Elordadaǵy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń alańynda Azııadaǵy О́zara is-qımyl jáne senim sharalary iskerlik keńesiniń (AО́SShK) VI plenarlyq sessııasy, sondaı-aq AО́SShK-niń VIII Bıznes forýmy ótti. Alqaly jıynǵa Azııa keńesine múshe 20 memleketten kelgen úkimettik jáne bıznes toptardyń 140-tan astam ókili qatysty.
Is-sharany AО́SShK Hatshylyǵy men «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy uıymdastyrdy. Forým Qazaqstannyń uıymǵa tóraǵalyǵy aıasynda ótip otyr. AО́SShK keńistiginde bıyl iskerlik sharalarynyń kún tártibi azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý, jańǵyrmaly energııa kózderin ilgeriletý jáne jasyl qarjylandyrý máselelerine, sondaı-aq osy saladaǵy keıbir bıznes, ınvestısııalyq jobalardy tanystyrýǵa arnaldy.
Iskerlik keńestiń ashylý saltanatyna qatysqan Azııa keńesi Bas hatshysy Qaırat Sarybaı sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, Azııa ekonomıkasynyń ósýi men óńirlik jáne jahandyq deńgeıdegi mańyzynyń artýyna baılanysty uıymdaǵy ekonomıkalyq áleýetke ıe.
«Azııa ekonomıkasynyń jahandyq ishki jalpy ónimdegi úlesi turaqty ósip keledi. 2030 jylǵa qaraı 50 paıyzdan asady degen boljam bar. Osylaısha, ekonomıkalyq ólshemdi mańyzdy etedi. AО́SShK-niń osy ólshemdegi basym baǵyttary shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý, energetıkalyq qaýipsizdik, aqparattyq tehnologııalar, týrızm, kólik dálizderi, aýyl sharýashylyǵy, qarjy, saýda jáne ınvestısııany qamtıdy. AО́SShK Iskerlik keńesi konsýltatıvtik-keńesshi organ retinde osy turǵyda múshe memleketterdiń shaǵyn jáne orta bıznes uıymdary men memlekettik organdary ókilderin biriktirýde mańyzdy ról atqarady», dedi Q.Sarybaı.
Osy oraıda, jıyn barysynda basym baǵyttarǵa sáıkes keletin mańyzdy taqyryptar talqylanatynyn jetkizdi. Atap aıtqanda, jańartylatyn energııa kózderi, jasyl qarjylandyrý jáne azyq-túlik qaýipsizdigi. Baıandamashynyń sózine súıensek, bul máseleler Azııanyń bolashaǵyn qalyptastyrady, alǵa jyljýyna úles qosady. Turaqty damý maqsattaryna (SDG) qol jetkizýde mańyzdy ról atqarady.
«Shaǵyn jáne orta bıznes – kóptegen eldiń, ásirese damýshy memleketter ekonomıkasynyń ajyramas bóligi. Jumys oryndaryn ashyp, ekonomıkanyń damýyna yqpal etedi. Jahandyq bıznestiń shamamen 90 paıyzyn jáne jumyspen qamtýdyń 50 paıyzdan astamyn quraıdy. Shaǵyn jáne orta bıznes áıelder men jastar sekildi eńbek naryǵyndaǵy osal toptarǵa múmkindik beredi», dedi Q.Sarybaı.
Spıker AО́SShK-ge Azııa aýmaǵy men halqynyń 90 paıyzyn qamtıtyn 28 memleket engenin tilge tıek etti. Múshe elder arasynda shaǵyn jáne orta bıznes sektoryndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty ilgeriletýge, damýyna qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda tıimdi sheshimder usynýǵa daıyn ekenin jetkizdi.
«AО́SShK-niń 2022 jylǵy VI cammıtinde bastalǵan jáne bıylǵy Mınıstrler keńesi maquldaǵan aımaqtyq uıymǵa aınalýy múshe memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen ıntegrasııany nyǵaıtýǵa jol ashady. Budan bólek, qaýipsiz jáne tıimdi kólik dálizderi men sıfrlyq ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan AО́SShK Turaqty baılanys jónindegi keńesin qurý jónindegi Tujyrymdamanyń jobasy qarastyrylyp jatyr.
Sondaı-aq akademııalyq yntymaqtastyqty, ǵylymı jobalardy jáne stýdentter men oqytýshylar quramynyń utqyrlyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan jetekshi ýnıversıtetterdiń seriktestik jelisin qurýda ilgerileýshilik bar. Seriktestik jelisi salalyq qajettilikterdi jáne qalyptasyp kele jatqan naryqtyq tendensııalardy sheshýge arnalǵan baǵdarlamalardy ázirleýdi yntalandyrý arqyly eńbek naryǵyna oń áser etý múmkindigine ıe», dedi Q.Sarybaı.
