Bul kúnderi Májilis depýtattarynyń óńirlerdegi jumys sapary jalǵasyp jatqany belgili. Jer-jerlerdegi kezdesýlerde kóterilgen máseleler aıtylǵan jerinde qalmaı, halyq qalaýlylary arqyly quzyrly mekemelerdiń qulaǵyna jetse, quba-qup.
MÁMS júıesiniń tıimdiligin arttyrý qajet
Parlament Májilisi Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Ashat Aımaǵambetov S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetinde dárigerlermen kezdesip, aldymen MÁMS júıesiniń tıimdiligi men medısınalyq kómektiń sapasyn kóterý qajettigin, onyń ishinde MÁMS pen TMKKK saralaýdyń mańyzdylyǵyn tilge tıek etti.
«Medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligin «qazir jáne osynda» qaǵıdaty boıynsha qamtamasyz etý qajet. Sondyqtan buryn josparlanǵan aı saıynǵy qarjylandyrýdan bas tartyp, naqty kórsetilgen qyzmettiń aqysyn tóleýge kóshýdi qamtamasyz etý qajet. Sondaı-aq dárigerler arasynda túsinbeýshilik pen qarjy resýrstary shyǵynyna jol bermeý úshin MÁMS pen TMKKK paketteri esebinen kórsetiletin medısınalyq qyzmet túrlerin naqtylaý qajet», deıdi depýtat.
Depýtat saraptamalar men taldaýlar qarjylandyrýdy josparlaýǵa baılanysty máselelerdiń bar ekenin aıǵaqtaıtynyn aıtyp otyr. Máselen, kókeıkesti sıpatqa ıe baǵyttar boıynsha (konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetter) qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi baıqalsa, kerisinshe kásibı tekserýler, skrınıngter júrgizýde qarajattyń ıgerilmeýi qatar júredi, sondyqtan qarjylandyrýmen baılanysty máselelerdiń bir bóligin ishki resýrstar esebinen, atap aıtqanda, utymdy jáne negizdi josparlaý arqyly sheshýge bolady.
A.Aımaǵambetov bıyl kúzde Májiliste mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesi máseleleri boıynsha parlamenttik tyńdaý ótetinin eske sala otyryp: «Búginde densaýlyq saqtaý salasynda aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr. Alaıda MÁMS júıesiniń tıimdiligin arttyrýymyz qajet. Azamattar medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men qoljetimdiligi artqanyn sezinýi, túsinýi qajet, óıtkeni olar aqy tólep otyr. Demek júıege qosymsha reforma qajet», dedi.
Sıfrlandyrý kóp jumysty jeńildetedi
Megapolıs dárigerleri úshin mańyzdy basqosýda medısına qyzmetkerleriniń júktemesin azaıtý maqsatynda medısınalyq aqparattyq júıelerdiń bólshektenýin joıý sóz boldy. Bul rette A.Aımaǵambetov densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin iske qosý jumystaryn aıaqtaý da asa mańyzdy ekenin aıtty.
Bul máseleni sheshý úshin búginde E-Densaýlyq biryńǵaı aqparattyq-tehnologııalyq platformasy sheńberinde densaýlyq saqtaý júıesin tolyq sıfrlandyrý, onyń ishinde medısınalyq kómekti josparlaý, satyp alý, monıtorıngileý jáne tólem úderisterin sıfrlandyrý boıynsha jumys júrgizilip otyr, nátıjesinde, MÁMS qarjylandyrý júıesi jetildirilýge tıis. Biryńǵaı derekter qoımasyn iske qosý jáne medısınalyq uıymdardyń aqparattyq júıelerimen tolyq shoǵyrlana otyryp, áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń medısınalyq kómekke aqy tóleýdiń biryńǵaı júıesin ónerkásiptik paıdalanýǵa engizý josparlanyp jatqan jaıy bar. Osyǵan oraı sıfrlandyrý derbestendirilgen qarjylyq esep pen medısınalyq qyzmetterdi tutynýshylardyń vırtýaldy shottaryndaǵy qarajat qozǵalysyn qadaǵalaý qaǵıdaty negizinde júzege asyrylmaq. Bul sıfrlyq (mobıldi) quraldardy (SMS, QR rastaýlary) paıdalana otyryp, dárigerdiń qabyldaýyn rastaý úshin jeke tekserý mehanızmin engizýge múmkindik beredi.
Osy jıynda tarıfterdi belgileý ádisnamasyn jáne saqtandyrylýshynyń mártebesin qaıta qaraý máseleleri de qozǵaldy. Sonymen MÁMS bastalǵan kúnnen bastap 12 aı ishinde jarna bolǵan jaǵdaıda saqtanýshynyń mártebesin anyqtaý usynylady.
Kezegimen sóz alǵan Almatydaǵy №16 qalalyq emhananyń bas dárigeri Ulyqbek Medeýbekov MÁMS erejeleri men zańnamasyndaǵy qaıshylyqtardy, atap aıtqanda, keıbir skrınıng boıynsha medısınalyq qyzmetterdiń ártúrli medısınalyq kómek tobyna jatatynyn alǵa tartty.
