Premer-mınıstrdiń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileý Astanaǵa resmı saparmen kelgen Italııa Premer-mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister jáne halyqaralyq yntymaqtastyq mınıstri Antonıo Taıanımen kelissóz júrgizdi.
Ekijaqty áńgime barysynda Qazaqstan men Italııa qatynastarynyń serpindi damýy talqylandy. Saıası, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, mádenı-gýmanıtarlyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne týrıstik salalardaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń jaı-kúıi men damý perspektıvalary egjeı-tegjeı sóz boldy. Sondaı-aq taraptar kópjaqty formattaǵy ózara is-qımyldy, sonyń ishinde halyqaralyq jáne óńirlik kún tártibindegi máseleler jóninde pikir almasty.
«Búgingi tańdaǵy geosaıası jáne geoekonomıkalyq turaqsyzdyq elimizdiń syrtqy saıası strategııasynan jan-jaqtylyqty talap etedi. Sondyqtan yntymaqtastyǵymyz bekigen jaqyn kórshilerimiz, strategııalyq áriptesterimiz – Reseı jáne Qytaımen qosa, Qazaqstan álemniń ózge de yqpaldy ári bedeldi oıynshylarymen baılanysyn nyǵaıtýǵa ekpin beredi. Osy turǵyda, Italııa halyqaralyq arenada jáne Eýroodaqtaǵy bizdiń asa mańyzdy strategııalyq áriptesimiz retinde, Qazaqstannyń kópvektorly saıasatynda erekshe oryn alady», dedi M.Nurtileý.
Syrtqy ister mınıstri Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy joǵary deńgeıde syndarly saıası dıalog pen strategııalyq áriptestik ornaǵanyn erekshe atap ótti. Sonyń ishinde úkimet jáne parlamentaralyq yntymaqtastyq ta qarqyndy damyp keledi.
«Ekijaqty sharttyq-quqyqtyq bazamyz aıtarlyqtaı aýqymdy. Halyqaralyq uıymdar aıasynda ózara qoldaý negizinde senimdi is-árekettestik damyp otyr. Jahandyq kún tártibindegi ózekti máseleler boıynsha ustanymdarymyz da jaqyn nemese uqsas. Birikken Ulttar Uıymy, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy sheńberindegi yqpaldastyǵymyz sonyń aıqyn úlgisi.
Ortalyq Azııanyń Eýropamen energetıkalyq, logıstıkalyq jáne tehnologııalyq baılanysyn damytýdaǵy Rımniń rólin eskerip, atalǵan salalardaǵy ózara tıimdi jobalardy odan ári ilgeriletýge degen nıetin tolyq qoldaımyz. Osy rette «S5+Italııa» formatynda ótetin mınıstrlik konferensııalardyń qomaqty úlesin atap ótkenimiz abzal. Bıyl tamyz aıynda Qazaqstan Respýblıkasy men Italııa Respýblıkasynyń dıplomatııalyq qarym-qatynastary jańa otyz jyldyqqa aıaq basty», dedi M.Nurtileý.
Sala basshysy, eń aldymen, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq seriktestikke kóńil bólinetinin jetkizdi. Qazirgi tańda Italııa – Qazaqstannyń Eýropadaǵy eń iri saýda seriktesi. Byltyr eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 14,9 mlrd dollardy qurasa, bıylǵy qańtar-shilde aılarynda 9 mlrd-qa jetti. Aldaǵy ýaqytta osy kórsetkishti taǵy 900 mln dollarǵa arttyrýǵa múmkindik bar.
«Energetıka, tabıǵı resýrstardy barlaý jáne óndirý, qurylys, ınfraqurylym, kólik, baılanys, aýyl sharýashylyǵy, ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet jáne kadr daıyndaý salalaryndaǵy yntymaqtastyǵymyzdyń bolashaǵy zor. Italııa – ınvestısııa kólemi boıynsha da elimizdiń negizgi seriktesteriniń qatarynda. Qazaqstanǵa 2005 jyldan beri quıylǵan ınvestısııa 7 mlrd dollardan asty.
