El júregine aınalǵan eńseli elordamyzdyń el sportynda da alar orny erekshe. Keıingi 25 jyldyń ishinde elimizdiń bas shaharynda jankúıerlerdiń delebesin qozdyrǵan talaı dúbirli dodalar uıymdastyrylyp, sáni men sáýleti jarasqan, birinen biri ótetin erekshe dızaındaǵy sport keshenderi boı kóterip, sol ǵımarattarda ataǵy jer jarǵan álemniń dúldúl sportshylary jahandyq jarystarda jeńimpaz boldy. Iаǵnı osy ýaqyt aralyǵynda Astana otandyq jáne álemdik sporttyń ortalyǵyna aınalyp úlgerdi dep aıtýǵa bolatyn sııaqty.
Eńseli sport keshenderi
Resmı statıstıkaǵa súıenetin bolsaq, búginde bas qalada irili-usaqty 600-den astam sport nysany jumys istep tur. Sonyń ishinde jıyrmaǵa jýyq sport ǵımaraty halyqaralyq dodalardy qabyldaýǵa qaýqary jetedi. Sonymen qatar bul sport keshenderinde tek álemdik deńgeıdegi jarystar ótkizip qana qoımaı, qala turǵyndarynyń da salamatty ómir saltyn ustanyp, sportpen shuǵyldanýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Iаǵnı jaz mezgilinde Astana jurty fýtbol, sýǵa júzý, júgirý syndy sport túrlerimen aınalyssa, qysta konkı teýip, shat-shadyman bolady. Máselen, «Astana» sport kesheni qala turǵyndaryna basseın men jattyǵý zalyn usynady. Sonymen qatar balalar skalodrom, fýtbol jáne basketbol men voleıbol úıirmelerine jazylyp, úlkender jaǵy oıyn alańdaryn jalǵa alyp, jattyǵýlaryna bolady. Sporttyq seksııalardan kıkboksıng, karate, boks jáne taǵy basqa úıirmeler jumys isteıdi.
Veloshabandoz shlemi túrinde jasalǵan «Saryarqa» velotregi – álemdegi eń úzdik sport keshenderiniń biri retinde tanylǵan. 2011 jyly paıdalanýǵa berilgen ǵımaratta jattyǵý zaly, trek, muz syrǵanaǵy, taekvondo, gımnastıka, oıyn zaly jáne shaǵyn fýtbol alańdary bar. «Saryarqa» velotregi syrtqy kórinisi aıtyp turǵandaı, negizinen, velosportqa arnap salynǵan. Dese de, bul jer bokstan, basketboldan, kórkem gımnastıkadan jáne dzıýdodan jarystar ótkizýge yńǵaıly keshen. Munda voleıbol, fýtbol alańdary men basseın jáne fıtnes-ortalyq bar. Bul keshendegi sport jarystaryn 9 myńnan asa jankúıer tamashalaı alady.
«Alaý» muzaıdynyna elorda turǵyndary konkı teýip, sergý úshin barady. Qys mezgilinde kúnine 2500-deı halyq jınalady eken. Al sońǵy derekterge súıensek, búginde elordamyzdyń árbir tórtinshi turǵyny salamatty ómir saltyn ustanyp, turaqty túrde sport túrlerimen aınalysady. Sonymen qatar «Alaýda» jaz mezgilinde batýt, ústel tennısi, badmınton, bılıard jáne shaǵyn golf sekildi sport túrlerimen shuǵyldana alady.
«Dáýlet» sport kesheninde úlken tennısten dárister júrgiziledi. Búginde elimizdegi eń úlken tennıs ortalyǵynda balalar jekeleı jáne top bolyp jattyǵady. Bul jerde tennıstiń álippesin úıretýden bastap, túrli jarystarǵa daıyndap shyǵarady. Sondaı-aq qala turǵyndary qalaǵan ýaqytynda kortty jalǵa ala alady. Búginde osy tennıs kortynda shyńdalyp shyqqan astanalyq jas sportshylar halyqaralyq jarystarda úzdikter qatarynan kórinip júrgeni barshaǵa belgili.