«Birqatar medısınalyq tekserý qyzmeti TMKKK-ǵa engizilgenimen, keıbir taldaýlar men zertteýler bul tizimge kirmeı qalǵan. Demek bul skrınıngten bireý óte alady, endi bireýi MÁMS saqtandyrý bolmasa óte almaıdy. Sondaı-aq zańnamada sheteldikterdiń Qazaqstan azamattarymen quqyǵy birdeı jáne medısınalyq qyzmettiń birdeı kólemi qarastyrylǵan, biraq olar MÁMS-te saqtandyrylýy qajet delingen. Degenmen normalarda sheteldik azamattardy saqtandyrý algorıtmi áli ázirlenbegen», dedi U.Medeýbekov.
Kadr tapshylyǵy qalaı sheshiledi?
Ońtústik óńirdiń betke ustar mamandary jınalǵan kezdesýde A.Aımaǵambetov aýyldaǵy medısına kadrlarynyń tapshylyǵyn azaıtý máselesin aınalyp ótken joq. «Qazir aýylǵa jumys isteýge keletin dárigerlerdiń kóterme aqysyn 10 mln teńgege deıin kóterý máselesin sheshý qarastyrylyp jatyr», dedi depýtat.
Sol sııaqty medısına qyzmetkerleriniń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrý máseleleri de umyt qalǵan joq. Atap aıtqanda, 2023 jyldan bastap saqtandyrý jumys berýshiniń qarajaty esebinen júzege asyrylady, al 2025 jyldan bastap saqtandyrý syıaqy somasy medısınalyq uıym men medısına qyzmetkeri arasynda ortaq jaýapkershilikti jasaý úshin bólinedi. Depýtat A.Aımaǵambetov dárigerlerdi osynaý aýyrtpalyqtan bosatý úshin saqtandyrý jarnasyn tek medısınalyq uıymdarǵa salýdy usyndy.
QazUMÝ rektory Marat Shoranov dárigerlerdiń kásibı jaýapkershiligi tujyrymdamasyn ázirleý MÁMS engizilgenge deıin bastalǵanyn, sonymen birge halyqaralyq tájirıbeler saraptalyp, tolyq kinálilik prezýmpsııasy bar amerıkalyq júıe men skandınavııalyq medıasııa júıesiniń arasynda tańdaý jasalǵanyna erekshe toqtala ketti. «Nátıjesinde, bizde transplantasııadaǵy sııaqty (máıit donorlyǵy) aralas júıe paıda boldy. Endi bizde kelisim prezýmpsııasy da, kelispeýshilik prezýmpsııasy da bar. Álemniń eshbir elinde mundaı ekiushty boljam joq. Aınalyp kelgende, elimizde máıitti transplantasııalaýda máseleler týyndady. Transplantasııadaǵydaı bolmaý úshin kez kelgen aralas júıeden aýlaq bolý qajet», dedi M.Shoranov.
Sonymen qatar M.Shoranov granttardy bólý júıesin qaıta qaraý qajettigin basa aıtty. Rektordyń aıtýynsha, búgingi tańda QazUMÝ-da jalpy medısına salasyna 200-ge jýyq grant jáne farmasevtıkalyq óndiris tehnologııasy mamandyǵyna 600-den asa grant bólingen, ıaǵnı artyq óndiris daǵdarysy baıqalady. Elimizde bar bolǵany 96 farmasevtıkalyq óndirýshi bar, taldaý nátıjesine súıensek, farmasııa óndiris tehnologııasy boıynsha dıplom alǵan ótken jylǵy túlekterdiń tek 4%-y ǵana óz mamandyǵy boıynsha jumys isteıdi, al jalpy medısına stýdentteriniń 75%-y aqyly negizde bilim alatyndyqtan, olarǵa joldama berilmeıdi.
QazUMÝ rektorynyń pikirine súıensek, medısına mamandarynyń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrýdyń jańa tujyrymdamasyn iske qosýdyń birinshi kezeńinde qarjylyq shyǵyndardy medısınalyq uıymǵa júktegen jón. Biraq keıin dárigerlerdiń ózderi qarjylyq jaýapkershilikti birtindep kóterýi qajet. Rektor bul jumysqa beıindik qaýymdastyqtar da tartylýǵa tıis degen kózqarasyn bildirdi.
Taǵy bir kókeıkestiligin joımaı kele jatqan máselege oraı, QazUMÝ rektory: «Jalpy, medısına boıynsha stýdentterdiń kóbi aqyly bólimderde oqıdy. Bular – biz aýylǵa jibere almaıtyn mamandar. Olarǵa 10 mln-dap aqsha berip qalaı qulshyndyrsaq ta, aýyldyq jerlerge barmaıdy, shalǵaı óńirlerge joldama bere almaımyz. Menińshe, mamandardy bólý taktıkasyn ózgertý qajet», deıdi.
ALMATY