Tutynýshy quqyn qorǵaý júıesiniń tıimdiligi

Premer-mınıstrdiń orynbasary – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Serik Jumanǵarın respýblıkada tutynýshy quqy buzylǵany týraly shaǵymdar sany jyl ótken saıyn kóbeıip bara jat­qanyn baıandady. Máselen, 2022 jyly tıisti mınıstrlik 30,2 myńnan astam shaǵym qaraǵan. Basqa memlekettik organdar boıynsha da jaǵdaı osyndaı.

Kóbine azamattar medısınalyq qyz­met­terdiń sapasy, baılanys qyzmet­teri, qalalyq qoǵamdyq kólikter jáne qoǵam­dyq tamaqtaný qyzmetterine shaǵymda­nady. Bul rette ótken jyly kelip tús­ken shaǵymdardyń 44,8%-y boıyn­sha kon­sýltasııalyq-quqyqtyq kómek kór­setilip, 43,7%-y boıynsha oń sheshim­  qabyldanypty. Nátıjesinde, tu­tynýshylarǵa 786 mln teńge qaıtarylǵan.

«Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha zańnamaǵa tuty­nýshy quqyǵyn qorǵaý júıesiniń tıim­diligin arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler ázirlendi. Máselen, tutynýshy quqyǵyn qorǵaý máseleleri boıynsha Ombýdsmen ınstıtýtyn engizý, olardyń shaǵymdaryn qaraý rásimin jeńildetý (4-ten 2 satyǵa deıin), negizgi qaǵıdattaryn kommýnaldyq, kólik, medısınalyq, týrıstik qyzmetter, baı­lanys qyzmetteri jáne ózge de sala­larǵa min­detteý kózdelip otyr», dedi S.Juman­ǵarın.

Sonymen qatar sottyń sheshimimen aıyppul salý arqyly azamattyq jaýap­kershilikti engizý josparlanyp otyr. Bul shara kásipkerlik nysandaryn tutynýshynyń zańdy talaptaryn oryndaýǵa yntalandyrady. Sondaı-aq onlaın-saýda segmentinde zańdy talaptardyń oryndalýyn qadaǵalaý boıyn­sha jumys júrgizile bastaıdy.

Jalpy túzetýler nátıjesinde tuty­nýshy quqyǵyn qorǵaý salasyn memle­kettik retteý boıynsha qanaǵattaný deńgeıi 2025 jylǵa qaraı 80%-ǵa jetýge tıis. Usynylǵan túzetýler boıyn­sha Qazaqstannyń ulttyq tutyný­shy­lar lıga­synyń tóraǵasy Svetlana Roma­nov­skaıa túsinikteme jasady.

Premer-mınıstr shaǵymdardyń basym bóligi sapasy tómen taýarlardy satý, zat baǵasynyń kórsetilmeýi jáne durys kórse­tilmeýi, ınternet-dúkenderden aqshanyń ýaqtyly qaıtarylmaýy boıyn­sha ekenin atap ótti.

«Tutynýshylar densaý­lyq saqtaý, tamaqtaný, turǵyn úı-kommý­nal­dyq sharýashylyq, baılanys salalaryn­daǵy qyzmetterdiń sapasyna da jıi sha­­ǵymdanady. Memlekettik organdar ótinishterdi ýaqtyly qaraı bermeıdi. Kó­binese másele sol kúıi sheshilmeı qa­lyp jatady. Osyǵan baılanysty Tu­ty­nýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jó­nindegi vedomstvoaralyq keńestiń ju­my­syn kúsheıtý qajet», dedi Álıhan Smaıylov.

Úkimet basshysynyń aıtýynsha, 2020 jyly «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» zańǵa engizilgen túzetýler úki­mettik emes uıymdar men bıznesti tar­ta otyryp, birtutas júıe qurýǵa yq­pal etti. Oǵan qosa naqty nátıjege qol jet­kizý úshin zańnamalyq bazany odan ári je­til­dirý qajet. Osy maqsatta qol­da­nystaǵy zańdarǵa jańa túzetýler ázir­lengen edi.