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń tóralqa tóraǵasy Raıymbek Batalov AО́SShK Iskerlik keńesinde elder arasynda sapaly ózara baılanys pen yntymaqtastyq qurýǵa mindetti ekenin atap ótti.
«Azyq-túlik qaýipsizdigi turǵysynan elderimizdiń tıisti resýrstarǵa turaqty qol jetkizýin qamtamasyz etýdi, aýyl sharýashylyǵy men tamaq ónerkásibi salasynda tájirıbe almasýdy jáne ozyq tehnologııalar transfertin arttyrýǵa baǵyttalǵan mehanızmder men strategııalardy ázirleýdi qarastyrýymyz kerek. Bul óndiristiń ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrýǵa, óńirdegi azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa qajet.
Azyq-túlik eksportynyń saıası mańyzy turaqty túrde arta túsetini anyq. Koronavırýs pandemııasynyń saldary, sanksııalar, jahandyq jetkizý tizbeginiń buzylýy, otyn-energetıkalyq daǵdarys jáne shıelenisken geosaıası prosester buǵan basty sebep. Máselen, keıingi eki jylda azyq-túlik baǵasynyń ındeksi 46,5 paıyzǵa ósti. Mundaı kedergini Qazaqstan sekildi eksporttaýshy elderde óndiris kólemin ulǵaıtý, aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń saýdasyndaǵy kedergilerdi joıý jáne tranzıttik dálizderdiń ótkizý qabiletin arttyrý arqyly ǵana eńserýge múmkindik bar», dedi R.Batalov.
Baıandamashy Qazaqstan men Ortalyq Azııa elderi sý resýrstarynyń tapshylyǵy problemasymen betpe-bet kelip otyrǵanyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, azyq-túlik qaýipsizdigi máselesin sheshý, tıisinshe, sý-energetıka keshenin basqarýdyń tıimdiligin arttyrýmen jáne sý únemdeıtin tehnologııalardy qoldanýmen baılanysty.
«AО́SShK elderi úshin bir-birimen baılanysty eki taqyryp – jańartylatyn energııa kózderi jáne jasyl qarjy. Jańartylatyn energııa kózderine kóshý tek ekologııalyq mańyzdy qadam emes, sonymen birge ekonomıkany damytýǵa úles qosady. Bul saladaǵy yntymaqtastyq jahandyq klımattyń ózgerýine yqpal etip otyrǵan qazba otyndaryna, kómirge, munaı men gazǵa táýeldilikti azaıtady. Alaıda taza energetıka kózderi keńeıýge tıis. Qazirgi tańda elektr energııasynyń 29 paıyzy ǵana jańartylatyn kózderden alynady», dedi R.Batalov.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Tımýr Jaqsylyqov shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasyndaǵy qazaqstandyq basym baǵyttarǵa naqty toqtalyp, sheteldik seriktestermen ózara tıimdi baılanys ornatýdyń ózekti aspektilerin kórsetip berdi. Osy oraıda ol Azııa keńesi usynyp otyrǵan mundaı kópjaqty alańdardyń irgeli isterdi ilgeriletýge ıgi áserin tıgizetinin tilge tıek etti. Is-sharaǵa qatysylýshylardy quttyqtaǵan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Názıra Nurbaeva Iskerlik keńestiń róline, sondaı-aq iskerlik toptardyń halyqaralyq yntymaqtastyqty jolǵa qoıýyna aıryqsha nazar aýdardy.
Basqosýda Qazaqstan, Qytaı, Reseıdiń AО́SShK Iskerlik keńesindegi ókilderi, sondaı-aq ESKATO, «BUU-áıelder» qurylymy, Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uıymy, Eýrazııalyq damý banki sekildi halyqaralyq uıymdardan shaqyrylǵan maman, sarapshylar óz tájirıbelerimen, saraptamalarymen bólisti.
Otyrys qorytyndysy boıynsha Iskerlik keńes VII Plenarlyq sessııany 2024 jyldyń 3-4 toqsanynda ótkizý jóninde sheshim qabyldady. Onda shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń qyzmet kórsetý aspektileri, jasandy ıntellekt, áıelderdiń róli, turaqty damý, sıfrlyq saýda, óndiristik uqsatý tizbegi, logıstıka sekildi ómirdiń ózekti problemalary talqyǵa túsetin bolady. Sonymen birge AО́SShK Iskerlik keńesi men AО́SShK Saraptamalyq ortalyqtary forýmynyń birlesken eki jobasyn júzege asyrý bastamasy maquldandy.
Iskerlik baǵdarlamasy Qazaqstan, Tájikstan jáne Reseıdiń ınvestısııalyq ahýaly men múmkindikteri týraly tusaýkeserler serııasymen aıaqtaldy. AО́SShK elderi aýdıtorııasynda munymen qatar agroónerkásip, jasyl energııa jáne smart fermerlik salasy boıynsha birqatar qyzyqty joba usynyldy.