Jaýapty kezeńdegi jastar forýmy

Bıyl jastar resýrstary ortalyǵynyń qurylǵanyna on jyl tolyp otyr. Mınıstrlik bastama kóterip, Aqmola oblystyq ákimdiginiń qoldaýymen ótken aýqymdy forýmǵa elimizdiń túkpir-túkpirinen bastamashyl jastar jınaldy. Ár óńirde ózgege úlgi-ónege bolyp óriler keń tynysty, ózgeshe óristi, nátıjesi qýantarlyq is bar. Sol sharýanyń bárine jastar úshin tıimdi ári maǵynaly ózgeshe óris izdegen jastar altyn dińgek bolyp júr. «Tool fair» ozyq jobalar jár­meńkesinde tyńǵa túren salǵan soqtaly oı, sony izdeniske kýá boldyq. Bar sharýa jumyrdyqtaı jınalyp, bir arnada toǵysa kelgende jas tolqyndy jańa bıikke kótermek, tyń serpin bermek. Forýmnyń basty maqsaty da sol. Úsh kúnge sozylǵan forým barysynda árqıly baǵyttaǵy izdenister izi ekshelip, oralymdy oılar aıtyldy. Sheberlik synyptary ótkizildi.

«Ádiletti Qazaqstan – adal azamat» alańynda ózekti máseleler ortaǵa salyndy. Darhan Qydyráli jastar úshin kókeıkesti birqatar máselege toqtaldy. Búgingi býynnyń ishindegi kemshilik te aıtylmaı qalmady.

Mınıstr óz sózinde «Memlekettik jastar saıasaty týraly» zańnyń kúshine en­gen­digine toqtaldy. Qoǵamdaǵy jas­tar­dyń alar orny, atqaryp jatqan qyrýar sharýasymen qatar, ózekti máselelerge de nazar aýdaryldy. Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Darhan Jazyqbaev, «Amanat» partııasynyń hatshysy Dáýlet Káribek jastardy forým jumysynyń bastalýy­men quttyqtaı kele, olarǵa júkteler mindet mejesin aıqyndady. Aqmola oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Eldos Ramazanov óńirde atqarylyp jatqan oń sharýalar týraly baıandap berdi.

Oblysta 212 myńnan astam jas bar. Jastar saıasatyn júzege asyrý úshin oblystyq bıýdjetten 850 mıllıon teńge qarajat bólý kózdelgen. Osy jyldan bastap jastarǵa arnalǵan 2,5 paıyzdyq nesıe berilýde. Oblys ákiminiń ataýly stıpendııasy 231 stýdentke beriledi. Bul jobaǵa oblystyq bıýdjetten 125 mıllıon teńge bólinip otyr. Osy baǵyt boıynsha 2 500 aqmolalyq jas joǵary bilim alyp, nátıjeli eńbek etýde. Joǵary oqý oryndary stýdentteri úshin oblystyq bıýdjetten bakalavrıatqa 160 grant jáne rezıdentýraǵa 35 grant bólinip otyr. Bıyldan bastap jastardyń shyǵarmashylyq ıdeıalaryn, startaptar men jobalardy iske asyrý úshin «Táýelsizdik urpaqtary» granty boıynsha óńirlik joba qolǵa alynǵan.

Forýmda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri jas tolqynnyń boıyndaǵy keleńsizdikterdi saralaı kelip, odan arylý joldaryn da nusqaı ketti. Máselen, Túrkistanda ótken Ulttyq quryltaıda Prezıdent keıingi birneshe jylda elimiz 15 pen 29 jas aralyǵyndaǵy jastardyń ózine-ózi qol jumsaýy álem boıynsha aldyńǵy qatarda ekendigin atap aıtty. Aldaǵy ýaqytta osyndaı jantúrshigerlik oqıǵalardyń sebep-saldaryn anyqtaý paryz. Jastar arasyndaǵy quqyq buzýshylyq ta órship tur.

– Statıstıkalyq derekterge súıensek, 2023 jyldyń 1 tamyzynda elimizde psıhoaktıvti zattardy qoldanatyn 108,8 myń adam baqylaýda boldy. Onyń 90,6 myńy alkogolge táýeldi, 18,2 myńy esirtkige táýeldi. Onyń 50 paıyzdan astamy 14 pen 35 jas aralyǵyndaǵy jastar. Birinshi kredıttik bıýronyń derekteri boıynsha 7,5 mıllıon otandasymyz­dyń tólenbegen nesıesi bar. Bul eldiń ekonomıkalyq belsendi halqynyń 77 paıyzy. Qaryz alýshylardyń 50 paıyzdan astamy 18 pen 35 jas aralyǵyndaǵy jastar, – dedi mınıstr.

