Jańadan taǵaıyndalǵan Shymkent qalasynyń ákimi Ǵabıt Syzdyqbekov basshylyqtyń tizginin qolǵa alǵaly ártúrli sala ókilderimen másele talqylaý úshin birneshe márte kezdesý ótkizdi. Aldymen ardagerlermen, sosyn jýrnalıst, blogerlermen, keıin mádenıet salasynyń maıtalmandarymen júzdesti. Jýyrda ótken taǵy bir jıynda kásipkerlermen kezdesti.
Bul jıynǵa isker azamattarmen birge prokýratýra, salalyq basqarmasynyń, kásipkerler palatasynyń basshylary shaqyryldy. Uzyn-yrǵasy basqosýǵa 150-ge jýyq adam qatysty. Kezdesý galstýksiz erkin jaǵdaıda ótken soń bıznesmender kókeıde júrgen kóptegen problemasyn óńir basshysyna irikpeı jetkizdi.
Aldymen sóz alǵan shahar basshysy bylaı dep aıtty. «Kásipkerlikti alǵa jyljytý – naryqtyq ekonomıkany kúsheıtýdiń kepili. Osyny ustanǵan memleketimiz búginde shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna barlyq jaǵdaı jasap otyr. Biz, jergilikti atqarýshy bılik tarapynan qala ekonomıkasyn jaqsartý úshin mańyzdy, básekege qabiletti jobalardy qoldaýǵa barynsha yqpal jasaımyz. Al kásipkerler bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligin sezine otyryp, bul baǵytta jemisti eńbek etýleri qajet», dedi ol.
Kásipkerler palatasynyń dırektory Sabıra Adambekova uıymnyń jumysy, bıznes salasy týraly biraz jaıttan habardar etti. Aıtalyq, megapolıste shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisiniń sany 130 myńnan asady. ShOB-ta jumyspen qamtylǵan turǵyndar sany 214 myń adamdy quraıdy. ShOB óndirgen ónim kólemi 517,8 mlrd teńgege jetti. Ol qalanyń jalpy óńirlik ónim úlesiniń 50 paıyzdan astamyna teń. Kásipkerler múddesin qorǵaý boıynsha uıym bıyl nátıjeli jumystar atqardy. Palata janynan ashylǵan 7 salalyq keńes bar. Ol ekonomıkanyń basty baǵyttaryn qamtıdy. Keńesti qurýdaǵy maqsat – bıznestegi negizgi problemalardy anyqtap, sarapshylarmen talqylap, sheshý joldaryn qarastyrý. Keńeske shahardaǵy tabysty kásiporyn basshylary men belsendi kásipkerler múshe. Olardyń jalpy sany – 250 adam. Jyl basynan beri salalyq keńester 50 otyrys ótkizgen, 70 másele qaraǵan. Respýblıkalyq deńgeıde – 16, jergilikti boıynsha 13 problema talqylady. 26 másele sheshimin tapsa, qalǵany áli qaralyp jatyr.
Palatanyń kásipkerler quqyǵyn qorǵaýǵa prokýratýra kómegin kórsetedi. Prokýratýra basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Aıdarhan Domatovtyń málimdeýinshe, quzyrly organ salyq mekemesiniń 3 027 buıryǵynyń kúshin joıǵan, 119 kásipkerdiń 200 mıllıon teńgeden asa materıaldyq quqyǵy qorǵaldy. 6 sala basshysy ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Al kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Birjan Ázimberdıev 2023 jylǵa kásipkerlikti qoldaýǵa bólingen qarjy 19 mıllıard teńgeden asqanyn aıtty. 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq joba aıasynda – 18,4 mıllıard teńge, «Isker qala» baǵdarlamasy boıynsha 1,3 mıllıard teńge qaralǵan.
Jıynda talqyǵa túsken máselege kelsek, palatanyń bilim salasy keńesiniń tóraǵasy, «The English School» JShS quryltaıshysy Maqsat Abdýkarımov jeke mektepterde oqıtyn balalarǵa materıaldyq kómek kórsetý jaıyn sóz qyldy. «Jyl saıyn bilim berý uıymdarynda oqýshylardyń tamaǵyna bıýdjetten aqsha bólinedi, al jekemenshik mektepterde oqıtyn balalarǵa qarjy qarastyrylmaǵan. Búgingi tańda shaharda 120-dan asa jekemenshik mektep bar, onda jan basyna qarjylandyrý baǵdarlamasymen 40 myńnan asa bala oqıdy. Osy máselege oraı jeke mektepter atynan Úkimetke, Oqý-aǵartý mınıstrligine qaýlyǵa ózgeris engizý týraly ótinish hat jiberdik», dedi.