Astanadaǵy aıshyqty ǵımarattardyń qataryn «Barys Arena» muz saraıy da tolyqtyryp tur. 2015 jyly paıdalanýǵa berilgen bul keshende elordanyń «Barys» hokkeı klýby Qurlyqtyq hokkeı lıgasynda matchtaryn ótkizedi. Arena bir sátte 12000-ǵa deıin kórermen syıdyra alady. Jalpy aýmaǵy 86 myń sharshy metrdi alyp jatyr. Kóp fýnksııaly keshende 2 muz aıdynyna qosa, 50 metrlik olımpıadalyq basseın men kórkem júzýge arnalǵan basseıni bar. Sonymen qatar sport saraıynda basqa da merekelik mádenı is-sharalardy ótkizýge bolady.
Budan bólek, 30 myń jankúıerge arnap salynǵan «Astana Arena» sport keshenin, sonymen qatar úsh jyl buryn el ıgiligine berilgen QAZAQSTAN jeńil atletıka sport keshenin de atap ótýge bolady. Halyqaralyq jeńil atletıka federasııalary qaýymdastyǵy (IAAF) tarapynan sertıfıkatqa ıe bolǵan bul sport nysany eń joǵary deńgeıdegi jarystardy (álem, Azııa chempıonaty jáne t.b.) ótkizýge, sapaly jattyqtyrýshylar quramy men sportshylardy daıyndaýǵa múmkindik beredi. Úsh qabatty ǵımaratta sopaq júgirý jolaǵy, basseın, sportshylarǵa arnalǵan 36 oryndyq jataqhana jáne jeńil atletıkanyń barlyq túri qamtamasyz etetin ıadro laqtyrýǵa, bıiktikke sekirýge, uzyndyqqa sekirýge arnalǵan sektorlary bar.
Bas shahardaǵy dodalar
Joǵaryda biz atap ótken sport ǵımaratynyń birqatarynda keıingi 10 jyldyń ishinde álemdik deńgeıdegi jarystar, ártúrli sport túrlerinen álem jáne Azııa chempıonattary bir emes, birneshe ret uıymdastyryldy. Sonymen qatar fýtboldan Eýropa jáne álem chempıonattarynyń irikteý kezeńderi, Eýrokýbok dodalarynyń eń mańyzdy oıyndary, elimizdiń dańqty kásipqoı boksshylarynyń qatysýmen kásipqoı boks keshteri de uıymdastyrylǵany kúni búgingideı jadymyzda.
Tarqatyp aıtar bolsaq, 2009 jyly paıdalanýǵa berilgen «Astana Arena» stadıonynda ár jyldary Eýropanyń eń tańdaýly quramalary dop tepti. Solardyń qatarynda 2014 jylǵy álem chempıony Germanııa, 1992 jylǵy Eýropa chempıony Danııa, álem chempıonatynyń eki dúrkin qola júldegeri Polsha, álem jáne Eýropa chempıonatynyń júldegeri Nıderland, Chehııa, Belgııa jáne taǵy basqa kári qurlyqtyń azýly ujymdary bar.
Sonymen qatar 2011 jyly qysqy Azııa oıyndary qarsańynda ashylǵan «Saryarqa» sport kesheninde eń alǵash short-trek jarystary ótse, keıinnen velosporttan Álem kýbogi, 2013 jyly elimizde alǵash ret ótken aýyr atletıkadan Azııa chempıonatynyń jarystary uıymdastyryldy. Sol joly jerlesterimiz 3 altyn, 2 kúmis, 1 qola medal oljalap, jarysty jalpykomandalyq esepte úshinshi orynmen túıindegenin aıta ketken jón.
2015 jyly Astana turǵyndary «Alaý» muzaıdynyndaǵy dzıýdodan álem chempıonatyn tamashalaýǵa múmkindik aldy. Jer-jahannyń 123 elinen kelgen eń tańdaýly balýandar bir apta boıy Astana aspanyn dúbirge bóledi. Sol jyly el tarıhynda alǵash ret eki qazaq balasy fınalda beldesip, el mereıin asyrdy. 60 kılo salmaqtaǵy elimizdiń qos myqtysy – Eldos Smetov pen Rýstam Ibraev jarys boıy barlyq qarsylastarynan basym túsip, fınalda jankúıerlerge tartysty beldesý usyndy.