Joǵaryda aıtylǵan aıryqsha mańyzdy máseleler sheshimin tez arada qarastyrýdy talap etedi. Bul oraıda atqarylyp jatqan orasan zor jumys ta bar. El boıynsha 232 jastar resýrstyq ortalyǵynda jastarmen jumys istep jatqan úsh myńnan astam mamannyń jalaqysyn kóterý múmkindigi qarastyrylýda. Jastar úshin memlekettik baǵdarlamalar men jobalarǵa qatysýdyń naqty algorıtmderin qamtıtyn biryńǵaı ınteraktıvti aqparattyq-sıfrlyq platforma qurý josparlanyp otyr. Bul olarǵa barlyq memlekettik qoldaý sharalary týraly der kezinde bilip qana qoımaı, ózderi de belsene qatysýǵa, óz ıdeıalaryn usynýǵa mol múmkindik bermek. Jastar ǵylymı zertteý ortalyǵyn óńirlik problemalardy zerdeleýdi qosa alǵanda, tutas salany muqııat zertteýmen aınalysatyn respýblıkalyq-ádistemelik ǵylymı zertteý ortalyǵyna aınaldyrý boıynsha jumys júrgizilip keledi.

– Keıingi jyldary elimizde kreatıvti ındýstrııa qarqyndy damyp keledi, – dedi mınıstr. – Memleket basshysy kreatıvti ındýstrııaǵa erekshe nazar aýdarý kerektigin atap ótken bolatyn. Sol sebepti ótken jyly alǵash ret «Daryn» memlekettik jastar syılyǵyna «Kreatıvti qyzmet» atalymy qosyldy.

Al Darhan Jazyqbaev ótken jyldyń 1-30 qyrkúıegi aralyǵynda prezıdenttik kadrlyq jastar rezervine qujat qabyldaý bastalǵanyn eske saldy. Sóz arasynda memlekettik qyzmetke qabyldaý erejelerin jeńildetý týraly jaǵymdy jańalyqty forýmǵa qatysyp otyrǵan jastar qýana qarsy aldy. Bıyldan bastap barlyq úderisterdiń bir bóligi jeńildeı túspek. Konkýrsqa qajetti qujattardy elektrondy poshta arqyly tapsyrýǵa bolady. Áńgimelesýdi qashyqtan ótkizedi. Bastapqy qujattar jıyntyǵynyń tizimi birshama qysqartyldy.

Sletke qatysýshy jastar mınıstrge ózderin tolǵandyryp júrgen ózekti máselelerge baılanysty suraqtaryn qoıdy. Kóterilgen máselelerdiń biri – jumyspen qamtý. Ásirese shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldar da eki qolǵa bir kúrek taba almaı júrgen jastardyń jumyspen qamtylýy, belgili bir kásipti ıgerý, sondaı-aq olardyń belsendiligin arttyryp, bolashaqqa degen senimin nyǵaıtý. Bul oraıda memleket tarapynan qyrýar jumystyń qolǵa alynyp otyrǵandyǵyn aıta ketýimiz kerek. Bir áttegen-aıy, aýyl jastarynyń barlyǵy birdeı qamqorlyq týraly qulaqtana almaı otyr. Aldaǵy ýaqytta osy bir olqylyqtyń ornyn toltyrsa, oń bolar edi.

Oblys ortalyǵynda Darhan Qydyráli aqparat quraldarynyń ardagerleri men osy salada eńbek etip júrgen jýrnalıs­termen júzdesti. Kezdesý barysynda Kókshetaý qalasynyń qurmetti azamaty Bolat Janádilov jastar tárbıesine baılanysty aǵa býynnyń syn-eskertpesin jetkizdi. El aǵasynyń oıyn­sha, jas tolqyndy ıgi isterge uıytý úshin olardyń boıyndaǵy elshil qasıet­terdi nyǵaıta túsý qajet.

Sapar barysynda mınıstr Naýan haziret ortalyq meshitiniń jumy­symen tanysty. Dostyq úıindegi «Qoǵamdyq kelisim» mekemesinde ulttyq-mádenı ortalyq­tar jetekshilerimen júzdesip, dostyq­qa dáneker bolyp júrgen túrli etnos ókil­derimen pikir almasty.

Aqmola oblysy