 «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi Ombýdsmen ınstıtýtyn engizý usynylady. Ol problemalar men shaǵymdardy retteýdiń negizgi úıles­tirýshisi bolýǵa tıis. Bul oraıda tuty­nýshylardan túsetin shaǵymdardy qaraý algorıtmin barynsha jeńildetý qajet. Munda tutynýshy – qoǵamdyq birlestik – memleket arasyndaǵy ózara is-qımyldyń tıimdi shemasyn qurý mańyzdy», dedi Premer-mınıstr.

Úkimet basshysy usynylǵan zań jo­ba­laryn qoldaý boıynsha daýys berý rásimi ótkizilgennen keıin olardyń Parla­ment Májilisine ýaqtyly joldanýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Sondaı-aq Úkimet basshysy keıingi ýaqytta Qazaqstannyń týrıstik nysandaryna qyzyǵýshylyq artyp kele jatqanyn aıtty. Negizinde, týrızm salasyndaǵy qazirgi jaǵdaı jáne salany damytý bo­ıynsha aldaǵy atqarylatyn sharalardy júzege asyrý barysy talqylandy.

Mádenıet jáne sport mınıstri Ashat Oralov elimizde týrızmniń damyp kele jatqanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, ishki týrıster sany 25%-ǵa ósip, 8,6 mln adamǵa jetken. Bul pandemııaǵa deıingi deńgeıden 2 mln-ǵa jýyq adamǵa kóp. Son­daı-aq ótken jyly Qazaqstanǵa 1 mln-ǵa jýyq sheteldik týrıst kelse, bıyl bul kórsetkish 1,4 mln adamǵa deıin artady degen josparly boljam bar eken. «Bul sheteldik qonaqtardyń Qazaqstanǵa týrıstik baǵyt retinde qyzy­ǵýshylyǵynyń artyp kele jatqanyn kórsetedi», dedi mınıstr.

Respýblıkadaǵy qonaqúıler sany 284-ke kóbeıip, 4 myńǵa jetti. Jalpy syıymdylyǵy 203 myńnan astam tósektik oryndy qurap, 10 myńǵa kóbeıgen. Barlyq týrıstik oryn 2022 jyly jalpy somasy 183 mlrd teńge tabys tapqan. Bul 2021 jylmen salystyrǵanda 68%-ǵa kóp. Nátıjesinde, týrıstik qyzmetten túsetin salyq túsimderiniń rekordtyq deńgeıi tirkelgen. Osy jyldyń I toqsanyndaǵy kórsetkishter saladaǵy ósýdiń jalǵasyp kele jatqan úrdisin kórsetip otyr.

 «Elimizde týrıstik ınfraqurylymdy damytý boıynsha jumys jalǵasyp keledi. Máselen, ótken jyly quny 27 mlrd teńge bolatyn 28 joba aıaqtaldy. Onyń ishinde Balqash kýrorttyq aımaǵynda ın­jenerlik kommýnıkasııalar jáne Aqtaý qalasynyń jyly jaǵajaıyna deıin avtojol salynýy, sondaı-aq áýe tasymaly múmkindikterin edáýir keńeıtken Úsharal jáne Úrjar áýejaılarynyń iske qosylýy erekshe mańyzǵa ıe. Qazirgi tańda 439,3 mlrd teńgeni quraıtyn 83 ın­fraqurylymdyq joba júzege asyrylyp otyr», dedi A.Oralov.

Týrızm salasynyń ınvestısııalyq áleýetin damytýǵa da kóp kóńil bólindi. Máselen, 2019 jyldan beri jalpy quny 420 mlrd teńgeden asatyn 360-tan astam ınvestısııalyq joba iske qosyldy. Bıyl 14,5 myń tósektik oryn men 2 myń turaqty jumys ornyn ashý boıynsha 288 mlrd teńgeniń 115 jobasy júzege asyrylyp otyr eken. Kásipkerlik belsendilikti yn­talandyrý jáne bıznesti qoldaý maq­satynda ótken jyldan bastap elimizde memlekettik qoldaýdyń jańa 7 sharasy qoldanysqa engizilgeni málim.

Sondaı-aq Úkimet otyrysynda Mań­ǵys­taý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Sa­tybaldy, Aqmola oblysynyń ákimi Er­mek Marjyqpaev óńirlerdegi týrıstik jo­balardyń júzege asyrylý barysy týraly baıandady.

