Sıfrly básekelestik

2022 jyly IMD sıfr­lyq básekege qabilettiliktiń álemdik reıtınginde elimiz 63 memlekettiń arasynda 36-oryndy ıelendi. Aıta ketý kerek, TMD jáne Ortalyq Azııa elderinen reıtıngke Qazaqstan ǵana enip otyr. Sonymen qatar bizdiń el Eýropa men Azııanyń birqa­tar elinen alda tur. Mysaly, Portýgalııa, Italııa, Majar­stan, Horvatııa, Úndistan, Polsha, Rýmynııa, Brazılııa, Túrkııa bizden keıingi qatar­da or­nalasqan. Mundaı baǵa sıfr­landyrý salasyndaǵy eldiń jo­ǵary damý dárejesin ha­lyq­aralyq ınstıtýt ta rastap otyrǵanyn kórsetedi.

IMD World Digital Com­petitiveness Ranking reı­tın­gi tańdalǵan 63 el­diń bız­nes­tegi, úkimettegi jáne jalpy qo­ǵamdaǵy ekono­mı­kalyq óz­geristerdiń negizgi fak­to­ry retinde sıfrly teh­no­lo­gııalardy engizý jáne paı­dalaný qabileti men da­ıyn­dyǵyn saraptaıdy. Zert­teýge sáıkes WDC reı­tıng ádis­te­mesi ­sıfrly bá­sekege qa­­bi­lettilikti úsh negiz­gi fak­­tor – bilim, tehnolo­gııa, memle­ket­tiń bola­shaq­qa da­ıyndyǵy boıynsha anyq­taıdy.

Al reıtıng boıynsha sıfr­landyrý salasyndaǵy eń damyǵan elder qataryna Danııa, AQSh, Shvesııa, Sın­gapýr, Shveısarııa, Nıder­land, Fınlıandııa, Ońtústik Koreıa, Gonkong, Kanada kiredi.

Keıingi jyldary elimiz de sıfrlandyrýǵa erekshe kóńil bólip keledi. Úkimet sıfrlyq ekonomıkanyń da­mýyn jedeldetip, ómir men ónerkásiptiń barlyq sala­syna zamanaýı tehnolo­gııa­lardy belsendi túrde engi­zip jatyr. Máselen, qu­ry­lys salasyn alaıyq. Bul sala – sıfrlandyrýǵa qıyn salalardyń biri. Alaıda bu­dan shet qalyp jatqan biz joqpyz. Aıtalyq, bir ǵana «BI Group» kompanııasynyń ózi aıtarlyqtaı nátıje kór­setti. Qurylys kompanııasy prog­ressıvti standarttardy engize otyryp, jyljymaı­tyn múlik pen qurylys sala­syndaǵy ónimder men qyzmet­terdiń sapasyn arttyrýdyń qozǵaýshy kúshine aınaldy. Kóptegen qyzmet big App mo­bıldi qoldanbasynda qol­jetimdi. Qoldanba kompanııa klıentterine jyljymaıtyn múlikti izdeýden bastap turýdyń jaılylyǵyn art­tyrýǵa deıingi onlaın qyz­­metterdi usynady. Son­daı-aq satylymdar men jar­namalardyń bastalǵany týra­ly, turǵyn úıler týraly já­ne taǵy da basqa aqparattar be­retin jańalyqtar lentasy bar. Buǵan qosa qajetti qu­jat­tar ótinim bóliminde qol­jetimdi. Turǵyn úı men páter qyz­metterine óti­nim berý, kom­mýnaldyq qyz­met­terge aqy tóleý, onlaın daýys berý, tur­ǵyn úı shyǵystary týraly esepterdiń bári onlaın.

Sıfrlandyrýdy qolda­nys­qa keńinen engizgen sala­nyń biri – bank sektory. Bul – eldegi eń ozyq ári ba­rynsha sıfrlandyrylǵan sa­lanyń biri. Iri bankter sıfrly platformalardy, on­­laın-bankıngti jáne mo­bıldi qosymshalardy bel­sen­di túrde engizip jatyr. Bul qarjy operasııalaryn múmkindiginshe qoljetimdi ári klıentterge yńǵaıly etedi. SimilarWeb portalynyń máli­metinshe, HalykBank, Kaspi.kz, B-Bank («Bereke» banki) qo­symshalary elimizdegi úzdik bank qosymshalary sanalady.

Elektrondy úkimetimiz de sıfrlandyrýdyń ıgiligin jal­paq jurtqa usynyp otyr. Elektrondy úkimet – aq­pa­rattyq tehnologııalar kó­me­gimen memleket pen azamattar arasyndaǵy, sondaı-aq memlekettik organdardyń óz­ara árekettestiktiń qam­tama­syz etetin biryńǵaı platforma. Elimizde egov elektrondy úkimeti qarqyndy damyp keledi. Onyń kómegimen azamattar memlekettik qyz­metterdi onlaın ala alady. Aıta ketý kerek, 2022 jy­ly Qazaqstan BUU monı­torıngine engizilgen 193 el­diń arasynda elektrondy úki­mettiń damý deńgeıi boıyn­sha 28-oryndy ıelendi. Bul – TMD men Ortalyq Azııa elderi arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish.

Jetkizý qyzmeti de sıfr­lyq jol tústi. Elimizde ke­ıingi jyldary qarqyndy da­myǵan salalardyń biri dál osy jetkizý qyzmeti eke­ni daýsyz. Onyń damýyna birinshiden, kásiporyndardyń teh­nologııalyq jabdyq­ta­lýy men sıfrlyq múmkin­dik­teriniń artýy, ekinshi­den, pandemııa kezin­degi onlaın jetkizý suranysy­­nyń joǵarylaýy sebep boldy. Sondaı-aq bul qyzmet myń­daǵan jumys ornyn qurý ar­qyly jumyspen qamtýǵa oń áser etti.