Osydan bir jyl buryn sharýa qojalyqtary ósirgen bıdaıdyń baǵasy tonnasyna 150-160 myń teńge edi. Tipti jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter ónimin 170-180 teńgeden ótkizip qaryq bolyp qalǵan. О́kinishke qaraı, búginde bul baǵa kózden bulbul ushty. Qazir Qostanaı dıirmenderi bıdaıdyń bir tonnasyn byltyrǵy jemniń baǵasynan tómen – 75 myń teńgeden qabyldap jatyr.
Sharýalardyń aıtýynsha, baǵanyń bulaısha eki ese quldyrap ketýi óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyna keri áser etip, egin sharýashylyqtaryn toqyraýǵa ushyratyp, bankrotqa ákelýi ábden múmkin.
Dıqandar qazaq bıdaıynyń arzandaýyna dıirmender byltyr shekaranyń arǵy betinen tolassyz tasyp alǵan Reseı bıdaıy tikeleı áser etti dep otyr.
– Byltyr Reseı bıdaıy avtokólikpen de, temirjol arqyly da eshbir kedergisiz kirdi. Estýimshe, bir shekara beketiniń ózinen kúnine 10-12 myń tonnaǵa deıin bıdaı kirgen. Muny otyzǵa kóbeıtip kórińiz, sonda aıyna neshe tonna kirgenine kózińiz jetedi. О́te kóp bıdaı kirip ketti. Osylaısha, bizdiń dıirmen-elevatorlardyń bári ońaı oljaǵa kenelip, búıirlerin qampıtyp aldy. Bizdiń bıdaıymyzdy О́zbekstan, Tájikstan, Aýǵanstan sııaqty elderge jóneltýmen aınalysatyn astyq qabyldaý pýnktteri de dál osylaı istedi. Osydan keıin qazaqtyń bıdaıy arzandamaǵanda, kimniń bıdaıy arzandaıdy? – deıdi kánigi dıqan Baýyrjan Barsaqbaev.
Sáýir aıynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Reseıden avtokólikpen bıdaı tasýǵa tyıym salǵany belgili. Biraq odan keıin bıdaı arzandaı túspese, qymbattaı qoımady.
Osylaısha, bar bıdaıyn amalsyz arzanǵa satqan jergilikti sharýashylyqtardyń tabysy tómendep, ekonomıkasy álsiredi. Nátıjesinde, áýel bastan josparlanǵan jańa tehnıka, jańa qurylǵy, mıneraldy tyńaıtqysh satyp alý, qoıma, qamba salý, sharýashylyqqa jańa tehnologııa engizý máseleleri keıinge shegerildi.
«Mundaı jaǵdaı bir-eki apta emes, jarty jyl boıy jalǵasyp keledi. Jergilikti halyqtyń kúnkórisi negizinen aýyl sharýashylyǵyna táýeldi ekenin eskerip, kórshi eldiń bıdaıyna qarsy bir amal tappasa bolmaıdy. Naryqtaǵy jaǵdaı bulaı jalǵasa beretin bolsa, biz túbi bankrot bolamyz. Bankrotqa ushyrasaq, bizben qosa sharýashylyqta eńbek etip jatqan turǵyndar, olardyń ata-analary, bala-shaǵasy jep otyrǵan yrzyǵynan aıyrylady. Aýyldy aıtpaǵannyń ózinde aýyl sharýashylyǵy búkil qalany azyq-túlikpen qamtamasyz etip otyr. Jaǵdaıymyz kún sanap qıyndap barady. Byltyr jemniń ózin 90 teńgeden satyp edik, bıyl bıdaı odan da arzandap ketti. Qazirgi naryqta qalyptasqan ahýaldy ekonomıkalyq apat dep baǵalap, der kezinde tyǵyryqtan shyǵatyn joldy qarastyrmasaq bolmaıdy», deıdi dıqandar.
Osylaısha, ala jazdaı ósirgen óniminiń baǵasy eki ese quldyrap, baǵasy aspandap ketken tehnıka men qosalqy bólshekke ketetin shyǵyny úsh ese ósken sharýalar aldaǵy jaǵdaıymyz qalaı bolar eken dep alańdap otyr.
Bir qyzyǵy, bıdaıdyń quny quldyrap ketkenimen, nan arzandaǵan joq. Dúken sórelerinde turǵan áleýmettik bólke nannyń ózi qambadaǵy bıdaıdan eki ese qymbat bolyp tur.
Qostanaı oblysy