Premer-mınıstr týrızm salasynyń kóptegen álem elderi úshin negizgi tabys kózi bolyp sanalatynyn, sondyqtan da onyń damý bolashaǵy óte joǵary ekenin aıtyp ótti. Osy salany jandandyrý jáne oǵan júıeli túrde memlekettik qoldaý sharalaryn kórsetý úshin tıisti zańnamalyq túzetýler engizildi. Atap aıtqanda, Týrıs­tik salany damytýdyń 2023-2029 jyl­darǵa arnalǵan tujyrymdamasy bekitilip, respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeıdegi Týrıstıfıkasııa kartalary daıyndaldy.

Sonymen qatar sheteldik týrısterge salyqty qaıtarýdyń álemdik «Tax free» tájirıbesi engizildi. Týrıster Qazaq­stanǵa vızasyz kele alatyn memleketter qataryna qosylý úshin de naqty jumys júrgizilgen.

 «Elderdiń arasyndaǵy osyndaı kedergilerdi alyp tastaý Qazaqstanda týrızmniń damýyna eleýli serpin beredi. Muny salyq túsimderinen kórýge bolady. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha týrızm salasynan túsken salyqtardyń kólemi 390 mlrd teńgeni qurady. Bul – 2021 jylmen salystyrǵanda 1,5 ese kóp. Jalpy, Qazaqstannyń týrıstik nysandaryna qyzyǵýshylyq artyp keledi», dedi Álıhan Smaıylov.

Jyl saıyn jaǵajaılar men týrıstik aımaqtardyń lastanýyna qatysty syn aıtylady. Turǵyndar men bıznes tarapynan qarapaıym jaǵdaıdyń joq­tyǵyna, joldardyń nasharlyǵyna, týrıs­tik obektilerdegi antısanıtarııaǵa shaǵymdar kóp. Týrıstik maýsym endi bas­taldy, sonyń ózinde qyzmetterdiń sapasy boıyn­sha memlekettik organdarǵa 500-den astam resmı shaǵym men ótinish túsipti.

 «Taksı júrgizýshisiniń sheteldik qonaq­tardy áýejaıdan qonaqúıge deıin 800 dollarǵa jetkizip salǵan jaǵdaı báriniń esinde. Qonaqúıler men jalpy týr­lar­dyń, sondaı-aq ishki bıletterdiń joǵary baǵalaryna, týrısterge qyzmet kórsetý ýaqytyna qatysty shaǵymdar bar», dedi Premer-mınıstr.

Onyń aıtýynsha, mundaı keleńsiz jaıttar eldiń ımıdjine nuqsan keltiredi. Sondyqtan memlekettik organdar da, bıznes te osy problemalardyń bárin shuǵyl sheshýi kerek.

 «Mindetimiz – barlyq óńirde ınfra­qu­rylymnyń, logıstıkanyń, ser­­vıs­­­tiń sapasy men qyzmet kórsetý máde­nıe­tiniń damý qarqynyn arttyrý. Qazaqstan 2029 jylǵa qaraı Saıahat pen týrızmdi damytýdyń jahandyq ındeksi reıtınginde 50-orynnan tómen bolmaýǵa tıis», dep atap ótti Álıhan Smaıylov.

Osyǵan baılanysty Úkimet basshysy negizgi týrıstik oryndarǵa bara­tyn joldardy jóndeý jáne salý jó­nindegi jumysty jedeldetýdi, týrıs­tik obektilerdi ınjenerlik ınfraqu­ry­lymmen ýaqtyly qamtamasyz etý jó­ninde sharalar qabyldaýdy, sondaı-aq kýrorttyq aımaqtar men týrıstik obek­­ti­lerdiń sanıtarlyq jaı-kúıi men abat­tan­­dyrylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Ol sondaı-aq qyzmetterge tarıfterdi kórsete otyryp jáne týrıstik obek­tilerde qaýipsizdik sharalaryn kúsheıtý, barlyq otandyq obekti boıynsha býk­letter, jolsiltemeler men kartalardy basyp shyǵarýǵa jáne taratýǵa erekshe nazar aýdarý kerek ekenin atap ótti.