«LSM kz» JShS quryltaıshysy Noıan Tólegenov te jaryssózge shyqty. Ol sońǵy eki jyl bıznes úshin qıyn bolǵanyn, shaǵyn jáne orta kásipkerlik ókilderiniń birazy shyǵynǵa ushyraǵanyn aıtyp berdi. Osyǵan baılanysty bólshek salyq mólsherlemesin tómendetý ShOB damýyna serpin beretinin málimdedi. Sondyqtan qalalyq máslıhat bólshek salyq mólsherlemesin 4%-ten 2%-ǵa tómendetý máselesin qaraýdy surady. Kásipkerler palatasy óńirlik keńesiniń múshesi, densaýlyq saqtaý salasy keńesiniń tóraǵasy Bekaıdar Nurmashevtyń aıtýynsha, qalada halyq sany ósip keledi. Sol sebepti medısınalyq uıymdardyń tósektik oryndar sanyn 6 myńǵa jetkizý qajet. Shymkent enshisin alyp ketkenimen, Túrkistan oblystyq medısınalyq mekemeleri megapolısten áli kóshpedi. Bul da tósektik oryn jetispeýshiligine keri áserin tıgizip jatyr. О́ıtkeni naýqasty qaraýda, stasıonarǵa jatqyzýda basymdyq birinshi kezekte oblys turǵyndaryna beriledi.
Basqosýda «Qaztermoplast» JShS basshysy Qanat Dosymov ta sóz alyp, «Juldyz» ındýstrııalyq aımaǵyndaǵy elektr jaryǵynyń jetispeýshiligine toqtaldy. Ol ındýstrııaldy aımaqta jalpy quny 160 mlrd teńgeniń ústindegi 50-ge jýyq jobanyń iske asyrylyp jatqanyn baıandady. Álbette zaýyt-fabrıkalardy ýaqtyly iske qosý úshin qýatty elektr energııasy qajet. Al ol, ókinishke qaraı, ındýstrııaldy aımaqta bolmaı tur. Sonymen birge «Baıterek agro» AО́K tóraǵasy Tahırbek Nıshanbaev sútti baǵyttaǵy fermalardyń nesıe ala almaı jatqanyn baıandady. Sebebi «Agro nesıe korporasııasynyń» talabyna saı sharýa qojalyǵynyń menshiginde óziniń nemese jalǵa alǵan jaıylym jeri bolý kerek eken. Bir qyzyǵy, Jer kodeksinde respýblıkalyq mańyzy bar qalalardaǵy jaıylym jer degen sanat múldem joq. Osy rette sharýa Eýropa elderinen ákelingen asyl tuqymdy iri qara malǵa jaıylym jerdiń qajet emes ekenin aıtady. Sondaı-aq jıynda «Retail Stores Kazakhstan» JShS bas dırektory Nargıza Kerımbaeva Shymkenttegi ınternet máselesin kóterdi. Qala aýmaǵy ulǵaıyp, kásipkerlik nysan kóbeıgen, degenmen soǵan saı ınternet jáne uıaly baılanys sapasy kóńil kónshitpeı otyr, deıdi.
Jınalysta salalyq basqarma basshylary kásipkerler aýzynan shyqqan barlyq problemany qoıyn dápterlerine jazyp aldy. Shahar basshysy kóterilgen máselelerdi sheshýge kúsh salatynyn jetkizdi. Sosyn bıznes ókilderin qala ekonomıkasyn jandandyrýǵa, ımporttyq táýeldilikten arylýǵa, otandyq óndiristi damytýǵa, halyqtyń turmysyn, ál-aýqatyn arttyrýǵa, turaqty jumys oryndaryn ashýǵa, basqa da áleýmettik qıyndyqtardy birlesip eńserýge shaqyrdy.
Bılik pen bıznes arasyndaǵy erkin dıalog dástúrli úrdiske aınalatyn boldy.
ShYMKENT