeý" men Túrkistan obly­syna qarasty «Badam» orman sharýashylyǵy osy atalǵan aý­maqta ornalasqan. Osy kezge de­ıin orman jáne dala órtteriniń aldyn alý maqsatynda jalpy respýblıkalyq mańyzy bar jáne jergilikti mándegi avtomobıl jol­darynyń boıynda, sondaı-aq orman qory aýmaǵy men egistik alqaptarynda órtke qarsy mı­ne­ral­­dy jolaq jyrtý jumys­tary júr­gizilipti. Qalyń aǵash ósken aı­maqta órttiń bolýyn­ týdyrmaý úshin orman sharýa­shylyqtary ja­lyndy aýyz­dyqtaıtyn barsha tehnıka men kerek-jaraqty quraldarmen qam­ta­­masyz etilgen. Onyń ishinde órt són­diretin kólikter, motopom­pa­ se­kildi tehnıkalar bar.

Sonymen birge orman jáne dala órtteri oryn alyp qalǵan jaǵdaıda, olardy der kezinde sóndirip úlgerý eń basty mindet sanalady. Sondyqtan talapqa sáıkes órt sóndiretin eriktilerden jasaqtalǵan 42 top qurylyp, quramyndaǵy 405 adam jo­ǵary daıyndyqqa keltirildi. Budan basqa beıimdelgen qosalqy teh­nıkalarmen jáne arnaıy qol qural­darymen qamtamasyz etildi. TJ departamentinde de tehnıka­dan­ bólek jeke quramdaǵy 84 adam­ «tilsiz jaýmen» kúresýge saqa­d­­aı-saı.

Qala aýmaǵynda jyl basynan beri 62 órt oqıǵasy tirkelipti. So­nyń­ saldarynan 124 mln 952 myń teńgeniń materıaldyq shyǵyny kel­tirilgen. Qyzyl jalyn shar­py­ǵan nysan, aýmaqtardyń 79 pa­­ıyzy turǵyn úı sektoryna, 33 paıyzy kólikterge tıesili. So­ny­men qatar órttiń qaýipti kezeńi bastalǵaly beri 412 janý deregi tirkelgen. Onyń ishinde 125 jaǵ­daıda qurǵaq shóp jansa, 77 már­te­ qoqys órtengen.

Bas spıker Kazgıdromet usyn­­­ǵan boljamǵa sáıkes aldaǵy ýa­qyt­ta aýa temperatýrasynyń kúrt­ kóteriletinine nazar aýdar­dy.­ Osy rette maman «101», «112» qyz­metine qurǵaq shóptiń ne­mese qo­qystyń janyp jat­qa­ny týraly­ kún saıyn 20-30 qońyraýdan kelip túsetinin má­limdedi. Bul jerde shóptiń ór­t­enýi jaqyn mańaıdaǵy ǵıma­rat­tarǵa birinshi kezekte qaýip tón­di­re­tinin eskertti.

«Máselen, jaz shyqqaly qur­ǵaq­ shóp­ten­­ ot tutaný derekteri jıi­le­gen. Sonyń kesi­­ri­­nen laýlaǵan ot megapolıs turǵyny, je­ke ká­sip­ker Sharıpovtiń ıeligindegi qoı­m­a ǵımaratyna deıin baryp, 300 myń teńge kó­le­minde mate­rıal­dyq­ shyǵynǵa batyrdy. So­nymen qatar depar­tamenttiń kezekshi-dıs­pet­cherlik qyzmetiniń «101» pýltine 2023 jyl­ǵy 6 maý­­symda saǵat 14:48-de sha­har­dyń Tu­r­an aýdany Temirlan tas­joly boıyndaǵy «Avto­nur» aıal­damasynyń janynda turǵan trans­­formator men dúńgirshektiń otqa oranyp jat­qa­ny týraly habar­lama kelip túsedi. Oqıǵa or­ny­na dereý jetip kelgen órt sóndirýshiler shy­nymen de trans­formator men saýda núkte­si­n­iń janyp jatqanyn kóredi. Shuǵyl áreket etý­diń nátıjesinde jalynnyń taralyp ketýine jol berilmeı, saǵat 15:06-da órt tolyǵymen són­diriledi. Janǵan aýmaq 2 sharshy metrdi qura­ǵan. Bul oqıǵadan zardap shekken nemese qaza tapqandar joq. Apattyń shyǵý sebebi qa­zir anyqtalý ústinde. «Tilsiz jaýdy» aýyz­­dyqtaýǵa Shymkent qalasy TJD О́rt són­di­rý jáne avarııalyq-qutqarý jumystary qyz­me­tiniń jeke quramynan 30 adam jáne 5 tehnıka­ ju­­myl­dyryldy», dedi tótenshe jaǵ­daı­lar­ depar­ta­­mentiniń bastyǵy Ma­dııar­ Jaqsybaev.

Osy oraıda qalanyń bas órt sóndirýshisi shahar basshysy M.Áıtenovtiń megapolıs aýma­ǵyn­da jazdyń kúnderi orman jáne dala órtteriniń aldyn alý jáne olardy joıýdyń is-sharalar josparyna sáıkes aýdan ákim­­derine tıisti tapsyrmalar ber­ge­nin málimdedi.

ShYMKENT