Araǵa bir jyl salyp elorda tórt birdeı otandasymyz dara shyqqan bokstan áıelder arasyndaǵy álem chempıonatyn qabyldady. Sol jylǵy burymdylar básekesinde Nazym Qyzaıbaı, Dına Jolaman, Valentına Halzova jáne Lázzat Kúngeıbaeva Ánuranymyzdy shyrqatyp, sport keshenine jınalǵan boks jankúıerlerin qýanysh pen shattyqqa bólegen edi.
2019 jyly Astana turǵyndary taǵy bir álemdik deńgeıdegi mańyzdy jarystyń kýágeri atandy. Elordadaǵy «Barys Arena» kesheninde dúnıejúziniń eń tańdaýly apaıtós balýandary elimizdiń bas qalasynda bas qosyp, álem chempıony ataǵyn sarapqa saldy. Olardyń qatarynda Olımpııa oıyndarynyń eki dúrkin, álem chempıonatynyń bes dúrkin jeńimpazy reseılik Abdýlrashıd Sadýlaev, Olımpııa oıyndarynyń júldegeri, úsh márte álem chempıonatynda dara shyqqan grýzııalyq Geno Petrıashvılı, jahandyq dodanyń tórt dúrkin chempıony amerıkalyq Kaıl Deık, Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy kýbalyq Ismael Borrero Molına jáne taǵy basqa myqty sportshylar bolǵanyn jankúıerler áli de umyta qoımaǵan bolar.
Sonymen qatar elordada shaıbaly hokkeıden birinshi dıvızıonnyń álem chempıonaty, klassıkalyq shahmattan álem chempıonatynyń altyn táji, tennısten ATR 500 sanatyndaǵy týrnır jáne odan bólek iri jarystar ótkizilse, jekelegen sport túrlerinen dańqty boksshymyz Gennadıı Golovkın bastaǵan otandyq kásipqoı boks juldyzdary Qanat Islam men Beıbit Shúmenov elordada altyn belbeýin qorǵady. Álemdik tennıs juldyzdary sanalǵan ıspanııalyq Rafael Nadal, fransııalyq Jo-Vılfrıd Tsonga, serbııalyq sańlaq Novak Djokovıch Astanaǵa arnaıy kelip, qala turǵyndaryna keremet kórmelik match usynǵan bolatyn.
Elordany áıgilegen «Astana» brendi
Elordanyń ataýy búginde halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan moıyndalyp qana qoımaı, sport áleminde de dańqy jer jaryp tur. Buǵan «Astana» ataýyn ıemdengen sporttyq komandalar kóp eńbek sińirgeni jasyryn emes. Máselen, velosporttaǵy «Astanamyz» osy ýaqytqa deıin «Týr de Frans», «Djıro d’Italııa», «Ispanııa Výeltasy» sekildi jahandyq iri dodalarda aldyńǵy shepti bermeı júr. Sondaı-aq osy már-tebeli kópkúndikterdiń barlyǵynda «Astananyń» veloshabandozdary jeńis tuǵyrynan kórindi. Olardyń arasynda Aleksandr Vınokýrovtyń izin jalǵaǵan jerlesimiz Alekseı Lýsenkonyń da bar ekeni qýantady. 2017 jyly «Ispanııa Výeltasynda», 2020 jyly «Týr de Fransta» bir márte kezeń jeńimpazy atanǵan bolatyn.
Veloklýbtan bólek, «Astana» fýtbol komandasy da Eýropany baǵyndyra bastady. 2009 jyly qurylǵan elordalyq ujym osy ýaqyt aralyǵynda Chempıondar lıgasynyń toptyq kezeńinde bir ret, Eýropa lıgasynyń toptyq básekesinde eki ret oınady. Sonymen qatar Qazaqstannyń jeti dúrkin chempıony 2018 jyly Eýropa lıgasynda tuńǵysh ret pleı-off kezeńine shyqty. Osy bir aıtýly tabysynan keıin kári qurlyqtyń komandalary elorda ujymymen sanasa bastady. «Astana» Eýrokýbok jarystaryna qatysa bastaǵan jyldary klýbtyq reıtıngte úzdik 400 komandanyń ishinde bolsa, aınaldyrǵan úsh-tórt jyldyń ishinde TOP-100 klýbtyń qataryna qosyldy. Tipti bir kezderi aǵylshynnyń «Everton», Italııanyń «Inter» jáne Máskeýdiń «Lokomotıv» komandalaryn jáne basqa da iri komandalardy basyp ozǵan-dy.