Qazirgi tańda elimizde 270-ke jýyq ıtalııalyq kompanııa jumys isteıdi. Jalpy kólemi 474 mln dollardy qamtıtyn ártúrli salada 21 ındýstrıaldy joba karastyrylyp jatyr. Atap aıtqanda, 90-jyldardan bastap «Eni» kompanııasymen iri munaı-gaz jobalaryn júzege asyrý jumystarynda ózara tıimdi áriptestik ornatylǵan. Qazirgi tańda «Eni» kún qýaty negizindegi, al «Arm Wind» jel elektr stansalaryn salý boıynsha perspektıvti «jasyl energetıka» aıasyndaǵy qomaqty jobalar ázirlený ústinde», dedi M.Nurtileý.
Budan bólek, Joǵary tehnologııalyq jáne óńdeý salalarynda «Petrovalves» jáne «Deutz-Fahr» kompanııalarymen birlesken jobalardan da mol úmit kútilip otyr. 2022 jylǵy maýsymnan bastap Mılan – Almaty – Mılan baǵyty boıynsha turaqty jolaýshylar reısin júzege asyryp júrgen «NEOS» áýe kompanııasy ózara baılanysty óristetýge ózindik úles qosyp keledi.
«Elimizde myqty ónerkásiptik bazany qalyptastyrý baǵyttaryndaǵy joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn klasterlerdi qurý josparlaryna erekshe nazar aýdardym. Osy rette jan-jaqty seriktestikti bekite túsýge múddeli ekenimizdi rastap, Italııa tarapyn ekonomıkamyzdyń basym salalaryna ınvestısııa salýǵa shaqyramyz.
Sonymen qatar Antonıo Taıanı myrzamen ekijaqtyq yqpaldastyq tetikterin, onyń ishinde úkimetaralyq jumys tobynyń múmkindikterin belsendi paıdalaný jáne Qazaqstan – Italııa Isker keńesin qurýdyń mańyzdylyǵyna bólek toqtaldyq. Mádenı-gýmanıtarlyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne óńiraralyq yntymaqtastyqty damytý máseleleri boıynsha ózara sharalardy qoldaý jóninde ortaq pikirge keldik», dedi M.Nurtileý.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy Italııa mádenıet ınstıtýtynyń Almaty qalasynda ashylýy bilim jáne jalpy gýmanıtarlyq baılanystarymyzdy odan ári nyǵaıtýǵa óz yqpalyn tıgizbek. Sondaı-aq kelissózderdiń taǵy bir ózekti taqyryby ekijaqty shart-quqyqtyq bazany, konsýldyq máseleler boıynsha tyǵyz jumysty ilgeriletýge arnalǵan. SIM basshysy Eýroodaqpen yntymaqtastyq sheńberinde Qazaqstan azamattary úshin vızalyq rejimdi ońtaılandyrý máselesi boıynsha ıtalııalyq taraptyń qoldaýyna úmit artatynyn jetkizdi.
О́z kezeginde A.Taıanı Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń qýatty ekonomıka men gúldengen qoǵam qurýǵa baǵyttalǵan «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty halqyna Joldaýynda aıtylǵan bastamalaryna jáne de saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq reformalarǵa qoldaý bildirdi. Sondaı-aq jańa perspektıvaly baǵyttardyń bar ekenine nazar aýdara otyryp, eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń joǵary deńgeıin atap ótti.
«Eki el arasyndaǵy mádenı yntymaqtastyq óte mańyzdy. Italııada bilim alatyn qazaqstandyq jastardy kóbirek kórgimiz keledi. Sondaı-aq stýdentterimizdiń de Qazaqstanǵa kelip bilim alǵanyn qalaımyz. Birneshe aptadan keıin Almatyda Italııanyń mádenıet ınstıtýtyn ashamyz. Bul aımaqtaǵy alǵashqy mádenı oshaq bolmaq. Bul – mádenı dıplomatııany damytýǵa nıetimizdiń dáleli. Italııa úshin Qazaqstan strategııalyq seriktes, sondyqtan biz odan ári baılanysta bolyp, birge jumys isteımiz», dedi Italııa A.Taıanı.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha taraptar dostyq pen ózara tıimdi yntymaqtastyqqa baǵyttalǵan 2009 jylǵy tıisti Shart negizindegi qazaq-ıtalııa strategııalyq áriptestikti odan ári nyǵaıtýǵa beıildiligin rastady. Ekonomıkanyń basym sektorlaryndaǵy jáne mádenı-gýmanıtarlyq ólshemdegi ózara is-qımylǵa negizdelgen birlesken málimdemege qol qoıdy.