Jaýapsyzdyq pa, salǵyrttyq pa kim bilsin, áıteýir Shyǵys Qazaqstanda jańadan salynǵan sapasyz turǵyn úı kóp. О́tken aıda Ulan aýdany Qasym Qaısenov kentine jumys saparymen barǵan oblys ákimi Ermek Kósherbaevqa jarqyrap turǵan 40 páterli úıdi emes, jertólesi laı sýǵa tolyp ketken Nurjaý kóshesindegi jap-jańa qos úıdi kórsetý kerek edi.
Ulan aýdanynyń ortalyǵy Q.Qaısenov kenti, Nurjaý kóshesi, 16/3 turǵyn úıiniń jertólesi sýǵa tolyp turǵaly qaı zaman?! Turǵyndar másele sheshiletin shyǵar degen úmitpen osy ýaqytqa deıin únsiz kelgen. Qys bolsa, qyr astynda. Irgetasy dym tartqan úıde jas ta, kári de turady. Kembaǵal jandar da joq emes. Kárizdiń tolyp, jertólege tógilip jatqanyn úı ıeleri ákimdikke bir emes, birneshe ret aıtqan, aryzdanǵan. Aýdan basshylyǵy aqaýdy qalpyna keltirý úshin qarajat ta bólgen kórinedi. Qarjy bólingenimen, júrgizilip jatqan jumys joq.
Jýyqta shyr-pyr bolǵan turǵyndarmen tildesip, úıdiń jaǵdaıyn kózben kórip qaıttyq. Aıtsa, aıtqandaı-aq, 30 páterli turǵyn úıdiń jertólesindegi kólkip turǵan sýdyń tereńdigi 15 santımetrdeı. Elektr jelisi jınaqtalǵan qorapshaǵa sál-aq jetpeı tur. Byltyr oǵan deıin de jetip, turǵyndar úsh kún boıy jaryqsyz otyrǵan kúnderi de bolypty. Sonyń ózinde túsinistik tanytyp, úndemegen. Jaryq sóngenmen, úmit sónbegen. Sóıtse, beker eken. Sý toly jertólege bas suqqan basshy bolmapty.
– Bul úıdi bes jyl buryn ıpotekaǵa aldyq. Úıdiń sapasy týraly aıtpaı-aq qoıdyq. Eń úlken másele – jertóle. Kárizdiń kesirinen jertóle sýǵa tolady. Qolymyzda hattama bar, aqsha bólindi dep tur. Alaıda ol aqsha qaıda ketti, bilmeımiz. Irgetastyń dymdanyp ketkeninen be, edenimiz jarylyp jatyr. Lınoleým sýlanyp turady. Bala-shaǵa qystaı jóteledi, – deıdi kópqabatty úıdiń turǵyny Almıra Ersalına.
Turǵyndardyń sózin páter ıeleri kooperatıviniń ókilderi de rastap otyr. Rastamaǵan kúnniń ózinde úıdiń problemasy qarýsyz kózge taıǵa tańba basqandaı kórinip tur.
– Las sýdyń jertóleni basyp jatqany shyndyq. Ony quzyrly organdar bilip otyr. Birneshe ret soryp alý jumystaryn júrgizgen. Biraq áli de sý basý toqtaǵan joq. Onyń sebebi, shyǵa beristegi ortalyq qubyrdy topyraq basyp qalǵan. Sonyń sebebinen qubyrlarda shyǵaryndy sý keptelip, jertóleni basyp jatyr. Jalpy, kentte bul ǵana emes, jylý, sý júıesinde de másele kóp. Árbir úshinshi qudyqqa jóndeý júrgizý kerek. Bul máseleni jylda aıtamyz, – deıdi «Jemchýjına» páter ıeleri kooperatıviniń tóraǵasy Erkin Muratuly.
Sózimiz tolyq dáleldi bolsyn dep, birinshi qabattaǵy páterlerdiń birine kirip te kórdik. Edenniń qopsyp, qoparylyp jatqanyna kóz ábden jetti. Páter ıesi Sara Mýsına edenniń lınoleýmin ashyp turyp kórsetti. Aıtqandaı, ylǵaldy sińirgen eden jabyny qaǵazdaı jyrtylady. Sapasy san soqtyraryn bilsek, bul úı úshin belsheden qaryzǵa batpas edik deıdi turǵyndar. Iá, 10-15 jyl aı saıyn júz myńdap nesıe tóleý qaı-qaısysy úshin de ońaı emes.
Otyz páterli turǵyn úı ıeleriniń janaıqaıyn alǵa tartyp, Ulan aýdany ákimdigine habarlastyq. Aýdan basshysy eńbek demalysynda desti qolastyndaǵylar. Al ákimdik qyzmetkerleri 2022 jyly Nurjaý kóshesindegi káriz jelileriniń apattyq ýchaskesine aǵymdyq jóndeý jumystary júrgizilgenin aıtty. Demek, jóndeý jumystary jospardaǵydaı júzege aspaǵan. Áıteýir, jaýapty merdiger kompanııa «Pamır OM» JShS-ne eskertýlerdi joıý jóninde eskertý hat joldapty. Eger káriz júıesi qalpyna keltirilmegen jaǵdaıda másele sotta sheshiletinin de aıtqan.
P.S: Irgesin sý kemirip jatqan úıdiń máselesimen etene tanysyp, jazýǵa kirise bergenimizde, turǵyndar habarlasyp, «Egemen Qazaqstan» redaksııasyna rızashylyqtaryn bildirdi. Aıtýlaryna qaraǵanda, Ulan aýdany ákiminiń orynbasary qabyldap, kárizdi qalpyna keltirýge kúsh salatynyn aıtypty. Kóp ýaqyt ótpeı jóndeý jumystary bastalyp ketken.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Ulan aýdany