Astana brendimen álemge tanylǵan taǵy bir komandanyń biri – «Astana arlandary» jartylaı kásipqoı boks klýby edi. Búkilálemdik boks serııasynda el namysyn qorǵaǵan elorda komandasy 2010-2018 jyldar aralyǵynda atalǵan týrnırde úsh márte chempıon atanyp, tórt márte júldegerler qatarynan kórindi. Arlandardyń aýyz toltyryp aıtatyn jetistigi 2015 jáne 2017 jyldarǵa týra keldi. О́ıtkeni álemdik boks derjavasy sanalatyn kýbalyq komandamen eki ret fınalda jolyǵyp, Bostandyq aralynyń boksshylaryna Qazaq eliniń oǵlandary da osal emestigin dáleldedi.
WSB jobasyndaǵy «Astana arlandary» sapynda ár jyldary esimi jahanǵa málim boksshylar qorǵady. Olardyń qatarynda Beıjiń Olımpıadasynyń chempıony Baqyt Sársekbaev pen qola júldegeri Qanat Islam, Rıo Olımpıadasynyń chempıony Danııar Eleýsinov pen kúmis júldeger Vasılıı Levıt, sondaı-aq álem chempıondary Mereı Aqshalov, Qaırat Erálıev, Jánibek Álimhanuly, Temirtas Júsipov, Olımpııa oıyndarynyń qatysýshysy Qanat Ábýtalıpov, Rýslan Myrsataev, Oljas Sáttibaev sekildi boksshylar judyryqtasty.
Budan bólek «Astana» atty basketbol klýby da bar. Komandanyń qurylǵanyna kóp bola qoımasa da, Qazaqstannyń 10 dúrkin chempıony atanyp, el kýbogin toǵyz ret ıelendi. 2017 jyly Azııa chempıonatynyń qola júldegeri atandy. 2011 jyldan beri VTB Biryńǵaı lıgasynda synǵa túsip kele jatqan «Astana» basketbol komandasy úsh ret shırek fınalǵa deıin jetti.
Úmitpen pen meje
Komandalyq saıystardan bólek, jekeleı sport túrlerinde de atoı salyp júrgen astanalyq sportshylar az emes. Olar sporttyń qaı túrinde bolmasyn, halyqaralyq arenada el týyn bıikke kóterip júr. Alaıda, olardyń birqatary ózge aımaqta týyp-ósken órender ekeni belgili. Máselen, jýyrda ǵana Tashkentte ótken bokstan álem chempıonatynda top jarǵan Sanjar Táshkenbaı ońtústiktiń týmasy bolsa, Nurbek Oralbaı Jambyl oblysynda týǵan. Sonymen qatar bokstan Rıo Olımpıada chempıony Danııar Eleýsinov Oraldyń óreni, velosporttan London Olımpıadasynyń jeńimpazy Aleksandr Vınokýrov negizi Soltústik Qazaqstannyń, mergen Olga Dovgýn ońtústiktiń túlegi ekeni jasyryn emes.
Astanalyq sportshylardyń tizimi osylaı jalǵasa beredi. Eń ókinishtisi, 25 jyldyń ishinde Astana qalasynyń birde-bir tól turǵyny arasynan chempıon sportshy shyqqan joq. Sondyqtan búginde elordanyń da tól sportshylaryn kóteretin kez jetti. Oǵan elordada barlyq jaǵdaı jasalǵanyn joǵaryda atap óttik. Sporttyq klýbtar ashylyp, bapkerler de, shetelden mamandar da tartylyp jatyr. Bálkim, aldaǵy Olımpııa oıyndarynda, álem jáne Azııa chempıonattarynda oza shapqan astanalyq sportshylardyń jeńisinen súıinshi surap, sol sańlaqtardyń jetistigine qol soǵyp qalarmyz.